Кіріспе

Бонифасио (,) – Корсика аралының оңтүстік ұшындағы, Corse du Sud француз департаментіне қарасты коммуна. Бонифасио қаласы Гай де Мопассанның «А вендетта» әңгімесінің оқиға орыны болып табылады.

География

Бонифацио Жерорта теңізінің жағасында орналасқан, Сардиниядан Бонифацио бұғазымен бөлінеді. Бұл оңтүстік жағалаудағы ең жақсы және жалғыз ірі порты бар қала, сонымен қатар Лавецци аралдарын қамтитын, біршама үлкен аймақты қамтитын коммуна, бұл оған Франциядағы ең оңтүстік коммуна мәртебесін береді. Ол өзінің Париж қаласына қарағанда Еуропа мен Африканың 20 басқа елдерінің астаналарына жақын орналасқан. Коммуна солтүстік-батысында Фигари кантонымен, ал солтүстік-шығысында Порто-Веккьо кантонымен қысқа шекарасы бар. Бірлескен шекара батыстағы Golfe de Ventilegne-ден шығыстағы Golfe di Sant'Amanza сағасына дейін созылады. Екі нүктемен шектелген жағалау сызығы N198 тас жолымен шығыс жағалау бойымен солтүстікке қарай, ал N196 тас жолымен батысқа қарай созылады. Аралдар халықаралық Буш-де-Бонифацио ("Бонифацио бұғазы") теңіз паркінің француз бөлігіне кіреді, бұл табиғи қорық, 1993 жылы Франция мен Италия қауіпті химиялық заттарды тасымалдайтын кемелердің өтуінен қорғау мақсатымен құрылды және Францияда 1999 жылғы министрлік жарлығымен іске асырылды, ол Бонифацио бұғазының табиғи қорығына кіретін жерлерді егжей-тегжейлі сипаттайды, жабайы құстарды, басқа фауна мен флораны, балықтарды және табиғатты жалпы қорғау үшін. Бонифационың оңтүстік жағалауындағы жартастар әктастан жасалған, мұхитпен ерекше пішіндерге өңделген, тік және жарлы. Ішкі жағында әктас Сардиния мен Корсика аралдарының құрамына кіретін гранитке жалғасады. Бонифацио порты Бонифацио шығанағында орналасқан, бұл фьорд сияқты көрініспен суға батып кеткен шатқал, мұхиттан саусақ тәрізді ұзын және кең тілімшемен бөлінген. Тарихи пост-мұздық дәуірде теңіз деңгейі төмен болғанда және аралдар байланысқанда, шатқал Корсиканың жотасына апаратын аңғардың бөлігі болды. Порттың ең үлкен су тартылымы 500 метрге жетеді, бұл ежелгі кемелер мен қазіргі заманғы шағын кемелер үшін жеткілікті. Бонифацио қаласы екі бөлікке бөлінген: ескі қала (vieille ville) немесе жоғарғы қала (la Haute Ville), ол қамал орнында салынған, және Жерорта теңізін қарап тұрады. Цитадель 9 ғасырда қаланың негізін қалау кезінде салынған. Цитадель құрылысынан бері көп рет қайта жаңартылып, соңғы кезде француз шетелдік легионының әкімшілік орталығы болды. Бүгінде ол көбінесе музей рөлін атқарады. Тарихи тұрғындардың көп бөлігі цитадельдің тікелей қорғауындағы Haute Ville-де тұрған. Төмендегі кемежай және тұрғын үйлер (la marine) шығанақтың тар жағалауымен созылып, аңғарға қарай біраз қашықтыққа дейін жетеді, бұл елді мекенге сызықтық пішін береді және шығысында Сент-Жулиенмен шектелген үшінші тұрғын ауданды құрайды. Қала мен оның қорғаныстары шамамен 80 метрлік биіктіктегі жартастардың үстімен де созылады. Мұхит жартастарды ойып, ғимараттар тік жардың үстінен иілгендей көрінеді. Теңізден қарағанда, күн сәулесінде жарқырап, төмендегі қиын судың үстінде тұрған ақ қала көрінеді.

Тарихқа дейінгі кезең

Бонифациода маңызды екі тарихи ескерткіш бар: Капелло ауылының жанындағы N96 тас жолында, қаладан солтүстікке қарай орналасқан Арагуина-Сенноланың ежелгі үңгір жайылымы және Фигари маңындағы Васкулаччиудың камералы қабірі. Біріншісінде Бонифацио әйелі деп аталатын маңызды қазба табылды, бұл шамамен б.з.д. 6570 жылға дейін соққан әйелдің жерленген жері, ол кейінгі мезолит немесе ерте неолит дәуіріне жатады, ал екіншісі мегалиттік мәдениетке тиесілі және орта неолитке датыланады. Екеуінің де орналасуы және Сардиниядағы Монте-Арчи тауынан алынған шақырдың кеңінен қолданылуы Бонифацио шығанағының ежелгі заманнан бастап Корсиканың ішкі аймандарына қарайтын жол болғанын көрсетеді.

