Кіріспе

Термоли (Молизе диалектісінде: Térmëlë) – Италияның оңтүстік Адриатика теңізінің жағалауындағы коммуна (муниципалитет), Молизе облысы Кампобассо провинциясында орналасқан. Халқы шамамен 32 000 адамды құрайды, Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін қарқынды дамыды, және ол жағажайлары мен ежелгі бекіністерімен танымал жергілікті демалыс орны. Бұрын тек балық аулау порты ретінде белгілі болған, бірақ жаңа мыңжылдықта итальян отбасыларының сүйікті курорты болып табылады.

Орналасқан жері

Термоли Италияның оңтүстік-орталық бөлігінде, Молизе аймағының Адриатика теңізі жағалауында орналасқан. Алғашқы елді мекен қазіргі ежелгі ауыл тұрған жерде қалыптасқан, онда ескі ақ және түрлі-түсті балықшылар үйлері, тар көшелер, теңіздегі трабуккилер, романдық стильдегі Пуглие соборы (Дуомо), Кастелло Свево (1200 жылғы Фредерик сарайы) және биік қабырғалар бар. Қаланың орталығы ежелгі ауылдың жанында дамыған, мұнда көптеген кең даңғылдар мен көшелерді, әсіресе жаз айларында өмірге толы көруге болады. Теңіз жағалауында бірнеше мейрамхана, қонақүйлер мен жағажайлар орналасқан; қала шетінде зәйтүн ағаштары мен жүзімдіктерге толы ауылдық жерлер жатыр.

Климат

Термолиде Жерорта теңізі климаты (CSa) бар, бірақ Кёппен климаттық жіктелімі бойынша жартылай шөлейтті (BSk) жағдайға жақын, себебі жылдық жауын-шашын мөлшері шамамен 350 мм-ге жетеді, ең ылғалды маусым – күз, ал жазда жауын-шашынның мөлшері ең аз болады (шілде мен тамызда 20 мм-ден кем). Қыстары жұмсақ, алайда қалада Maestrale (Mistral) салдарынан желді күндер жиі болады, бұл құбылыс бүкіл Оңтүстік Италияда сирек кездеседі, бірақ кейде қар жаудыруы мүмкін. Күнделікті орташа температура шамамен 10 °C (50 °F), ал ең жоғары температура 12 °C (54 °F) -тан 15 °C (59 °F) дейін жетеді, әсіресе оңтүстіктен жел соққан күндері, ал ең төменгі температура 7 °C (46 °F). Жазы ұзаққа созылады (4 ай) және ыстық, бірақ желдің арқасында ауа райы төзелуге жарайды, орташа ең жоғары температура әдетте 29/30 °C (85/86 °F) шамасында болады. Соңғы жылдары Африкалық антициклонының әсерінен температура өте жоғары болды, 35/40 °C (95/104 °F) дейін көтерілді, мұны Африкадан соғатын оңтүстік желдер де күшейте түсті. Шілде мен тамыздағы түндер "тропикалық" деп есептеледі, себебі орташа ең төменгі температура шамамен 24 °C-қа жетеді. Жаңбыр сирек жауады, бірақ кейде нөсер жауып, жазғы құрғақшылыққа оң әсер етпейді.

Тарих

Термолиде адамдар тарихи дәуірден бұрын қоныстанған, мұны Портиконе және Дифеса Гранде аймақтарындағы ежелгі некропольдердің табылуы, сондай-ақ римдік патрицийлерге тиесілі виллалар туралы мәліметтер көрсетіп тұр. Бүгінгі қала туралы алғашқы жазбалар 10 ғасырда тіркелген қазіргі собордың алғашқы құрылысына қатысты. Термоли нормандар келгенге дейін Ломбард графтығы болып табылды, олардың билігінде гүлденіп, дамыды. Кейінгі қиратулар 1770 жылға дейін жалғасты, одан кейін жергілікті ақсүйектерге Неаполь патшалары жағалау бойында және ішкі аймақтарға қарай жаңа ғимараттар салуға рұқсат берілді. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Термоли 1943 жылдың 2-6 қазан аралығында Италия кампаниясының ең ірі танк шайқасының орталығы болды. 2-3 қазан түнде «Девон» операциясы аясында №3 (Армия) коммандосы, 40 (Royal Marine) коммандосы және Арнайы шабуыл жасағы теңізден қонды және қаланы көптеген неміс әскерлерінен тазартылды. Бірінші күні осы күштер қала маңында кезекті посттар қойып, Биферно өзенінен оңтүстік-шығысқа қарай жылжыған британдық жаяу әскерімен бірікті. Олар 16-шы танк дивизиясының жаңа қорғаныс шебін құруға келе жатқанын білмеді. 4 қазанда британдық күштер теңіз және құрлықтан келді, бірақ инженерлер ауыр техника үшін көпір салмағанша танктер өзеннен өте алмады. 5 қазанда неміс танктері шабуыл жасады, британдықтардың көп бөлігін шатаққа түсіріп, кері шегіндірді. Күннің соңында олар қалаға жақын болды. Портқа қосымша күштер келгеннен кейін инженерлер көпірді аяқтап, танктердің өтуіне жағдай жасады. 6 қазанда немістер шабуылды қайтадан бастады, бірақ ол тез тоқтатылды, ал британдықтар, «Үш өзен полкінің» (12e Régiment blindé du Canada) канадалық танктерінің қолдауымен қарсы шабуыл жасады. Олар сәттілікке жетті және 7 қазанға дейін немістер келесі қорғаныс шебіне шегінді. Термоли Молизедегі ең маңызды орталықтардың біріне айналуда. Аталған аймақ екінші дүниежүзілік соғыстан кейін халық санының азаюына ұшырады, сондай-ақ ішкі төбелік қалалардан жағалаудағы курорттарға көші-қон болды. Оның жетекші курорттық орын мәртебесіне қазір оңтүстікке қарай орналасқан Кампомарино сын салып отыр.

