Жоғары таулардың жолдары

Кіріспе

1962 жылы Сэм Пеккинпаның түсірген фильмі

«Жоғары елге саяхат» (халықаралық деңгейде «Түстен кейінгі мылтықтар» деп танылды) — 1962 жылы шыққан американдық CinemaScope вестерні. Оны Сэм Пеккинпа режиссерлік еткен, ал басты рөлдерді Рэндольф Скотт, Джоэл МакКреа және Мариетт Хартли сомдады. Сонымен қатар, Эдгар Бьюкенен, Джеймс Дрюри, Уоррен Оутс және Рон Старр да фильмде ойнады. Фильмнің сценарийі, ресми түрде тәжірибелі телесценарист Н. Б. Стоунге жатқызылса да, продюсер Ричард Э. Лайонстың сөзіне сүйенсек, оның көп бөлігі Стоунның досы және әріптесі Уильям С. Робертс пен Пекинпаның өзіне тиесілі еді. Лайонс, Пекинпаның өмірбаяны Гарнер Симмонсқа айтқандай, бір күні Робертске жақсы сценарий қажет екенін айтқан. Робертс оған өзінің жақсы досы Н. Б. Стоунның бірнеше жыл бұрын жазған, өмірінен қол үзген екі қарт кісінің соңғы мүмкіндігі туралы сценарийі бар екенін айтқан. Бұл идея жақсы болғандықтан, Робертс оны Стоунмен байланыстырған. Бірақ Робертс досының алкоголизм салдарынан мансабы тоқтап қалғанын айтпаған. Стоуннан алынған 145 беттік нұсқа, Лайонстың сөзімен айтқанда, «жарамсыз» еді. Жағдайды түсінген Робертс, досының мансабын жақсарту ниетімен, толыққанды қайта жазуды ұсынған, бірақ авторлық құқығын талап етпеді. Қайта жазу аяқталғаннан кейін, ол үлкен жетістік деп есептелді, бірақ Лайонстың сөзімен айтқанда, «әлі де кемелге жетпеген» еді. Бақытыға, Пекинпа «оның барлық әлеуетін ашу үшін қалай өңдеу керегін білген»: Сэм үш-төрт апталық диалогты қайта жазды. Ол сондай-ақ маңызды құрылымдық өзгерістер енгізді. Алғашқы сценарийде «қара киімді» Рэнди кейіпкері аяғында қайтыс болады. Сэм оны өзгертіп, жақсы жігітті өлтірді. Менің ойымша, бұл фильмке зор күш берді, өйткені ол жаман жігіттің жазасын толық төлеу дәстүріне қарсы келді. Фильмнің тағы бір маңызды өзгерісі – түпнұсқа атауынан («Түстен кейінгі мылтықтар») айырмашылығы, «Жоғары елге саяхат» атауы Пекинпаның туындысы еді. Пекинпаның үлесі фильмнің жұлдызына да әсер етті. МакКреа еске алғандай: «Сэм керемет жазушы еді. Ол сценарийді едәуір жақсартты». Бұл фильм Скотттың соңғы рөлі болды. Осы фильмнен кейін Джоэл МакКреа 1970 жылға дейін тағы бір көркем фильмде ойнамады. Сол жылы ол ұлы Джодимен бірге «Апач, қан жыла» фильмін түсірді. 1972 жылы «Жас шеңберде» пайда болды. Оның соңғы рөлі 1976 жылы «Мустанг елінде» болды.

