Кіріспе
Александр Дункан МакКоуэн (26 мамыр 1925 – 6 ақпан 2017) – ағылшын актері. Ол көптеген фильмдер мен сахналық қойылымдардағы жұмыстарымен белгілі болды.
Alexander Duncan McCowen, (26 May 1925 – 6 February 2017) was an English actor. He was known for his work in numerous film and stage productions.
Ерте өмір
МакКоуэн Кент қаласындағы Тунбридж-Уэллс қаласында дүниеге келді. Оның анасы Мэри (туған тегі Уолкден), биші, әкесі Д Duncan МакКоуэн – дүкен иесі болған. Ол Тунбридж-Уэллстегі Скиннерлер мектебінде оқыды, достары оны «Скикер» МакКоуэн деп білді және сондай-ақ Корольдік Драма өнері академиясына қатысты.
Театрдағы алғашқы еңбектері
МакКоуэн алғаш рет 1942 жылдың тамызында Макклсфилдтегі Репертуарлық театрда сахнаға шықты, «Пэдди – ең жақсысы емес» қойылымында Мики рөлінде. Ол 1943–1945 жылдары Йорк және Бирмингемде репертуарда ойнады, ал 1945 жылы Кеннет Хорнның «Love in a Mist» комедиясымен Үндістан және Бирманы аралап шықты, бұл тур ENСА (Entertainments National Service Association) ұйымдастырған еді. 1946–1949 жылдары ол репертуарда жұмысын жалғастырды, осы кезеңде Канаданың Ньюфаундленд провинциясындағы Сент-Джонс қаласында маусымдық жұмыс істеді. 1950 жылдың 20 сәуірінде ол Лондонға дебют жасады, Антон Чеховтың «Иванов» пьесасында Максим рөліндегі өнерін көрсетті. Ал Нью-Йорк сахнасында алғаш рет 1951 жылдың 19 желтоқсанында «Цезарь мен Клеопатра» қойылымында Мысыр күзетшісі, ал 1951 жылдың 20 желтоқсанында «Антоний мен Клеопатра» пьесасында Хабаршы рөлінде Зигфелд театрында ойнады. «Арты» және Репертуарлық актерлер тобымен бірнеше рөлдерді сомдағаннан кейін, ол Бромлидегі Жаңа театрда «Мулен Руж» қойылымында Анри де Тулуз-Лотрек рөлінде сәттілікке жетті, сондай-ақ 1954 жылы Корольдік Хеймаркет театрында «Сүйегіш» пьесасында Барнаби Такер рөлінде ойнады. 1956 жылы Лондон ипподромында «Кейн бүлігі» әскери сотындағы Доктор Бёрд рөлінен кейін, Т.С. Элиоттың «Ақсақал мемлекет қайраткері» пьесасында Майкл Клавтертон Ферри рөлін алды, бұл рөлді алғаш рет 1958 жылы Эдинбург фестивалінде, содан кейін Кембридж театрында ойнады. Ол 1959–1960 жылғы маусымда «Олд Вик» труппасына қосылды, онда «Ричард II» пьесасындағы атау рөлін, содан кейін 1960–1961 жылғы маусымда «Ромео мен Джульеттадағы» Меркуцио, «Жайтүндегі түніндегі» Оберон және Мальволио рөлдерін ойнады. 1962 жылдың қыркүйегінде ол Корольдік Шекспир компаниясына қосылды, Стратфорд-апон-Эйвонда «Қателіктер комедиясындағы» Сиракузалық Антифолус және Пол Скофилдтің «Патша Лиріндегі» Ақымақ рөлін ойнады, кейіннен 1962 жылдың желтоқсанында Альдвич театрында екі қойылымда да өнер көрсетті – осы рөлдерді 1964 жылдың ақпанынан маусымына дейін Британ Кеңесінің КСРО, Еуропа және АҚШ-қа жасаған туры кезінде қайтадан ойнады. RSC құрамында ол Рольф Хоххуттың «Алдвичтегі өкіл» атты даулы пьесасында Риккардо Фонтананың «қиын рөлін» де орындады (1963 жылдың желтоқсаны).
