Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Азаматтық дауларды қарау кезінде қолданылатын ережелер мен стандарттар
Rules and standards used in civil lawsuits
Азаматтық процессуалдық құқық – соттар азаматтық дауларды (қылмыстық істерден өзгеше) қарағанда сақтайтын ережелер мен регламенттерді, сондай-ақ кейбір стандарттарды белгілейтін заң саласы. Бұл ережелер дауды немесе істі қалай бастауға болады, қандай процессуалдық шаралар (бар болса) қажет, азаматтық істерде қандай талап арыздары, өтініштер мен бұйрықтарға рұқсат етіледі, жауап алу және дәлелдерді ашу тәртібі мен мерзімі, сот отырысын өткізу жолы, сот шешімі шығару процесі, соттан кейінгі процедуралар, қолжетімді өтеу шаралары және соттар мен кеңсе қызметкерлері қалай жұмыс істеуі керек екенін анықтайды.
Civil procedure is the body of law that sets out the rules and regulations along with some standards that courts follow when adjudicating civil lawsuits (as opposed to procedures in criminal law matters). These rules govern how a lawsuit or case may be commenced; what kind of service of process (if any) is required; the types of pleadings or statements of case, motions or applications, and orders allowed in civil cases; the timing and manner of depositions and discovery or disclosure; the conduct of trials; the process for judgment; the process for post trial procedures; various available remedies; and how the courts and clerks must function.
Қылмыстық іс жүргізуден айырмашылықтар
Қылмыстық іс жүргізуді көбінесе мемлекет қылмыскерлерді жазалау үшін жүргізеді, бірақ кейбір жүйелер, мысалы, ағылшын және француз заңдарында азаматтарға жеке айыптау қозғауға мүмкіндік беріледі. Керісінше, азаматтық істер жеке тұлғалар, компаниялар немесе ұйымдар өз мүдделері үшін бастайды. Мемлекеттік органдар да азаматтық іске тарап болуы мүмкін. Азаматтық және қылмыстық істер әдетте әртүрлі соттарда қаралады. Ағылшын ортақ құқығы жүйесіне негізделген юрисдикцияларда қылмыстық айыптауды (көбінесе мемлекет) қозғаған тарап «прокуратура» деп аталады, ал азаматтық іс-қимылдың көп бөлігін қозғаған тарап «дауыскер» немесе «талапкер» болып табылады. Екі жағдайда да қарсы тарап «жауапкер» деп аталады. Санчес деген әйелге қарсы қылмыстық іс АҚШ-та «Халық v. Санчес», «Мемлекет (немесе Ұлттар Достастығы) v. Санчес» немесе «[Мемлекеттің аты] v. Санчес» деп, ал Англия мен Уэльсте және басқа Ұлттар Достастығы елдерінде «R. (Rex, латынша «Патша» дегенді білдіреді, бірақ «Корона» деп айтылады) v. Санчес» деп сипатталады. Бірақ Санчес ханым мен Смит мырза арасындағы азаматтық іс Санчес бастаған болса «Санчес v. Смит», ал Смит бастаған болса «Смит v. Санчес» болады (іс апелляцияға берілген жағдайда тараптардың есімдерінің реті өзгеруі мүмкін). Көптеген елдер азаматтық және қылмыстық іс жүргізу арасында нақты айырма жасайды. Мысалы, қылмыстық сот сотталған жауапкерді қылмысы үшін жаза ретінде айыппұл төлеуге және прокуратура мен қорғаудың сот шығындарын төлеуге міндеттей алады. Бірақ қылмыстың құрбаны әдетте өтемақы алу үшін азаматтық, емес қылмыстық іс қозғайды. Балама азаматтық шараларға мүлікті қайтару немесе беру, немесе белгілі бір әрекеттерді тоқтатуға немесе орындауға бұйрық кіреді. Қылмыстық істе дәлелдеу стандарттары азаматтық іске қарағанда жоғары, өйткені мемлекет кінәсіз адамды жазалау тәуекеліне барғысы келмейді. Ағылшын заңы бойынша прокуратура қылмыскердің кінәсін «нақты күмәндан тыс» дәлелдеуі керек, бірақ азаматтық істегі дауыскер өзінің ісін «ықтималдықтардың тепе-теңдігі» бойынша дәлелдеуі тиіс.
In most cases, criminal prosecutions are pursued by the state in order to punish offenders, although some systems, such as in English and French law, allow citizens to bring a private prosecution. Conversely, civil actions are initiated by private individuals, companies or organizations, for their own benefit. Government agencies may also be a party to civil actions. Civil and criminal cases are usually heard in different courts. In jurisdictions based on English common law systems, the party bringing a criminal charge (in most cases, the state) is called the "prosecution", but the party bringing most forms of civil action is the "plaintiff" or "claimant". In both kinds of action the other party is known as the "defendant". A criminal case against a person called Ms. Sanchez would be described as "The People v. (= "versus", "against" or "and") Sanchez", "The State (or Commonwealth) v. Sanchez" or "[The name of the State] v. Sanchez" in the United States and "R. (Rex, Latin for "King" but spoken as "The Crown") v. Sanchez" in England and Wales, amongst other Commonwealth realms. But a civil action between Ms. Sanchez and a Mr. Smith would be "Sanchez v. Smith" if it were started by Sanchez, and "Smith v. Sanchez" if it were started by Mr. Smith (though the order of parties' names can change if the case is appealed). Most countries make a clear distinction between civil and criminal procedure. For example, a criminal court may force a convicted defendant to pay a fine as punishment for their crime, and the legal costs of both the prosecution and defence. But the victim of the crime generally pursues their claim for compensation in a civil, not a criminal, action. Alternative civil remedies include restitution or transfer of property, or an injunction to restrain or order certain actions. The standards of proof are higher in a criminal case than in a civil one, since the state does not wish to risk punishing an innocent person. In English law the prosecution must prove the guilt of a criminal "beyond reasonable doubt"; but the plaintiff in a civil action is required to prove his case "on the balance of probabilities".