Кіріспе

Үнді тағамы

Раита – үнді тағамдарындағы қосымша тағам. Ол дахиден (йогурт, көбінесе қаймақ деп аталады) және шикі немесе пісірілген көкөністерден, жемістерден немесе бонди раита болғанда, бесаннан (бұршақ ұны, әдетте грам ұны деп аталады) жасалған қуырылған тамшылардан тұрады. Батыс асүйіндегі ең жақын нұсқасы – қосымша тағам немесе соус, немесе пісірілген салат. Оны көбінесе дәмдеуіш деп атайды, бірақ батыстық дәмдеуіштерден, мысалы, бұрыш, горчица және хреннен айырмашылығы, тағамды дәмді ететін орнына, дахи немесе раита тағамдары ысталған карри мен кебаптарға қарсы салқындату әсерін береді, олар кейбір Азия тағамдарының негізгі бөлігі болып табылады. Үнді тағамдарында, раита, чатни және тұршымен бірге нан жеу қалыпты. Йогуртқа кориандр, қуырылған зира тұқымдары, жалбыз, кайен бұрышы, чаат масала және басқа да шөптер мен дәмдеуіштер қосылуы мүмкін.

Этимология

"Райта" сөзі алғаш рет 19 ғасырда басылымдарда кездесе бастады, ол хинди тілінен келген. Бенгал және хинди тілдеріндегі "райта" сөзі санскрит тіліндегі "раджика" сөзінен немесе одан туындаған хинди тіліндегі "рай" (айтылуы "ра е") – қара бұршақ тұқымын, ал "тиктака" – ащы немесе тікенектейтін деген мағынаны білдіреді. Оңтүстік Үндістанда, әсіресе Керала және Тамил Наду штаттарында дәстүрлі райта "пачади", "таир пачади" деп аталады. Шығыс Непалда бұл тағам "дахи какро" деп, ал Непалдың батыс аймақтарында "райто" деп танылады. Райта кейде, әсіресе Оңтүстік Африка үнді асханасында, негізгі құрамына сәйкес "дахи" немесе "қышқыл сүт" деп те аталады.

Дайындық

Зире және қара горчица қуырылады. Бұл дәмдеуді ұсақталған, шикі көкөністермен немесе жемістермен (мысалы, қияр, пияз, сәбіз, ананас, папая) және йогуртпен араластырады. Дәмді байыту үшін шикі имбирь және сарымсақ пастасы, жасыл бұрыш пастасы және кейде горчица пастасы қолданылады. Үндістанның раиталары аймақтан аймаққа өзгеше, ең танымал раиталар – тұзды немесе тікха (тәтті-ащы) дәмді боунди раитасы (қызыл бұршақ ұнынан жасалған кішкентай шариктер) және пияз раитасы мен көкөніс раитасы. Қоспа салқындатылған күйінде беріледі. Раита, ысталған немесе өткір үнді тағамдарымен бірге таңдайды, олардың ыстығын басады.

Нұсқалар

Раита негізінен үш түрлі ингредиенттен дайындалады: көкөністер, дәнділер және жемістер. Бұлар йогуртпен араластырылып, әртүрлі дәмдеуіштер қосылып, раитаның түрлі нұсқалары жасалады.