Кіріспе
Питкэрн аралында тұратын жеті еркек 2004 жылы балаларға және жасөспірімдерге қатысты жасалған жыныстық қылмыстарға байланысты 55 айыптаумен қарсы тұрды. Айыпталушылар аралдың еркек халқының үштен бірін құрады, олардың ішінде арал әкімі Стив Кристиан да болды. 24 қазанда айыпталушылардың біреуін қоспағанда барлығы кем дегенде бір айыптау бойынша кінәлі деп танылды. 2005 жылы Окленд қаласында (Жаңа Зеландия) тағы алты адам, оның ішінде кейін Питкэрн әкімі болған Шон Кристиан да, 41 айыптау бойынша жеке сотта болды. Сот процесі арал тұрғындарының аралдың отарлық мәртебесін, соның ішінде Ұлыбританияның сот билігін жоққа шығаруға бағытталған заңдық шағымдармен жиі тоқталды. Айыпталушылардың адвокаттары 1790 жылы «Баунти» кемесін өртеп, британдық азаматтығынан бас тартқандықтан, аралдың халқының көп бөлігінің бабалары капиталдық қылмыс жасағандықтан британдық азаматтығынан айырылғанын мәлімдеді. Питкэрн аралдарының мемлекеттік қорғаушысы Пол Дэйкр (2003 жылы тағайындалған) арал тұрғындарының британдық үкімді символдық түрде мойынбұрмау үшін «Баунти» кемесінің бейнесін жыл сайын өртеу арқылы осы оқиғаны еске алатынын айтты. Қорғау тарапы Ұлыбританияның Питкэрнге ресми түрде талап қоймағанын және арал тұрғындарына 1956 жылғы Жыныстық қылмыстар туралы заң сияқты британдық заңнаманың оларға қолданылатыны туралы ресми түрде хабарламағанын мәлімдеді. 2004 жылғы 18 сәуірде Питкэрн жоғарғы соты (Ұлыбритания үкіметінің өкілеттігімен тағайындалған Жаңа Зеландия судьяларынан құралған, соттың мақсатына арнап құрылған) Питкэрннің британдық аумақ емес деген талапты қабылдамады. Бұл шешім 2004 жылдың тамызында Питкэрн апелляциялық сотымен бекітіліп, вице-губернатор Мэтью Форбстың Питкэрн британдық аумақ екендігі туралы мәлімдемесі қолдау тапты. Ұлыбританияның сот комитетінің (JCPC) қосымша шағым бойынша шешім қабылдағанға дейін сот процесін кейінге қалдыру туралы өтініш қабылданбады. Сот процесі 2004 жылғы 30 қыркүйекте басталды. 2004 жылғы 24 қазанда үкім шығарылып, айыпталушылардың біреуін қоспағанда барлығы кем дегенде бір айыптау бойынша кінәлі деп танылды. Кінәлі деп танылғандар 2004 жылғы 29 қазанда жазаланды.
In 2004, seven men living on Pitcairn Island faced 55 charges relating to sexual offences against children and young adults. The accused represented a third of the island's male population and included Steve Christian, the mayor. On 24 October, all but one of the defendants were found guilty on at least some of the charges. Another six men living abroad, including Shawn Christian, who later served as mayor of Pitcairn, were tried on 41 charges in a separate trial in Auckland, New Zealand, in 2005. The trial was repeatedly punctuated by legal challenges from island residents, who denied the island's colonial status, and with it the United Kingdom's judicial authority. Defence lawyers for the seven accused men claimed that British sovereignty over the islands was unconstitutional: HMS Bounty mutineers, from whom almost all of the current island population is descended (together with Polynesians), had effectively renounced their British citizenship by committing a capital offence in the burning of the Bounty in 1790, they said. According to the Public Defender of the Pitcairn Islands Paul Dacre (who was appointed in 2003), islanders still celebrated this act annually by burning an effigy of the Bounty in a symbolic rejection of British rule. The defence maintained that the UK never made a formal claim to Pitcairn, and never officially informed the islanders that British legislation, such as the Sexual Offences Act 1956, was applicable to them. In a judgment delivered on 18 April 2004, the Pitcairn Supreme Court (specially established for the purpose of the trial, consisting of New Zealand judges authorised by the British government) rejected the claim that Pitcairn was not British territory. This decision was upheld in August 2004 by the Pitcairn Court of Appeal, endorsing the claim of Deputy Governor Matthew Forbes that Pitcairn was British territory. A delay of the trial until the United Kingdom's Judicial Committee of the Privy Council (JCPC) decided on an additional appeal was rejected. The trial started on 30 September 2004. Verdicts were delivered on 24 October 2004, with all but one of the defendants convicted on at least some of the charges they were facing. Those found guilty were sentenced on 29 October 2004.
