Кіріспе

Екінші дүниежүзілік соғыста Польша қаласына неміс әуе шабуылы
Фрампольді бомбалау 1939 жылы Польшаға неміс басқыншылығы кезінде болды. 13 қыркүйекте 4000 халқы бар Фрамполь қаласы генерал Вольфрам Фрайхерр фон Рихтхофен басқаратын Люфтваффе әуе күштерінің 8-ші корпусының бомбалаушыларымен бомбаланды. Қаланың әскери маңызы болған жоқ, ал бомбалау болашақ операцияларға дайындық ретінде қарастырылды.

Қару-жарақтың

Польшалық журналист Пауль Пуцио мен жергілікті тарихшы Ришард Ясинскинің мәлімдемесінше, Фрампольде польша армиясының бірде-бір бөлімшесі орналаспаған және қалада ешқандай әскери нысандар болмаған. Люфтваффе Фрампольді тәжірибелік бомбалау үшін таңдаған болуы мүмкін, себебі қалада торлы жоспармен салынған кең базар алаңы болған, ол үлкен нысана сияқты көрінетін, сондай-ақ Фрампольде зениттік қондырғылар болмаған. 1968 жылы жарық көрген «Көкке көз» (Augen am Himmel) атты кітабында неміс жазушысы Вольфганг Шрайер былай деп жазды: «Фрамполь эксперименттік нысан ретінде таңдалды, өйткені төмен жылдамдықпен ұшқан сынақ бомбалаушылары зениттік артиллерияның отына түспеді. Сонымен қатар, қала орталығындағы әкімшілік ғимарат экипаждар үшін өте қолайлы бағдарлау нүктесі болды. Біз көрінетін белгілер бойынша бағдарлау мүмкіндігін және елді мекеннің мөлшерін бақыладық, бұл бомбалардың Фрампольге түсуіне кепілдік берді. Бір жағынан, бұл сынақ нәтижесін тіркеуді жеңілдетуі керек еді, екінші жағынан, қолданылған бомбалардың тиімділігін растауы керек еді». Британдық тарихшы Норман Дэвис «Еуропадағы соғыс 1939–1945: Жеңіс оңай болған жоқ» еңбегінде былай деп жазады: «Фрамполь ішінара қорғаныссыз болғандықтан, ішінара оның барокко стиліндегі көше жоспары есептеулер мен өлшемдер үшін өте ыңғайлы геометриялық тор ұсынғандықтан таңдалды». Бірінші неміс барлау ұшағы 1939 жылдың 9 қыркүйегінде Фрамполь үстінен өтіп, аймақтың фотосуреттерін түсірді, ал 11 және 12 қыркүйекте қала бомбаға ұшырады. Алғашқы шабуылдар айтарлықтай зиян келтірмеді, бірақ 13 қыркүйектегі бомбалау қаланы толығымен қиратты. Дэвис мәлімдегендей, бірнеше сағатқа созылған бомбалау кезінде 125 бомбалаушы 700 тонна жарылғыш зат тастады. Сонымен қатар, неміс әскери ұшқыштары қаладан қашуға тырысқан бежендерге шабуыл жасау тәсілін сынап көрді. Бүгінде Фрамполь халқы шамамен 1400 адамды құрайды, бұл көрсеткіш әлі де өте төмен.

Танымал мәдениетте

Фрампольдің бомбалануы Исаак Башевис Сингердің "Кішкентай аяқкиімшілер" әңгімесінде маңызды орын алады. Исаак Башевис Сингер "Үш тілек туралы әңгіме" атты туындыны да жазған, онда суретші Ирен Либлих Фрамполь базарын көркем бейнелейді, бұл оның Фрамполь есімінде қалған естеліктерінің тікелей көрінісі.