Ride the High Country (released internationally as Guns in the Afternoon) is a 1962 American CinemaScope Western film directed by Sam Peckinpah and starring Randolph Scott, Joel McCrea, and Mariette Hartley. The supporting cast includes Edgar Buchanan, James Drury, Warren Oates, and Ron Starr. The film's script, though credited solely to veteran TV screenwriter N. B. Stone Jr., was – according to producer Richard E. Lyons – almost entirely the work of Stone's friend and colleague, William S. Roberts, and Peckinpah himself. efn |As Lyons explained to Peckinpah biographer Garner Simmons: The way it came about was one day I happened to mention my need for a good property to Roberts, who told me about this good friend of his, N. B. Stone Jr., who had this screenplay he'd written years before about two old guys who were through but got one more chance in life. Well, it sounded like a pretty good idea, and Roberts put me in touch with Stone. What Roberts had neglected to mention was that his friend's chronic alcoholism had brought his career to a standstill. The 145 page draft eventually obtained from Stone was, in Lyon's word, "awful." Apprised of the situation, Roberts offered to do a full rewrite, though he insisted on remaining uncredited, still hoping to give his friend's career a boost. The rewrite was completed, and though deemed an enormous improvement, it remained, in Lyon's words, "a diamond in the rough." Thankfully, Peckinpah "knew how to cut it to really bring out its brilliance":What Sam did was a tremendous three to four week dialogue rewrite. And he made possibly the single most important structural change. In the original Stone Roberts script, Randy, the 'black hat' character, dies at the end. Sam switched it so the good guy died. And that, I think, really gave the film its tremendous impact, because it went against the tradition of the bad guy paying his debt. The film's title itself – as opposed to the original Guns in the Afternoon – was also Peckinpah's handiwork. The significance of Peckinpah's contribution was not lost on the film's star. "Sam was such a good writer," recalled McCrea. "He improved the script immeasurably." The film featured Scott's final screen performance. After this film, Joel McCrea did not make another feature film until 1970. That year saw him make Cry Blood, Apache, with his son Jody. He appeared in The Young Rounders in 1972. His final film appearance was in 1976 in Mustang Country.