Тарихи негіздер
Питкэрн аралының (Жаңа Зеландия мен Перудің арасында шамамен ортасында орналасқан) шалқары жатырғызғандығы, оның аз халықты (2004 жылы 47 адам) сыртқы бақылаудан қорғады. Арал тұрғындары көптеген онжылдықтар бойы басқалардың жыныстық еркіндік деп санайтынына төзе білді, тіпті өте жас жастағылардың арасында да, бұл олардың Полинезиялық ата-бабаларының дәстүрлі құндылықтарына сәйкес келеді деп мәлімдеді. Бұл Ұлыбританияда балаларға қарсы сексуалдық зорлық-зомбылық деп есептелетін мінез-құлықты үнсіз қабылдауды қамтыды. 1950 жылдары кәмелетке толмаған қыздармен сексуалдық қатынас жасаған үш адам сотталды. 1999 жылы Ұлыбританияның Кент қаласынан уақытша Питкэрнге жіберілген полиция қызметкері Гейл Кокс сексуалдық зорлық-зомбылық туралы күдіктерді ашуға кірісті. 1999 жылы 15 жастағы қыз зорлау бойынша шағым түсірген кезде қылмыстық іс ("Operation Unique" кодын алды) қозғалды. Айдарда 21 зорлау, 41 ұятсыз шабуыл және 14 жасқа толмаған баламен екі ұятсыз әрекет жасау қылмыстары бар. Келесі екі жыл ішінде Австралия, Жаңа Зеландия және Ұлыбритания полиция қызметкерлері Питкэрнде соңғы 20 жылда тұрған барлық әйелдермен және барлық күдікпеніп отырған ер адамдармен сұхбаттасты. Питкэрн прокуроры Саймон Мур (Окленд Корольдік адвокаты, британ үкіметі тергеу мақсатымен лауазымға тағайындаған алғашқы заңгер) іс бойынша материалдарды сақтады. Австралиялық жетінші күндік адвентистер шіркеуінің пасторы Невилл Тосен мыңжылдыққа дейін Питкэрнде екі жыл өткізді. Ол келген кезде балалардың мінез-құлқы оны таң қалдырды, бірақ не болып жатқанын бірден түсінбеді. "Мен түсіндіріле алмайтын көңіл күй өзгерістері сияқты алаңдатарлық белгілерді байқадым", - деді ол. "Оларды зорлап жатқанын түсінуге үш ай уақыт кетті". Тосен бұл мәселені Арал Кеңесіне (арал соты ретінде де қызмет ететін заң шығару органына) көтеруге тырысты, бірақ одан бас тартылып, "келісім жасы әрқашан он екі болған және бұл оларға зиян келтірмейді" деді. Аралдағы жазбаларды зерттеу көрсеткендей, көптеген қыздар 12 мен 15 жас аралығында алғашқы балаларын дүниеге әкелген. "Менің ойымша, қыздар ерлер әлемі екенін және 12 жасқа толғаннан кейін оларға рұқсат берілгенін қабылдауға үйретілген", - деді Тосен. Аналар мен әжелер жағдайға мойынсұнып, өздерінің балалық шақтарында да осындай тәжірибе болғанын айтты; олар оны Питкэрндегі өмірдің бір бөлігі деп есептеді. Бір әже бұл не үшін болып жатқанын түсінбеді. Дегенмен Тосен ерте сексуалдық тәжірибе қыздарға өте зиян екеніне сенді. "Олар тұрақтап, берік қарым-қатынас құра алмайды. Олар әрине зардап шекті", - деді ол батыл түрде. 2004 жылы биограф Диана Сухами Питкэрнге барып, жасырын түрде саяхаттауға тырысты, бірақ оның жасырындығы оның тұрған жерінде жарылды. Оған аралдан кетуді бұйырғанға дейін ол келесі кітабына, "Coconut Chaos" үшін жеткілікті материал жинады. 2006 жылдың сәуір айына қарай сот процесінің құны 14,1 миллион жаңа Зеландия долларын құрады.