Кейінгі театрлық жұмысы
1968 жылы сәуір айында «Мермейд» театрында Фр. Уильям Ролф рөлінде «Хадриан VII» пьесінде өнер көрсетіп, Лондондық қойылым үшін алғашқы «Evening Standard» сыйлығын жеңіп алды, ал Бродвейге көшкеннен кейін «Тони» сыйлығына ие болды. 1970 жылдың тамызында Корольдік сарайда МакКоуэн Кристофер Хэмптонның «Филантроп» комедиясындағы басты рөлді ойнауға шақырылды. Егер филантроп – адамдарды жақсы көретін адам болса, МакКоуэннің Филиппі адамдардың сезімдерін ренжітпеуге құштар филолог болды – бұл Мольердің «Мизантроп» кейіпкеріне кері. Қызу пікірлерден кейін қойылым толы залдарда көрсетілді және «Мейфэр» театрына көшірілді, онда ол тағы үш жыл бойы сахналанды, бұл Корольдік сарайдың ең табысты пьесасы болды. МакКоуэн мен оның әріптесі Джейн Ашер 1971 жылдың наурыз айында Бродвейге барды, онда ол «Жылдың үздік орындаушысы» номинациясында «Drama Desk» сыйлығын жеңіп алды. Оның келесі үлкен жетістіктері «Олд Вик» театрында «National Theatre Company» қойылымдарында болды. 1973 жылдың ақпанында ол Диана Риггпен бірге Мольердің «Мизантроп» пьесінде ойнады, осы рөлі үшін екінші «Evening Standard» сыйлығын жеңіп алды, содан кейін 1973 жылдың шілдесінде Питер Шаффердің «Экус» пьесінің әлемдік премьерасында психиатр Мартин Дисарт рөлін ойнады («МакКоуэннің кәсіби шеберлігі мен жеке жеккөрінісінің арасындағы тар шекараны сақтады», - деп бағалады Ирвинг Уордл «Таймс» газетінде). МакКоуэн өзінің жеке орындауын ойлап тапты және режиссерлік етті, бұл оған халықаралық деңгейде танымалдық әкелді және тағы бір «Тони» сыйлығына ұсынылды. Ол алғаш рет 1978 жылдың қаңтарында «Риверсайд» студиясында көрсетілді, содан кейін Вест-Эндте, сосын «Комедия» театрында ұзақ уақыт бойы сахналанды. Ол Нью-Йоркке қойылымды алып барып, «Мэримоунт Манхэттен» және «Плейхаус» театрларында өнер көрсетті. Кристофер Хэмптонның Джордж Штайнердің «Сан-Кристобальға саяхат» романы бойынша 1982 жылы «Мермейд» театрында қойылған пьесі МакКоуэнге Адольф Гитлердің нәсілдік жойқындықты ақтауға тырысқан керемет соңғы монологын сыйлады, ол «Guardian» газетінің сыншысы Майкл Биллингтон үшін «Мен көрген ең ұлы актерлік жұмыстардың бірі болды: қисылған, сақалы бар, мойны бүгілген, қапшық денелі, бірақ Нюрнберг митингілерінің мономаниялық күшін сезіндіретін, бұл қарттың әлсіз денесіне кірген» фигура болды. Бұл оның үшінші «Evening Standard» сыйлығын жеңіп алған қойылымы болды, бұл көрсеткіш бойынша ол тек Лоренс Оливье мен Пол Скофилдпен ғана теңесті. Екі жылдан кейін, тағы да «Мермейд» театрында МакКоуэн Брайан Кларктың бір адамдық пьесасында британдық ақын Рудьярд Киплингтің рөлін сомдады, бұл пьеса Киплингтің Сассекстегі «Бэйтман» үйіндегі кабинетіне ұқсас декорациялармен безендірілді. Майкл Биллингтон жазғандай, «бұл қойылым жеке өмірге бейім адамды өнерпазға айналдырды». МакКоуэн бұл пьесаны Бродвейде және «Channel 4» телеарнасында ойнады.
Режиссерлік
1987 жылы қарашада Ұлттық театрда Майкл Рудманның "Годоны күту" қойылымында Джон Альдертонның Эстрагон рөліне Владимир рөлінде ойнауға дайындалып жатқанда, МакКоуэн сонымен қатар Мартин Кримптің үш қысқа пьесадан тұратын "Әрине, Багам аралдары" трилогиясын Ричмонд-на-Темзадағы Оранж-Три театрында сахналаумен айналысты. Бұрын ол Кримптің жазу стилін BBC радиосындағы "Үш әрекет" пьесасының радио нұсқасында бағалаған болатын. Чарльз Спенсер "The Daily Telegraph" газетінде былай деп жазды: "Режиссер ретінде МакКоуэн осы үш түпнұсқа және көркем жазылған пьесаның нәзіктігі мен байлығын толыққанды көрсетеді". 1972 жылы желтоқсанда Хэмпстед театрында Теренс Раттиганның соғыс уақытындағы Лондон комедиясы "Күн сәулесі шағылысқанда" пьесасын қайта қойды.
