Крикеттегі сирек кездесетін "уақыты бітіп қалған" ойыншыны шығару әдісі

Кіріспе

Крикеттен шығарудың сирек кездесетін әдісі

Уақыт белгісі – крикет спортындағы шығару әдісі. Бұл жағдай алдыңғы ойыншының шығарылған немесе жарыстан шыққаннан кейін белгілі бір уақыт ішінде ойынға дайын болмаған жаңа ойыншы келгенде туындайды. Бұл "алмаз" немесе "платина" қаздың бір түрі, себебі ойыншы бір допқа да соқпастан шығарылады. 2023 жылғы ICC ерлер крикет әлем чемпионатында Бангладешке қарсы ойнаған Анджело Мэтьюс – халықаралық крикетте осы әдіспен шығарылған алғашқы ойыншы. Заңның мақсаты – ойынның қажетсіз кешіктірілуін болдырмау. Осыдан оңай сақтануға болады және ойыншының "уақыт белгісімен" шығуы өте сирек кездеседі. 2023 жылға дейін тесттік крикетте мұндай жағдай тіркелмеген, бір күндік халықаралық крикетте бір рет, ал жалпы бірінші сынып крикетте алты рет болған. 2023 жылғы Африка Крикет Ассоциациясының Африка T20 кубогында Сьерра-Леонеға қарсы өткен ойында Годфред Бакивейем – халықаралық T20 крикетінде осы әдіспен шығарылған алғашқы ойыншы.

Өмірбаян

"Тайм-аут" – ойыннан шығарудың нақты бір тәсілі ретінде 1980 жылғы кодекске Заңдарға қосылды. Ол келесі соққышыға "ойнау алаңына шығуға" екі минут берді. 2000 жылғы кодекске сәйкес, бұл уақыт үш минутқа ұзартылды, соққышының "қорғану позициясына тұруы немесе оның әріптесі келесі допты қабылдауға дайын болуы" үшін. Дегенмен, 1775 жылы жарық көрген крикет ережелерінің алғашқы нұсқасы төрешілерге "бір ойыншы шыққанда, әр ойыншының кіруіне екі минут беруді" талап еткен. 1919 жылы Суссекс крикетшісі Харольд Хейгейт Таунтон қаласында Сомерсетпен өткен бірінші сыныпты округтік чемпионат матчында төреші Альфред Стрит тарапынан "уақыты бітіп қалған" деп есептелді. Кейіннен Заңдарды басқарған МКК судьяның Хейгейт екі минут ішінде пайда болмағандықтан Суссекс иннингін аяқтауы дұрыс екенін мәлімдеді, бірақ соққышы "қатыспаған" деп тіркелуі керек екенін, және осылайша ол 1920 жылғы Wisden Cricketers' Almanack басылымында көрсетілген. Қазіргі ережелер бойынша Хейгейт "жарақат алған, бірақ алаңнан шықпаған" деп тіркелген болар еді, және оның иннингтері қазір CricketArchive-де осылай жазылған. Матч тең түсті.

Қазіргі заң

Крикет ережелерінің 40-шы заңы кіріп келе жатқан соққышының допты қабылдауға немесе оның серігінің келесі допты қабылдауға дайын болуы тиіс екенін қарастырады. Әйтпесе, бұрынғы қақпа құлағаннан немесе бұрынғы соққышы зейнеткерлікке кеткеннен кейін белгілі бір уақыт ішінде кіріп келе жатқан соққышы уақыты бітіп, шағым бойынша ойыннан шығарылады. Кіріп келе жатқан соққышының дайын болуына берілген уақыт мөлшері матчтың жағдайларына байланысты өзгереді. 40-шы заңда белгіленген әдепкі уақыт 3 минутты құрайды, ал Twenty20 крикетінде бұл уақыт одан да қысқарып 90 секундқа дейін төмендейді. Мұндай форматта (футбол және регби сияқты басқа да командалық спорт түрлеріндегідей) көбінесе алаңдағы орын дайындалады, бұл кіріп келе жатқан соққышыларға қақпа құлағанда дереу қақпаға жетіп, уақыты бітіп шығарылмауға мүмкіндік береді. Төрешілер ойын алаңына ешкім шықпайынша, уақыты бітіп шығарылғаны туралы шағымды қарауға құқылы емес. "Кіріп келе жатқан соққышы" әлі соққы бермеген кез келген соққышы болуы мүмкін. Крикетте белгілі бір соққы беру тәртібі қарастырылмаған, яғни команда, тіпті жарияланған болса да, нақты тәртіппен соққы беруге міндетті емес. Бір соққышы алаңға аяқ басқанға дейін соққышы капитан әлі соққы бермеген кез келген ойыншыны таңдай алады, ол алаңға шыққанда шағым бойынша ойыннан шығарылуы мүмкін. Жақсы соққышының жақын арада алаңға шығатынын білген капитан алаңға ең нашар қалған соққышын (әдетте "No. 11" деп аталады) немесе жарақат алған, тіпті бұрын жарақаттан зейнеткерлікке кеткен ойыншыны да шығаруға болады. Уақыты бітіп шығарылғаны туралы шағым жасалса да, егер соққышы белгіленген минуттан асып кеткен уақытқа дейін қақпаға келмесе, "кешіктіру" деп бағаланады және төрешілер 16.3-баптағы процедураны орындайды, матчты қарсы командаға беру мақсатында. Егер қалған ойыннан шығарылмаған ойыншылар алаңға шыға алмаса (мысалы, қатысусыздық, жарақат немесе ауру, немесе ойыншылардың тәртібінен туындаған тоқтату немесе шығарылу салдарынан), ешкім уақыты бітіп шығарылмайды; керісінше, иннинг аяқталды деп есептеледі және барлық қалған ойыншылардың есімдерінің жанында "ауру/жарақаттанған/жарақат алған" (немесе ойыншылардың тәртібінен туындаған зейнеткерлік) деп жазылады.