Жергілікті реакция
Питкэрн аралының 47 тұрғыны, олардың көбісі бір-бірімен туыс, ересек ер адамдардың көпшілігіне қатысты айыптаулар оларды қатты бөліп тастады. Питкэрн аралдарының көптеген ер адамдары британдық полицияны іске қатысқан әйелдерді айыптауға көндіргені үшін кінәлады. Кейбір әйелдер олармен келісті. Іске жақын болған дереккөздер бірнеше әйелдің отбасылық қысымға байланысты айыптауларын қайтарып алғанын хабарлады. 2004 жылдың 28 қыркүйегінде айыпталып отырған әкімнің әйелі, Лен Браунның қызы және Рэнди Кристианның анасы Олив Кристиан, аралдың үш буынын білдіретін аралдың он үш әйелін үлкен үйінде, "Big Fence" деп аталатын жерде кездесуге шақырды, мақсаты аралдың ер адамдарын "қорғау" болды. 1790 жылы аралға қоныстанғаннан бері жасөспірімдермен сексуалдық қатынас полинезиялық дәстүр ретінде қабылданғанын айтқан Олив Кристиан өзінің жастық шағы туралы: "Біз бәріміз сексті үстелдегі тағам сияқты нәрсе деп ойлағанбыз" деді. Кэрол Уорреннің екі қызы да 12 жасынан бастап сексуалдық қатынаста болғанын айтты, олардың бірі 13 жасында сексуалдық қатынасқа түскенін айтты, "мен де бұл туралы өте қуандым". Олар және кездесуге қатысқан басқа әйелдер, Питкэрнде жасөспірімдермен сексуалдық қатынас қалыпты екендігі туралы олардың пікірін қолдады, барлық зорлау құрбандарының ерікті түрде қатысқандарын баса айтты. Питкэрн адамына қарсы айыптауын қайтарып алған Шарлин Уоррен детективтер оған куәлік беру үшін ақша ұсынғанын мәлімдеді; оған қысым көрсеткенде, ол бұл ақшаның заң бойынша "қылмыс құрбандарына өтемақы" екенін түсіндірді.
Соттың уақыты
Сот Питкэрн аралында 30 қыркүйекте басталды. Төрт күннен кейін, 4 қазанда, бұрынғы арал тұрғыны полиция оқыған жазбаша мәлімдемесінде мэр Стив Кристиан оны 1972 жылы 12 жасында екі рет зорлағанын, бір рет бұталық жерде, бір рет Баунти шығанағында орналасқан қайықта зорлағанын айтты. Ол жасөспірім қыздарды өзінің жеке харемі ретінде пайдаланғанын айтты. "Стив барлық қыздарды өз алдына алды, біз оның харемі болдық", - деді ол. Ол ата-анасына немесе басқа да қауым мүшелеріне хабарламайтынын айтты, өйткені ол "оралдағы бұрынғы тәжірибеден кейін бұл туралы ештеңе жасалмайтынын білді". 8 қазанда, Дейв Браун, мэр Стив Кристианның қайын інісі, 1980 жылдардың ортасында 14 жасар қызға қол жұмсау және 1986 жылы 15 жасар қызды тұмсықпен балық аулау кезінде қолға алу туралы екі айыптау бойынша кінәсін мойындады. Сот 2000 жылы Питкэрнде жазылған сұхбатты тыңдады, онда Брауннан бұрын-соңды ғашық болған ба деп сұрағанда, полицияға: "Иә, ғашық болдым. Біз бір-бірімізге жақындай түстік" - деді ол өзі мен 13 жасар қыз туралы, ол 1980 жылдардың ортасында ұзақ уақыт бойы жыныстық қатынасқа түсті. Ол кезде ол 30 жасқа таяп, үйленген, балалы еді. Олардың алғашқы жыныстық қатынасы ол оны ауыл алаңында кездестіргеннен кейін дүкеннің артындағы бұталық жерде болды. Бір айдан кейін олар суға түсіп, қайтадан жыныстық қатынасқа түсті. Браунның полицияға берген есебіне сәйкес, екінші жыныстық қатынастан кейін қыз жыныстық