Кино және теледидар
МакКоуэн 1953 жылы шыққан «Қырағай теңіз» фильмінде киноға дебют жасады. Оның басқа фильмдердегі рөлдері: «Town on Trial» (1957), «A Night to Remember» (1958), «The Loneliness of the Long Distance Runner» (1962), «The Witches» (1966), Альфред Хичкокның «Frenzy» (1972), «Travels with My Aunt» (1972, осы рөлі үшін ол «Алтын глобус» номинациясын алды), «Never Say Never Again» (1983), «Personal Services» (1987) және «Henry V» (1989). Телевизиондық рөлдерінің ішінде BBC-нің Дж. Б. Пристлидің «Angel Pavement» (1958) ромасы бойынша төрт бөлімді бейімделуі, сондай-ақ оның «Мәриям хабарламасы» атты бір актерлік сахналық қойылымы бар, ол 1979 жылы Пасхаға Thames телеарнасына көшірілді. Ол Морин Липман мен Артур Аскимен бірге 1982 жылы түсірілген және 1983 жылы Channel 4 арнасында көрсетілген «The Green Tie on the Little Yellow Dog» фильмінде комик монологтар орындады. Ол BBC теледидарлық Шекспир сериясында «Он екінші түнде» Малволио және «Генрих V» пьесасында Хор рөлінде ойнады. 1984 және 1985 жылдары МакКоуэн «Вестминстердегі мырза Палфри» атты қысқа өмір сүрген телесериалдың он эпизодында британдық барлау қызметі үшін жұмыс істейтін «шпион ұстаушы» рөлінде ойнады, оның басшысы әйел адам болды (Каролин Блэкистон ойнады). Оның Рудьярд Киплинг рөліндегі бір актерлік өнері 1984 жылы теледидарда көрсетілді. Кейінгі рөлдерінің ішінде BBC-нің 1984 және 1985 жылғы «The World Walk» документалдық фильмінде Альберт Шпеер мен Рудольф Гесс, ал 2000 жылғы «Longitude» фильмінде астроном сэр Фрэнк Дайсон рөлі бар. 1989 жылы ол «Бұл сіздің өміріңіз» бағдарламасының кейіпкері болды, ол Лондонның Странд театрында Майкл Аспельдің күтпеген сыйымен таңқалды. Ол өзінің ұзақ жылдар бойы серіктесі, әріптес актер Джеффри Берридж туралы ешқандай сөз қозғалмағанына ашуланды және бағдарламаны көрсетуден тоқтатумен қорқытты. Дауды жүргізуші Майкл Аспель шешті, ол соңғы титрлерде қарым-қатынасты мойындаған дауысты қосты.
Жеке өмір
Оның серігі, актер Джеффри Берридж 1987 жылы ЖИТС салдарынан қайтыс болды.
Өлім
МакКоуэн 2017 жылдың 6 ақпанында 91 жасында қайтыс болды және Голдерс Грин крематорийінде өртеліп, күлі шашылды.
Құрметтер
Ол 1972 жылы Жаңа жылдық наградалар бойынша Британ империясы орденінің офицері (OBE) етіп тағайындалды және 1986 жылы Жаңа жылдық наградалар бойынша Британ империясы орденінің командирі (CBE) дәрежесіне көтерілді. 2017 жылдың 2 мамырында МакКоуэннің естелігіне арналған қызмет Ковент-Гардендегі Сент-Пол шіркеуінде ("актерлер шіркеуі" деп белгілі) пастор Саймон Григг басшылығымен өтті. МакКоуэннің жүрегі туысы, пастор Найджел Мамфорд, МакКоуэннің қарындасы Жан Мамфордтың "Пантостың балалық шағынан естеліктер" атты естеліктерінен бір бөлігін оқыды. Пенелопа Уилтон құрмет сөз айтты, одан кейін драматург Кристофер Хэмптон да құрмет сөз сөйледі. Ребекка Трехерн "Шоу-боттан" "Bill" әнін орындады, одан кейін театр сыншысы Майкл Биллингтон мен актер Малкольм Синклер құрмет сөздерін жеткізді. Соңғы дұғалардан кейін Григг МакКоуэнге арналған тақташаны алтарьдың сол жағына орнатты.