Тарихи ескі қала

Ескі қала жақсы қалпына келтірілді. Бұл теңізге қарай шығып тұрған, қамалмен қоршалған нағыз қауымдастық. Көптеген үйлер қайта салынды және түрлі пастельді түстерге боялды. Орталық алаңда 12-13 ғасырларда салынған, Таза Марияға арналған собор орналасқан: бұл Апулиялық роман стилінің көрнекті үлгісі, онда қаланың екі қасиетті қамқоршысы – Лучералық Басс (Сан-Бассо) және Тимофейдің қабірлері сақталған. Ғимараттың алдыңғы жағының жоғарғы бөлігі 1456 жылғы жер сілкінісінен қирады, сондай-ақ 1566 жылы түріктер қаланы тонағанда зардап шекті. 1930-69 жылдардағы қалпына келтіру жұмыстары кезінде барокко стиліндегі қосымшалар алынып тасталды, соның нәтижесінде ғимарат өзінің бастапқы келбетіне қайта келді. Ғимараттың астында 11 ғасырда салынған, бірақ көп ұзамай қиратылған бұрынғы базиликаның қалдықтары табылды (бұл базилика алғашқы, кішкентай «Ecclesia Sanctae Mater» соборының орнында салынған болатын). Бұл қамал Термолидегі ең маңызды құрылыс. Нормандар билігі кезінде (11 ғасыр) Лорителло графы Роберт I салған, ол Фредерик II (1240 ж.) билік еткенде Венеция флотының шабуылынан келген зиянды жолатқаннан кейін кеңінен жаңартылды. Қамал қаланы қоршаған қабырғаны қоса, үлкен бекініс жүйесінің бір бөлігі болды, қазіргі таңда оның тек бір мұнарасын ғана көруге болады.

Теңіз жағасындағы курорт

Термоли курорттары жағажайларының сапасымен және суларының салыстырмалы тазалығымен әйгілі. Бұл аймаққа италиялық емес адамдар өте сирек келеді. Молизеге келетін туристердің басым бөлігі Молизеден оңтүстікке қарай орналасқан Неаполь және Апулия аймақтарынан. Жақында жағажай бойында пальма ағаштары отырғызылды, ал жаз айларында көптеген мейрамханалар айналасындағы елді мекендерден келген келушілермен толы болады. Термолиден шамамен радиуста саяхатшылар Ларино, Касакаленда, Монторио және Монтелонго таулы қалаларын кездестіре алады, олар Италияның басқа, көбірек дамыған аймақтарында жоғалып бара жатқан ауылдық өмір салтын сақтап қалған.

Порт және балық аулау

Термоли порты және балық аулау қаласы ретінде сақталып келеді. Ескі қаланың ерекше белгісі – қайықсыз балық аулауға арналған ағаш құрылыстар, трабуккилер. Термолиден Адриатика теңізіндегі Тремити аралдары архипелагына паром қатынайды.

Мәдениет

Термолиде бірнеше мәдени шаралар өтеді. Кимера кинофестивалі 2003 жылы құрылды. 2008 жылдан бастап, қысқаметражды фильмдерді көпшілік таңдауы Термолиде әр жылдың ақпаннан сәуір айына дейін өткізіледі. Термоли ямайкалық дэнсхолл әртісі Спайстың "Come Inside" бейнебаянының түсірілген орны болды. Термоли, көршілес елді мекендер сияқты, абреше халқына ие.