қатынасқа ұнағанын және одан әрі ұнағанын айтты. Бір-бірін айына бір реттен артық көру қиын болды, бірақ жиі кездескенде Браун "әңгіме" құпия деп сипаттаған нәрсені сақтау қиынға соғады. Әйелі Лияның қарсылығына қарамастан және қыздың анасы үшін аралдың полиция қызметкері оны жалғыз қалдыруды сұрағанмен, Браун алты айлық үзілістен кейін қызмен жыныстық қатынасын қайтадан жалғастырды. "Ол да, мен де оны тастағымыз келмеді", - дейді Браун. Жыныстық қатынас қыз 16 жасқа толғанға дейін жалғасты. Қорғаушы адвокат Аллан Робертс Кристианның баламен қарым-қатынасы келісім бойынша болған деп мәлімдеді. Сот кезінде 20 жастағы қыз төрт жыл бұрын өз анасына жәбірленушілердің зорлық-зомбылығы туралы айтқаннан кейін полиция тергеуін бастаған еді. Апасы бұны британдық полиция қызметкері Гейл Коксқа айтып берді. Сол кезде Питкэрндегі жыныстық зорлық-зомбылық туралы әлем алғаш рет білді. Робертс Кристиан Питкэрннен Норфолк аралына кеткенге дейін қыздың жазған махаббат хаттарын шығарды, бұл оның Кристианға ғашық болғанын растады. Робертстің айтуынша, Кристиан аралдан кеткеннен кейін де бұл махаббат жалғасты. Ол полицияға берген мәлімдемесінде "Рэнди аралда жоқ болғанымен, оған ғашық екенін" мойындағанын айтты. Сот процесінің дау-дамайлары жалғасты. 2004 жылдың 26 қазанында прокурор Саймон Мур Жаңа Зеландия радиосына айыптаулар мен үкімдер мұздықтың ұшы ғана екенін айтты. Бұл полиция тергеуді бастаған кезде білген жағдайлардың үштен бірін ғана құрайды. Ол қазір Австралия мен Жаңа Зеландияда тұратын адамдарға қатысты тағы да айыптаулар жасалатынын айтты, бірақ ол "аты-жөнін жасыру туралы кең көлемді бұйрықтардың" қолданылуын атап, қосымша мәлімет беруден бас тартты. Мурдің айтуынша, кейбір құрбандар Питкэрнге қайтуға қызығушылық танытты. Бірақ олар әділдік орнағанын және арал өз отбасыларына қауіпсіз жер екеніне сенімді болулары керек еді. Кейбір арал тұрғындары сотталған ер адамдар болмаса, қайықты басқаратын адамдар жеткіліксіз болады деп қорқады. Кейбір адамдар бұл іске қатысы жоқ, бірақ олар айыпталушылардың басқа арал тұрғындарына қайықтарды жақсылап басқаруға кедергі жасағанын айтты. Бұл аралдағы "қуат пен бақылау" проблемасының тағы бір мысалы болды. Қоғамдық қорғаушы Пол Дакр сотты жазаны арал қоғамының ерекше жағдайларына сай қолдануға шақырды. "Біз Англияда 50 миллион емес, 50 адам бір жартаста өмір сүреді деп айтып отырмыз", - деді ол. 27 қазанда үкім шығарылғанға дейін алты сотталғанның адвокаттары бұл тәуелділіктің сақталуы үшін өте маңызды деп, кешірімділік сұраған. Алты адамның тек екеуі ғана өкінгенін білдірді. Денис Кристиан өзінің негізгі құрбанынан кешірім сұрап, "өте өкінгенін" білдірді, деп хабарлады сот, ал Дейв Браун өзінің адвокаты арқылы "себеп болған қайғы-қасіретіне өкінгенін" мәлімдеді. Оның әкесі Лен Браун өзінің жасаған қылмыстары үшін кешірім сұрауға қарсы болды; оның адвокаты Аллан Робертс соттың алдында бұлай ету "алдамшылық" болатынын айтты. Питкэрн аралының Жоғарғы соты 29 қазанда Питкэрн аралының ере...