Law 40 of the Laws of Cricket provides that an incoming batter must be in position to receive the ball or for their partner to be ready to receive the next ball within a given amount of time of the fall of the previous wicket or the previous batsman retiring. If not, the incoming batter will be given out, timed out, on appeal. The amount of time given for the incoming batter to be ready varies depending on the match playing conditions. The default period of time defined in Law 40 is 3 minutes, Twenty20 cricket shortens the period of time even further to 90 seconds, and an on field dugout is often provided in this format (in a similar manner to some other team sports such as association football and rugby) to enable incoming batters to make their way to the wicket immediately when a wicket falls to avoid being timed out. The umpires cannot rule on any appeal for timed out until someone takes the field of play. The "incoming batter" may be any batter who has not yet batted. There is no prescribed batting order in cricket, i. e. the team does not have to come out to bat in any specific order even if one has been published. Until one batter has set foot on the field the batting captain may pick any player who has not yet batted who, when they appear on the field, may then be given out on appeal. Knowing that a better batter will shortly be able to take the field, the captain can therefore sacrifice onto the field
their worst remaining batter (colloquially the "No. 11") or one who is present injured, even one who previously retired hurt. Whether or not an appeal for timed out is made, if the delay in which no batter comes to the wicket extends beyond the prescribed minutes, an "extended delay" is judged and the umpires follow the procedure in Law 16.3 with a view to award the match to the opposing team. If no remaining not out players are able to take the field (e. g. through absence, injury or illness, or suspension or ejection as a result of a players' conduct offence) then none is given out timed out; instead the innings is to be considered as completed and "absent ill/injured/hurt" (or retired in the event of a players' conduct offence) is noted next to all remaining players' names as appropriate.

Бір күндік халықаралық (Бір күндік) матчтар

Халықаралық крикеттің кез келген түрінде уақыттың өтуіне байланысты шығарылған жалғыз ойыншы – Шри-Ланканың Анжело Мэтьюс. Ол 2023 жылғы Крикет әлем чемпионатының топтық кезеңінде 6 қарашада Делиде Бангладеш командасына қарсы өткен матчта осы жағдайға тап болды. Матч барысында Бангладеш капитаны Шәкіб әл Хасан Мэтьюстің соңғы викет құлағаннан кейін креске кешігіп келгенін айтты және осыған байланысты шағым түсірді. Бұл оқиға Шри-Ланканың соққы беру кезегінің 25-шы оверінде болды. Шағым алаңдағы ойыншылардың арасында қыңырсуға себеп болды, тіпті Мэтьюс пен Шәкіптің уақыттың өтуіне байланысты пікір таласы камераға түсірілді. Мэтьюс Шәкіпті және алаңдағы төрешілерді қалпағының иінтірегі сынғандықтан креске сәл кешігіп келгенін түсіндіруге тырысты. Мэтьюс қалпағын жақсырақ бекітуге тырысқанда, иінтірегі сынды. Ол жаңа қалпақ іздеді, нәтижесінде белгіленген уақыт ішінде алғашқы допты қабылдауға дайын болмады. Шәкіб шағымын қайтарудан бас тартты, ал Мэтьюс Ричард Иллингворт пен Мараис Эразмус төрешілерінің шешіміне наразылық білдірді. Шәкіб Мэтьюстің екі минут ішінде алғашқы допты қабылдауға дайын болмағанына шағымданды. Кейіннен екі минуттық мерзім қалпақ иінтірегі сынақтан бұрын өтіп кеткені хабарланды. Бұл оқиға Мэтьюс алаңға шыққаннан кейін қалпағының иінтірегімен мәселе туындаған кезде болды, ал ол жаңа қалпақ күткен уақыт 40.1.1-тармақтың бұзылуына әкелді. Бұл тармаққа сәйкес, "Викет құлағаннан кейін немесе соққышы зейнеткерлікке шыққаннан кейін, кіріс соққышы, егер уақыт белгіленбесе, допты қабылдауға дайын болуы керек немесе басқа соққышы босатылғаннан немесе зейнеткерлікке шыққаннан кейін 3 минут ішінде келесі допты қабылдауға дайын болуы керек". Алайда, ICC турнирінің шарты, ICC санкциялаған турнирлерде қолданылатын ережелерге сәйкес, жаңа соққышының алғашқы допты 3 емес, 2 минут ішінде қабылдауы керек. Бангладеш командасы уақыттың өтуіне байланысты шағымын қолдауға шешім қабылдады, сондықтан Мэтьюс алаңнан кетуге мәжбүр болды. Осылайша, Мэтьюс халықаралық крикет матчтарында допқа қатыспай-ақ шығарылған алғашқы ойыншы атанды.

