Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Фрайэкуоерте теориясының бір бөлігі ретінде Фрайгельд ("еркін ақша") - Сильвио Геселл ұсынған валюталық (немесе айырбастау) бірлік.
As part of the theory of Freiwirtschaft, Freigeld ('free money', ) is a monetary (or exchange) unit proposed by Silvio Gesell.
Теория
Геселлдің пікірінше, адам жасаған барлық тауарлардың сақталуы қымбатқа түседі, ал ақшаға бұл қатысты емес: астық салмағын жоғалтады, металл бұйымдары тоттанады, үйлер тозып бұзылады. Сондықтан ақшаның барлық басқа тауарлардан басымдығы зор. Джон Мейнард Кейнс Гесселдің «Табиғи экономикалық тәртіп» кітабында айтылған негізгі пайыздық мөлшерлеме тұжырымын, көбірек таныс «өтімділікке деген қалау» терминімен атады. «Өтімді» болу, яғни ақшаға ие болу – кез келген адам үшін, кез келген өнімнің сомасына (өткен пайдасы) ие болудан әлдеқайда артықшылық. Осының салдарынан, адамдар белгілі бір пайыздық ставка ұсынылмаса, тіпті инфляцияға түзетілген, тәуекелі жоқ несиелерді де беруге құштар емес. Freigeld бұл «алғашқы» пайыздық ставканы, шамамен 3%-тан 5%-қа дейін, тікелей төмендетіп, орташа пайыздық ставканы шамамен 0-ге дейін жеткізеді.
According to Gesell, all human produced goods are subject to expensive storage, whereas money is not: grain loses its weight, metal products rust, housing deteriorates. Therefore, money has a supreme advantage over all other goods. John Maynard Keynes renamed the concept of basic interest articulated in Gesell's book The Natural Economic Order with the more familiar term liquidity preference. Being "liquid" – having money – is a great advantage to anybody, much more so than having comparable amounts (past utility) of any product. The result is that people will not even provide zero risk, inflation corrected credits unless a certain interest rate is offered. Freigeld simply reduces this "primordial" interest rate, which is estimated to be somewhere around 3% to 5%, by an absolute, in order to lower the average interest rate to a value around 0.
Мысалдар
E алтын – демартаж қолданылатын заманауи жеке валютаның мысалы. Бұл жағдайда алтынды сақтауға жылдық 1% төлем алынды. E алтынға байланысты демартаж шығындары валюта операторының нақты сақтау құнына қатысты шығындарды өтеуге жұмсалады деуге болады. Бернард Лиетердің "терра" жобасы – бұл Кейнстің "банкор" валютасына немесе L'Europa-ға ұқсас тауарлық себет валютасы ұсынысы (L'Europa – бейбіт валюта идеясы, француздық Le Fédériste газетінде 1 қаңтар 1933 жылы жарияланған мақаладағы алғашқы тұжырымдамалардан туындаған) және демартаж төлемі көзделген. Чимгауэр – Баварияның бір бөлігінде қолданылатын аймақтық қауымдастық валютасы, ол демартаж жүйесіне негіделген.
E gold was an example of a modern private currency in which demurrage is applied. In this case there was a gold storage charge of 1% per annum. The demurrage associated with e gold is arguably expended by the currency operator to help cover real storage costs. Bernard Lietaer's terra is a commodity basket currency proposal similar to Keynes's bancor or L'Europa (The idea to establish a L'Europa – monnaie de la paix from early concepts presented in an article in the French newspaper Le Fédériste on 1 January 1933) and bearing a demurrage charge. The chiemgauer is a regional community currency in a part of Bavaria, using a demurrage system.
Көркем шығармаларда
Майкл Энде "Момо" балалар романын жазғанда, ақшаның уақыт өте келе құнынан төмендеуі туралы ойды есінде ұстағанын айтқан.
Michael Ende has stated to have had the concept of aging money in mind when writing his children's novel Momo.