Апелляциялық шағымдар
Алты сотталған 2005 жылы 18 сәуірде Питкэрннің Папакурадағы (Жаңа Зеландия) Жоғарғы сотында шағымданды. Қорғаушы адвокаттар Питкэрннің отаршылдық билеушілері британ заңдарын ешқашан қолданбағандықтан, жыныстық қылмыстар үшін сотталған алты адам өздерінің әрекеттерінің заңсыз екенін білмеуі мүмкін деп мәлімдеді. Бұл талапты прокурор Саймон Мур "әлеуметтік емес" деп қабылдамады. Егер бұл шын болса, Питкэрн "қылмыскерлерге қарсы иммунитет аймағы" болды, - деді ол. Сот процесін Питкэрндегі Адамстаун сотының ғимараты тікелей эфир арқылы бейнебақылау арқылы көрсетті. Сотталушымен бірге жиырмаға жуық жергілікті тұрғындар тыңдауды бақылады. Корольдік прокурорлар Питкэрнде британдық заң ешқашан қолданылмаған немесе Питкэрнерлер өздерінің оған бағынғанын ешқашан білмеген деген қорғанысты жоққа шығару үшін көптеген ескі құжаттарды ұсынды. Құжаттарға сәйкес, арал тұрғындары көптеген жылдар бойы неке адалдығын бұзу, аборт, клептомания, кісі өлтіруге әрекеттену (соның ішінде 1936 жылы күйеу мен әйелдің бірін-бірі өлтіруге тырысқан жағдай) және әйелдердің іш киімін ұрлау сияқты істерде британдықтардан кеңес және араласуды сұрады. Корольдік прокурор Саймон Маунт айыптаулар британдық билік органдарына жіберілгенін айтты, өйткені олар жергілікті деңгейде қарастырылмайтындай өте ауыр болды және Питкэрнерлердің британдық заңды және оның оларға қолданылуын толық білетінін дәлелдеді. Питкэрн аралдарының хатшысы Бетти Кристиан Питкэрн аралдарының Папакурадағы Жоғарғы сотының отырысында куәлік етіп, көптеген Питкэрн аралдарының азаматтарымен келіспей, арал тұрғындары өздерінің британдық азаматтар екенін және британдық заңның оларға қатысты екенін білетінін айтты. Ол Питкэрнде жас кезінде жыныстық қатынас "нормалды" деп саналады деген қорғанысқа да тап-таза қарсылық білдірді, Питкэрн құндылықтары кез-келген басқа заманауи қоғамнан айырмашылығы жоқ деп айтты. 2005 жылдың 24 мамырында Окленд соты алты сотталғанның апелляциялық арызын қабылдамады. Ол олардың кепілдіктерін 2006 жылы Таза кеңесінің Сот комитеті тыңдайтын кезеңге дейін жалғастырды. Питкэрннің бұрынғы тұрғыны, 29 жастағы Шон Кристиан, ол кезде Австралияда тұратын, 2005 жылы 27 қарашада Британдық колониядағы сотқа Жаңа Зеландиялық адвокаттар мен судьялардың қатысуының заңдылығына заңдық қарсылық білдіргенін мәлімдеді. Мәселен, басқалар да Кристианның ісін күтіп отыр. Шон Кристиан, оның қылмыстары (үш рет зорлау) 1994-1996 жылдар аралығында орын алған деп айтылады, ол бұрынғы мэр Стив Кристианның кіші ұлы. 2006 жылғы 31 қаңтарда Апелляциялық сот Омбудсменнің қосымша шағымын қарады. Шағымның негізі айыпталушыға қолданылатын заңдардың жарамдылығы болды, қорғаныс Питкэрнде британдық заң ратификацияланбағанын дәлелдеді. "Біз ағылшындық құқықтық жүйе осы адамдарға қатысты ма, жоқ па, соны талқылап жатырмыз. Бұл туралы қорғаушы адвокат Аллан Робертс айтты. Питкэрн апелляциялық соты бұл талапты қабылдамады. Рэндалл Кристианның 13 жасқа толмаған қызды ұрысқаны үшін сотталу туралы апелляциялық арызы қабылданды, бірақ бұл шешім оның басқа айыптаулар бойынша алты жылға сотталуына әсер етпеді. Олар Лондондағы патшалық кеңесінің сот комитетіне шағымданды. 2006 жылдың шілдесінде Палаталық кеңес Питкэрннің әрқашан өзін-өзі басқаруы туралы дәлелдің шындыққа сай келмейтінін айтып, шағымды кенеттен тоқтатты. 2006 жылдың 30 қазанында алты адамның соңғы шағымдары қабылданбады.