Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Мидың зақымдануын, оның ауырлығы мен орналасқан жерін анықтауға арналған тестілеу.
Testing to identify brain impairments, their severity & location
Нейропсихологиялық бұзылуды диагностикалау
Миға келтірілген зақымдардың белгілі бір түрлері мінез-құлық және танымдық қиындықтарға себеп болады. Психологтар осы проблемаларды анықтау үшін төмендегі техникалардың біреуін немесе олардың барлығын бірге қолдана бастай алады:
Certain types of damage to the brain will cause behavioral and cognitive difficulties. Psychologists can start screening for these problems by using either one of the following techniques or all of these combined:
Тарихты алу
Бұл науқастың және оның отбасының медициналық тарихын жинауды, даму кезеңдерінің болуын немесе болмауын, психосоциалдық тарихын, сондай-ақ барлық шағымдардың сипатын, ауырлығын және олардың қалай дамығанын анықтауды қамтиды. Психолог осы ақпарат негізінде науқасқа қалай емдеу жасау керектігін бағалай алады және оның мінез-құлқына тарихи жағдайда әсер ететін факторлар бар-жоғын анықтайды.
This includes gathering medical history of the patient and their family, presence or absence of developmental milestones, psychosocial history, and character, severity, and progress of any history of complaints. The psychologist can then gauge how to treat the patient and determine if there are any historical determinants for his or her behavior.
Сұхбат
Психологтар пациентте қандай неврологиялық мәселе болуы мүмкін екенін анықтау үшін құрылымдық сұхбаттарды пайдаланады. Қысқаша портативті психикалық жағдай сауалнамасы, нейропсихологиялық бұзылу шкаласы, пациенттің өзінің функционалдық жағдайын бағалауы және деменцияны диагностикалау бойынша құрылымдық сұхбат сияқты бірнеше арнайы сұхбаттар бар.
Psychologists use structured interviews in order to determine what kind of neurological problem the patient might be experiencing. There are a number of specific interviews, including the Short Portable Mental Status Questionnaire, Neuropsychological Impairment Scale, Patient's Assessment of Own Functioning, and Structured Interview for the Diagnosis of Dementia.
Сынақ өткізу
Стандартталған тесттердегі ұпайлар, жеткілікті болжамдық жарамдылығына ие болғандықтан, қазіргі және/немесе болашақ проблемаларды жақсы болжай алады. Стандартталған тесттер психологтарға бір адамның нәтижелерін басқа адамдармен салыстыруға мүмкіндік береді, себебі олардың құрамы бірдей және бірдей тәртіппен жүргізіледі. Осылайша, бұл адамның мінез-құлқы мен танымдық процестерін көрсетеді. Стандартталған тест нәтижелері – бұл тек бір бөлік ғана. Бұдан әрі, ми жарақатының ресми диагнозын қою үшін әдетте көп салалы зерттеулер (мысалы, нейровизуализация, неврологиялық зерттеулер) қажет болады.
Scores on standardized tests of adequate predictive validity predictor well current and/or future problems. Standardized tests allow psychologists to compare a person's results with other people's because it has the same components and is given in the same way. It is therefore representative of the person's's behavior and cognition. The results of a standardized test are only part of the jigsaw. Further, multidisciplinary investigations (e. g. neuroimaging, neurological) are typically needed to officially diagnose a brain injured patient.
Ақпараттық тексеру
Адамның интеллектын тексеру ми мен мінез-құлық арасындағы байланыста проблема бар-жоғын анықтауға да көмектеседі. Векслер шкалалары – интеллект деңгейін анықтау үшін ең көп қолданылатын тесттер. Қолда бар шкалалардың алуан түрлілігі, тапсырмалардың мәні, сондай-ақ сөздік және практикалық баллдардың айқын айырмашылығы оқу қиындықтары немесе мидың белгілі бір бөлігінің зақымдануы бар-жоғын көрсетуі мүмкін.
Testing one's intelligence can also give a clue to whether there is a problem in the brain behavior connection. The Wechsler Scales are the tests most often used to determine level of intelligence. The variety of scales available, the nature of the tasks, as well as a wide gap in verbal and performance scores can give clues to whether there is a learning disability or damage to a certain area of the brain.