Рим дәуірі

Корсиканың ең оңтүстік бөлігі туралы Рим дәуіріндегі жалғыз мәліметтерді географ Птолемей қалдырған. Ол Марианум мүйісі мен қаласының координаттарын көрсетеді, олар картаға түсірілгенде Корсиканың ең оңтүстік нүктесі екені анықталады. Шығыс жағалаудағы халықтарды тізімдегеннен кейін, ол Субасани (көне гректерде Субасаной) халықтарының "одан да оңтүстікке орналасқанын" айтады. Бұл халықтар кейін тарихтан жоғалып кеткен, ал қала мен мүйіс әлі анықталған жоқ, сондай-ақ ешбір римдік жол оларға сілтеме жасамайды. Корсика арқылы өтетін жалғыз ресми жол – Via Corsica, ол шығыс жағалауындағы Мариана және Алерия римдік бекіністері арасында, одан әрі оңтүстіске қарай Палласқа дейін созылған, бұл Антониндік маршрутында көрсетілген. Птолемей Палласты Марианумнан солтүстікке қарай, шығыс жағалауында орналастырған. Оңтүстікке қарай белгісіз жолдар мен жолдар болғанымен, олардың маңызды римдік трафикті тасымалдауы екі күмәнді. Алайда, бұл бұғаздағы теңіз трафигі маңызды болды және Бонифациодағы тамаша портынан гөрі көз жазбасқа тиіс емес. Сондықтан Марианум мүйісі үшін ең ықтимал нұсқа – Корсика аралының ең оңтүстік нүктесі, яғни Кап Пертузато, портынан шығысқа қарай орналасқан, ал Бонифационың өзі Марианум қаласы болып табылады. Екінші мүмкіндік – біздің заманымыздың бірінші ғасырындағы Пиантарелла жағажайының жанындағы римдік қираған орындары, Сиапили ауылына жақын және Бонифационың батысындағы демалыс аймағындағы Спороне гольф алаңының іргесінде орналасқан. Алайда, бұл қираған орындар римдік виллаға жататын сияқты, ал жағажай демалысқа өте қолайлы болғанымен, порт ретінде аса құнды емес. Бұл вилла Бонифацио тұрғынына, Марианумға тиесілі болған болуы мүмкін.

Тоскана кезеңі

Корсиканы 469 жылы вандалдар патшасы Гензерик Рим империясынан басып алды, ал 534 жылы Шығыс Рим империясы қайтарып алды. 725 жылы ломбардтар оны қайтадан жаулап алғаннан кейін, Карл Ұлы 774 жылға дейін оларды тазартты және аралды германдық халықтардың аралды қиратуына ең көп наразылық білдірген Папалыққа тапсырды. 806 жылдан бастап Испаниялық маврлар арал үшін күресін бастады және оны қысқа мерзімге иеленді, бірақ 828 жылы Папалық оның қорғауын Тоскана маркграфына жүктеді, ол Киелі Рим империясының құрамындағы, Италия Корольдігіне бағынған күшті мемлекет болды. Бүгінде көрініс тапқан қала 828 жылы Тоскананың Бонифаций II құрметіне бекініс ретінде салынды. Ол Солтүстік Африканың сарацендерін басып беру үшін теңіз экспедициясын жетекшілік етті және Тоскананың ең шеткі шекарасында қорғалатын, бұзылмайтын бекініс және теңіз базасын салу үшін оралды. Цитадельдің көп бөлігі 9 ғасырдан кейін салынған немесе мерзімі белгісіз, бірақ Il Torrione, дөңгелек мұнара, әрі қарай түпнұсқа цитадельдің бір бөлігі болды.

Климат

Бонифасиода Жерорта теңізі климаты (Кёппен климаттық жіктелімі Csa) бар. Бонифасиодағы орташа жылдық температурасы, ал орташа жылдық жауын-шашын мөлшері – . Ең көп жауын-шашын қараша айында жауады. Орташа температура тамыз айында шамамен , ал ақпан айында шамамен ең төмен болады. Бонифасиода тіркелген ең жоғары температура 2009 жылдың 23 шілдесінде – болды; ең төменгі температура 1963 жылдың 23 қаңтарында – тіркелді.

Көлік

Қалаға Фигари әуежайы қызмет көрсетеді (көлік немесе такси қажет), және Сардинияға паром қызметі күніне бірнеше рет іске қосылады.