The only player in any form of international cricket to be dismissed by being timed out is Sri Lankan Angelo Mathews in a group stage match against Bangladesh during the 2023 Cricket World Cup in Delhi on 6th November. During this match, Mathews was adjudged to have been timed out after Bangladesh captain Shakib Al Hasan appealed and indicated Mathews had arrived late to the crease since the fall of the last wicket of previous batter Sadeera Samarawickrama. The incident unfolded during the 25th over of the Sri Lankan batting innings. The appeal caused confusion on the field with Mathews and Shakib caught on the camera in a heated exchange over the timed out debate. Mathews tried to convince both Shakib and on field umpires that he arrived to the crease a bit late due to his helmet strap breaking. Mathews had tightened his helmet which caused the chin strap to break. He then sought a replacement helmet, causing him to not be ready to face the first ball within the time limit. Shakib refused to withdraw the appeal and Mathews even showed his dissent towards the decision of on field umpires Richard Illingworth and Marais Erasmus. Shakib complained that Mathews was not ready to face his first delivery within the two minutes as per the competition rules. It was later reported that the two minutes time limit had already elapsed before the helmet strap was broken. This occurred when there was an issue with Mathews' helmet strap after he came onto the pitch, and the time he took waiting for a replacement meant he was in violation of law 40.1.1 that "After the fall of a wicket or the retirement of a batter, the incoming batter must, unless time has been called, be ready to receive the ball, or for the other batter to be ready to receive the next ball within 3 minutes of the dismissal or retirement". However, the ICC tournament condition which during ICC sanctioned tournament rules supersede the MCC laws that state the new batter must face their first ball within 2 minutes of the previous batter being dismissed rather than 3. The Bangladesh team decided to uphold their appeal for timed out, and so Mathews was forced to leave the field. Thus, Mathews became the first player in any international cricket match to be dismissed without taking part in a delivery.

Бірінші сыныптық крикет

Эндрю Джордан – Шығыс провинциясы v Трансваль Порт-Елизаветада 1987–88 жж. – Джордан түнгі уақытта шықпай қалды, ал келесі күні су басқан жолдар оның алаңға жетуіне кедергі келтірді. Хемулал Ядав – Трипура v Орисса Каттакта 1997–98 жж. – Ядав команда менеджерімен шекарада сөйлесіп тұрды және соққыға жетпеді. Васберт Дрейкс – Бордер v Фри Стейт Шығыс Лондонда 2002 ж. – Дрейкс туған жері Вест-Индиядан ұшақпен матчқа келе жатқанда, соққыға шығуға тиіс болған. AJ Харрис – Ноттингемшир v Durham UCCE Ноттингемада 2003 ж. – Харрис шатырдың созылуынан зардап шегіп, соққыға дейін бара жатып көп уақыт жұмсады және апелляция бойынша шығарылды. Райан Остин – Біріккен кампустар мен колледждер v Уиндвард аралдары Кингстаунда, Сент-Винсентте 2013–14 жж. – Остин, 11-ші нөмірлі соққышы, қажетті уақыт ішінде соққыға жетпеді. Чарльз Кунье – Матабелеленд Тускерс v Маунтайнерс Булавайода 2017–18 жж.