Сюжет

ХХ ғасырдың алғашқы жылдары қарт бұрынғы заңгер Стив Джаддты банк алтынды тау-кен лагерінен Калифорнияның Хорнитос қаласына тасымалдау үшін жалдаған. Жақында алты кенші алтын тасуға тырысқанда өлтірілді. Олар Сиерра-Неваданың жотасынан төмен қарай бара жатқан жолмен жүрді. Ол өзінің ең үздік кезінде қатал және құрметке ие заң қызметкері болды, бірақ қазір оның ескірген киімдері мен көзілдіріктері оның ең үздік кезеңінен бұрын екенін еске салады. Джадд алтынды күзету үшін өзінің ескі досы және серіктесі Гил Веструмның көмегін сұрайды. Гил, өзін "Орегон кіші" деген аты бар атысшы ретінде таныстырып, өмір сүру үшін жас көмекшісін, Хек Лонгтриді шақырады. Джуд, Гил және Хек ат үстінде Фресно қаласынан солтүстікке қарай Сиерра тауларының етегінде орналасқан кен кен орындарынан тұратын Коарсеголдке қарай жолға шықты. Джадд Гил мен Хектің алтынды өздері үшін ұрлауды жоспарлап отырғанын түсінбейді. Мүмкін, Джаддтің көмегімен, бірақ қажет болған жағдайда олсыз. Жол бойында олар Джошуа Кнудсен мен оның қызы Эльзаның фермасында түнеп қалады. Кнудсен - "алтын сауда" жасайтын және тамақтану үстінде Джуддпен Киелі кітап тармақтарын алмастыратын адамдарға қарсы ескертетін үстем діни адам. Сол түні Эльза мен Хек айдың жарығында жасырын кездесіп, сөйлеседі, бірақ үлкен Кнудсен оларды ұстап алады және оны алып кетеді. Үйге оралғанда, ол оны ескертіп, шапалақтайды; оның әкесі тек сол кешке ғана Хекпен кездескен болса да, "Мен оның басқа жігіттерінің бәрі жақсы емес екенін көре аламын". Ал Эльза: "Сен маған келесі рет соққы берсең, өкінетін боласың!" - деп жауап береді. Ертеңіне олар кен орнына бара жатқан жолмен кеткенде, қыз оларды кездестіріп, жолға шығарып, бірге жүрулеріне рұқсат сұрайды. Ол өзінің де Билли Хаммонд есімді шахтермен некеге тұру үшін Коарсеголдке баратынын хабарлайды. Ол бұрын қалада болған кезде оған ұсыныс жасаған, бірақ ол сол кезде оның ұсынысын қабылдамаған. Жолда Эльза мен Хек флирт жасайды, ал бірде ол оған күшпен түсуге тырысады. Хекті Джадд тоқтатады, содан кейін оны Джадд пен Гил ұрады. Кейіннен ол Эльзадан кешірім сұрайды. Кен орнындағы лагерьге жеткенде, екі ақсақал шатыр тігіп, салмақ өлшеуге және жеке торбаларда алтын шаңын қабылдауға болады, олар депозит квитанцияларын береді, банк қауіпсіз тасымалды кепілдік береді. Эльза мен Билли өздерімен бірге анасының үйлену тойындағы көйлегін алып келді. Олар лагерьдегі жалғыз үлкен ғимараттағы жезөкше үйінде тұрмысқа шықты. Мадам мен жезөкшелер "шешелер" және "гүл қыздары" болып қызмет етеді. Содан кейін Билли Эльзаны үйлену тойының бір бөлмесіне апарады, бірақ ол: "Жоқ, Билли, бұл жерде емес! " деген сөзді естігенде, ол қызды ұрып-соғады. Қазір мас болып, есінен танып қалған ол өзінің беделсіз ағалары Ельдер, Сильвус, Джимми және Генридің бөлмеге кіріп, оны зорлауға тырысуына кедергі келтіре алмайды. Сыртта оның айқай-шуын естіген Джадд пен Хек Эльзаны жезөкше үйінен және Хаммондтардан құтқарып, сол түні шатырда тұруға рұқсат береді. Келесі күні лагерьдің кеншілері "кеншілердің сотын" (соттың қажеті жоқ) ұйымдастырады. Олар сырттан келгендерді Эльзаны "заңды" күйеуіне қайтаруға мәжбүрлейді; өйткені олардың саны аз, бұрынғы заң қызметкері Джадд кеншінің талаптарымен келіседі, өйткені "бұл сияқты жерлерде заң". Алайда, Гилл мас судьяны оятып, оның лицензиясын (әрине, Сакраментода тиісінше шығарылған) көруді талап етеді, содан кейін оны ұстайды. Ол судьяны қарумен ұстап, судьядан некеге тұру үшін лицензиясы бар ма деп сұрағанда, ол жоқ деп айтуы керек деп келіседі (себебі Гиллде бар). Бұл айла-шарғы жұмыс істейді және үш адамға алтын мен Эльзамен бірге лагерден шығуға рұқсат беріледі. Жолда Жадд Гилмен дұрыс пен бұрыс туралы және оның "білген нәрсе" екендігі туралы сөйлеседі. Ол Гилге көптеген жылдар бойы абыройсыз жерлерде жұмыс істегеннен кейін, өзін-өзі сыйлауды қалпына келтіргеніне риза екенін және оны "сенің және сол жігіттің көмегімен" сақтауға ниетті екенін айтады. Гилдің сұрағына Джадд: "Мен тек қана үйіме ақталып кіргім келеді" деп жауап береді. Жадд алтын ұрлау жоспарына ешқашан қосылмайтынын түсінген Гил алтынды оның көмегінсіз алуды жоспарлайды. Түнде Гил мен Хек алтынмен кетуге дайындалғанда, Джадд оларға қарумен қарайды. Гек Гилге ой-пікірін өзгерткеннен кейін, дереу қаруын береді. Ескі досы Гилдің сатқындығына ашуланған Джадд қаруын тастап, Гилді шапалақпен шауып, оған тартылуға шақырады. Оның орнына Гил қаруын тастап, олар ...

