Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Польшалық философ және математик
Polish philosopher and mathematician
Леон Чвистек (Краков, Австрия-Мажарстан, 13 маусым 1884 – Мәскеу маңындағы Барвиха, Ресей, 20 тамыз 1944) – польшалық авангард суретшісі, қазіргі заманғы өнер теориясының маманы, әдеби сыншы, логик, философ және математик.
Leon Chwistek (Kraków, Austria Hungary, 13 June 1884 – Barvikha near Moscow, Russia, 20 August 1944) was a Polish avant garde painter, theoretician of modern art, literary critic, logician, philosopher and mathematician.
Карьерасы мен философиясы
1919 жылы ол Польша математикалық қоғамын құрушылардың бірі болды. 1922 жылдан бастап Ягеллон университетінде табиғаттанушыларға математикадан лекция оқыды, 1928 жылы математикалық логикадан хабилитация алды. 1929 жылдан бастап Чвистек Львов университетінде Логика профессоры болды, бұл қызметке Альфред Тарски да үміттенген. 1930 жылдары оның қызығушылығы ғылым философиясының жалпы жүйесіне аударды, ол 1948 жылы ағылшын тіліне аударылған «Ғылымның шектері» деген кітапта жарияланды. 1920-30 жылдары көптеген еуропалық философтар математикалық логика арқылы дәстүрлі философияны реформалауға тырысты. Леон Чвистек мұндай реформа сәтті бола қоймайды деп ойлады. Ол шындықты формальды логика принциптеріне негізделген бірыңғай жүйеде сипаттау мүмкін емес деп санады, себебі бір ғана шындық емес, көптеген шындықтар бар. Екінші дүниежүзілік соғыс басталғаннан кейін және Львов (Львов деп аталды) КСРО тарапынан басып алынғаннан кейін ол университетте қалды. Ол сонымен қатар «Красный штандарт» (Czerwony Sztandar) газетімен де ынтымақтастық жасады. 1940 жылдың қыркүйегінде Украинаның Кеңес жазушылары одағына қосылды. 1941 жылдың маусымында, неміс әскерлері кірер алдында, ол кеңес әскерлерімен бірге Львовтен Ресейдің тереңіне эвакуацияланды. 1941 жылдан 1943 жылға дейін ол Тбилисиде тұрып, математикалық талдаудан сабақ берді, ал 1943 жылдан бастап Мәскеуде болды. Ол КСРО-дағы поляк патриоттары одағының белсенді мүшесі болды. Чвистек аксиоматикалық әдіске қарсы шығып, қазіргі аксиоматикалық жүйелердің дәйекті еместігін көрсетті.
In 1919 he was one of the founders of the Polish Mathematical Society. From 1922, he lectured in mathematics for natural scientists at the Jagiellonian University, where he obtained his habilitation in 1928 in mathematical logic. Starting in 1929, Chwistek was a Professor of Logic at the University of Lwów in a position for which Alfred Tarski had also applied. His interests in the 1930s were in a general system of philosophy of science, which was published in a book translated in English 1948 as The Limits of Science. In the 1920s–30s, many European philosophers attempted to reform traditional philosophy by means of mathematical logic. Leon Chwistek did not believe that such reform could succeed. He thought that reality could not be described in one homogeneous system, based on the principles of formal logic, because there was not one reality but many. After the outbreak of World War II and the occupation of Lwów (renamed to Lviv) by the USSR, he remained at the university. He also started cooperation with Czerwony Sztandar. In September 1940, he joined the Union of Soviet Writers of Ukraine. In June 1941, just before the entry of the German troops, he evacuated from Lviv together with the Soviet troops deep into Russia. From 1941 to 1943, he lived in Tbilisi, where he taught mathematical analysis, and from 1943 in Moscow. He was active in the Union of Polish Patriots in the USSR. Chwistek argued against the axiomatic method by demonstrating that the extant axiomatic systems are inconsistent.
Шығармалары
Ғылымның шектері. Логика және нақты ғылымдардың әдістемесінің сызбасы. Поляк тілінен аударған: Хелен Шарлотта Броди және Артур П. Коулман; кіріспе және қосымша авторы – Хелен Шарлотта Броди. Нью-Йорк: Харкорт, Брейс, 1948 жыл.
The limits of science. Outline of logic and of the methodology of the exact sciences. Translated from the Polish by Helen Charlotte Brodie and Arthur P. Coleman; introduction and appendix by Helen Charlotte Brodie. New York: Harcourt, Brace, 1948