Бағалаудан алынған ақпарат
Цатсанис пен Волкмар бағалау науқастың қандай ауруға шалдыққандығы туралы ерекше ақпарат бере алады деп санайды, бұл психологқа емдеу жоспарын құруға мүмкіндік береді. Нейропсихологиялық бағалау аурудың мәнін нақтылайды және аурумен байланысты танымдық функцияларды анықтайды. Бағалау психологқа аурудың дамуын түсінуге, болашақ проблемаларды болжауға және тиімді емдеу жоспарын жасауға да көмектеседі. Әртүрлі бағалаулар пациенттің белгілі бір ауруға шалдығу қаупін анықтауға мүмкіндік береді. Дегенмен, пациентті бір рет бағалау жеткіліксіз, өйткені мінез-құлық жиі өзгеріп тұрады, сондықтан емдеуді жалғастыру үшін оны қайта-қайта бағалау қажет. Қазіргі емнің дұрыс екеніне көз жеткізу үшін науқасты бірнеше рет тексеру керек. Нейропсихологиялық бағалау кезінде зерттеушілер пациенттің танымдық және мінез-құлық ерекшеліктеріне сүйене отырып, мидың қандай аймақтары зақымданғанын анықтайды. Бұл нашарлап бара жатқан ауруларды түсінуге де көмектеседі, өйткені науқастың жағдайын үнемі бағалау арқылы аурудың қалай дамып бара жатқанын байқауға болады. Нейропсихологиялық бағалаудың тиімді болатын салаларының бірі – сот ісінде, егер күдіктінің миына келген зақым немесе жарақат салдарынан әрекет ету қабілеті күмәнді болса. Нейропсихологиялық бағалау мидың зақымдануын көрсете алады, тіпті нейросуреттеу әдістері нәтиже бермеген жағдайда да. Сондай-ақ, адамның ауруды (алдау) жасап, жазаны жеңілдету үшін әдейілеп ауруға шалдыққандай көрінуін анықтауға да болады. Көптеген нейропсихологиялық тестілерді 6-12 сағаттың ішінде немесе одан да аз уақытта аяқтауға болады. Бірақ бұл уақытқа психологтың деректерді талдауы, тест нәтижелерін бағалауы, қорытынды жасауы және ресми есеп дайындауы кірмейді. Олар көбінесе нейропсихология, нейроанатомия және мидың жұмысы бойынша докторантурадан кейінгі білім алады. Көпшілігі өз саласында лицензиясы бар және тәжірибелі психологтар болып жұмыс істейді. Соңғы жылдарығы жаңа жетістіктер психометрлер сияқты жоғары білікті мамандарға белгілі бір тестілерді жүргізуге мүмкіндік береді, бірақ тестілеу нәтижелері бойынша шешім қабылдау құзырында дәрігер болады.
Tsatsanis and Volkmar believe that assessment can provide unique information about the type of disorder a patient has which allows the psychologist to come up with a treatment plan. Neuropsychological assessment can clarify the nature of the disorder and determine the cognitive functioning associated with a disorder. Assessment can also allow the psychologist to understand the developmental progress of the disorder in order to predict future problems and come up with a successful treatment package. Different assessments can also determine if a patient will be at risk for a particular disorder. However, assessing a patient at one time is not enough to go ahead and continue treatment because of the changes in behavior that can occur frequently. A patient must be retested multiple times in order to make sure that the current treatment is still the right treatment. For neuropsychological assessments, researchers discover the different areas of the brain that is damaged based on the cognitive and behavioral aspects of the patient. It is also helpful in understanding deteriorating diseases because the patient can be assessed multiple times to see how the disorder is progressing. One area where neuropsychological assessments can be beneficial is in forensic cases where the defendant's competency is being questioned due to possible brain injury or damage. A neuropsychological assessment may show brain damage when neuroimaging has failed. It can also determine whether the individual is faking a disorder (malingering) in order to attain a lesser sentence. Most neuropsychological testing can be completed in 6 to 12 hours or less. This time, however, does not include the role of the psychologist interpreting the data, scoring the test, making formulations, and writing a formal report. They will usually have postdoctoral training in neuropsychology, neuroanatomy, and brain function. Most will be licensed and practicing psychologists in their particular field. Recent developments in the field allow for highly trained individuals such as psychometrists to administer selected instruments, though determinations regarding testing results remain the responsibility of the doctor.