In the early years of the 20th century, an aging ex lawman, Steve Judd, is hired by a bank to transport gold from a high country mining camp to the town of Hornitos, California. Six miners were recently murdered trying to transport their gold on the one trail leading down from the crest of the Sierra Nevada. In his prime, Judd was a tough and respected lawman, but now his threadbare clothes and spectacles serve as reminders that he is long past his prime. Judd enlists the help of his old friend and partner Gil Westrum to guard the gold transfer. Gil, who had been making his living passing himself off as a legendary sharpshooter named The Oregon Kid, enlists the help of his young sidekick, Heck Longtree. Judd, Gil and Heck hit the trail on horseback toward Coarsegold, a mining camp located in the Sierra foothills, north of the town of Fresno. Judd doesn't realize that Gil and Heck are planning to steal the gold for themselves — preferably with Judd's help, but without it if necessary. Along the way they stop for the night at the farm of Joshua Knudsen and his daughter Elsa. Knudsen is a domineering religious man who warns against those who "traffic in gold" and trades Bible verses with Judd at the dinner table. That night, Elsa and Heck secretly meet in the moonlight for conversation, but the elder Knudsen catches them and pulls her away. Back at the house, he admonishes and slaps her; even though her father had only met Heck that evening, "I can see that the boy is no good" just as all her other boyfriends were no good. Elsa replies "I promised the next time you hit me you'd be sorry for it!" The next morning, after the three men had left on the trail to the mining camp, she catches up to them and asks whether she can keep them company on the way. She announces that she is also going to Coarsegold, to marry a miner named Billy Hammond. He had previously proposed to her when he was in town, although she had not accepted his proposal back then. Along the way, Elsa and Heck flirt, and at one time he tries to force himself on her. Heck is stopped by Judd, and then punched by both Judd and Gil. He later apologizes to Elsa. When they reach the mining camp, the two older men set up a tent to weigh and accept gold dust in individual bags for which they give receipts of deposit, with safe transport guaranteed by the bank. Having brought her mother's wedding dress with her, Elsa and Billy are married in the camp's brothelthe only substantial building thereby a real retired judge who happens to be at the camp. The madam and prostitutes serve as "maid of honor" and "flower girls". Then Billy forces Elsa to a room in the brothel for their wedding night even though she emphatically states "No, Billy, not here! "; he strikes her when she refuses to obey him. By now intoxicated and passed out, he fails to prevent his disreputable brothers Elder, Sylvus, Jimmy, and Henry from entering the room and attempting to rape her. Outside, hearing her screams, Judd and Heck rescue Elsa from the brothel and the Hammonds and let her stay in their tent that night. The next day, the miners of the camp organize a "miner's trial" (without any need for a judge) to force the outsiders to return Elsa to her "legal" husband; because they are outnumbered, former lawman Judd agrees to the miner's demands as "that's the law in places like this". However, Gill wakes up the drunken judge and demands to see his license (which in fact is duly issued in Sacramento), and then keeps it. He forces the judge at gunpoint to agree that when asked if the judge has a license to marry, he must say no (because Gill has it). The ruse works and the three men are allowed to leave the camp with the gold and Elsa. Along the way, Judd talks to Gil about right and wrong and how that's "something you just know". After all the lost years working in disreputable places, he tells Gil that he's now grateful to have gained back some of his self respect and intends on keeping it "with the help of you and that boy back there". When Gil asks if that's all he wants, Judd replies, "All I want is to enter my House justified." Realizing Judd will never go along with his plan to steal the gold, Gil plans to take the gold without his help. During the night as Gil and Heck prepare to leave with the gold, Judd confronts them at gunpoint. Heck, after previously expressing a change of mind to Gil, gives up his gun immediately. Angered by his old friend's Gil's betrayal, Judd puts his gun away, then slaps Gil and challenges him to draw. Instead, Gil throws down his guns and accepts that Judd will turn him in when they return to town. Judd is forced to change his plans when the Hammond brothers appear in hot pursuit of Elsa. They found out about the ruse and learned that the judge's license could be verified in Sacramento, proving the marriage legal. In the ensuing gunfight, two of the brothers, Jimmy and Sylvus, are killed, and Billy, Elder and Henry give up and escape. During the night, Gil leaves camp and heads back to the site of the gunfight, where he takes a horse and gun from one of the dead brothers. Then he follows Judd, Heck, and Elsa down the only trail. Meanwhile, Heck has shown himself to be trustworthy, and even though he will most likely go to prison, Elsa tells him she'll be there when he gets out. When they reach Elsa's farm, the Hammond brothers are waiting, having already killed her father. A gunfight breaks out and soon both Judd and Heck are wounded. Gil comes riding in to help his old friend, and together the pair insult and challenge the brothers to a face to face shootout in the open. When the dust settles, the three brothers are dead, but Judd is mortally wounded. He tells his old friend, "I don't want them to see this. I'll go it alone." When Gil pledges to take care of everything just like he would have, Judd says, "Hell, I know that. I always did. You just forgot it for a while, that's all." Judd casts a look back towards the high country and then dies.

Өндіріс

Пекинпа продюсердің куәлігінде Скотт немесе МакКреаның кімнің аты алға шығатынын білу үшін тиық лақтырды. Тиық Скотттың пайдасына шешілді. Бірақ, титрлерде екі актердің де есімдері бірге көрсетілгендіктен, Скотт пен МакКреа екеуі де теңдей басты рөлге ие болды.

Қабылдау

Фильм екі фильмнен тұратын көрсетімнің төменгі жартысында шықты. Уильям Голдман сол кезде MGM басшысымен сөйлескенін айтады, ол фильмнің сынақтан жақсы өткенін, бірақ олар фильмнің "осынша жақсы болуы үшін жеткілікті қаржы жұмсалмағанын" сезінгендерін айтты. MGM деректеріне сәйкес, фильм 160 000 доллар зиянға ұшырады. "Татарлар" фильмімен бірге көрсетілген Босли Кроутер "Жоғарғы елге саяхат" фильмін әлдеқайда артық ұнатып, оны "тамаша вестерн" және "айлар бойы көрілген ең әсерлі ат операсы" деп атады. Кроутердің сөзінше:
Екі жас актер жақсы ойнады, әсіресе Хартли ханым, болашағы зор жаңа келген. Р. Г. Армстронг пен Эдгар Бьюкенен де маңызды рөлдерді орындады. Режиссер мен сценарист туралы көп білмейміз, бірақ мырза Пекинпа мен мырза Стоунның қабілеті жеткілікті. Егер біреу күмәнданып жатса, ақшыл шашты МакКреа мен Скоттты қарасын. "Жоғарғы елге саяхат" фильмі Еуропада сәттілікке ие болып, Канн кинофестивалінде бірінші жүлдені жеңіп алды. Олар сондай-ақ Пеккинпаның кейінгі фильмдеріндегі барлық тақырыптардың – абырой мен идеалдардың жағдайға қарай өзгеруі, әділетсіз әлемде дұрыс әрекет етудің қиындығы, Батыстың және оның батырларының индустриялық прогресспен құрылуы, және ерлер арасындағы адалдықтың маңыздылығы – барлығы осы фильмде бар екенін атап өтті. Чарльтон Хестон өзінің "Аренада" (1995) автобиографиясында 1980-ші жылдардың соңында фильмді қайта түсіруді жоспарлағанын, мүмкін Клинт Иствудты бірге түсіргенін жазды, бірақ "Жоғарғы елге саяхат" фильмін көргеннен кейін Хестон Пекинпаға Гарри Джулиан Финктің "Major Dundee" (1965) сценарийін ұсынды. Бастапқыда МакКреа Гил Веструм рөліне, ал Рэндольф Скотт Стив Джадд рөліне таңдалған. Сценарийді оқығаннан кейін екеуі рөлдерді ауыстыруға келісті.