Кіріспе

Канадалық саясаткер (1929–2023)

Марк Лаллонд (maʁk lalɔ̃d; 26 шілде 1929 – 6 мамыр 2023) – Канадалық саясаткер, кабинет министрі, саяси кеңесші және заңгер. Өмірінің көп бөлігін Либералдық партия мүшесі ретінде өткізген ол 1960 жылдардың соңынан 1980 жылдардың ортасына дейін түрлі үкіметтік лауазымдарда қызмет етті, оның ішінде Қаржы министрі қызметін атқарды.

Ерте өмір

Лалонд Квебектің Л'Иль Перро қаласында дүниеге келді. Монреаль университетінен заң магистрі дәрежесін, Оксфорд университетінен магистр дәрежесін және Оттава университетінен жоғары білім дипломын (D.E.S.D.) алды. 1959 жылы ол Оттавада прогрессивті консервативті әділет министрі Дэви Фултонның арнайы кеңесшісі болып жұмыс істеді. 1967 жылға дейін Монреальда заңгерлікпен айналысты, содан кейін Оттаваға оралып, Либералды премьер-министр Лестер Б. Пирсон басшылығымен Премьер-министр кеңсесінде кеңесші болып жұмыс істеді. 1968 жылы Пьер Трюдо Канаданың премьер-министрі болған кезде Лалонд Бас хатшы қызметін атқарды. Осы қызметінде 1970 жылғы қазан дағдарысы кезінде ол Квебек премьер-министрі Роберт Бурассамен және Монреаль мэрі Жан Драпомен келіссөздер жүргізіп, Квебек және Монреаль үкіметтерінің қолдауын көрсету үшін Соғыс шаралары заңының қабылдануын сұрады.

Саяси мансап

Трюдоның ықпалымен ол 1972 жылғы сайлауда Канаданың Төменгі палатасына депутаттыққа үміткер болды. Оутремонт сайлау округінен Либералдық партиядан парламент мүшесі болып сайланған Лалонд дереу Ұлттық денсаулық сақтау және әл-ауқат министрі болып үкімет құрамына кірді және 1977 жылға дейін осы лауазымды атқарды. Ол сонымен қатар 1976 жылға дейін Әуесқой спорт министрі болды, ал 1974 жылдан 1979 жылға дейін Әйелдердің мәртебесі жөніндегі министр болды. Ол Трюдоның Квебек мәселесі бойынша басты кеңесшілерінің бірі болды. 1976 жылғы Квебек провинциялық сайлауында Квебек партиясының жеңісінен кейін ол федералды-провинциялық қатынастар жөніндегі мемлекеттік министр лауазымын иеленді. Лалонд Канада Федералды үкіметінің құпия құрылымын, FAN TAN кодовый атымен белгілі, басқарды, ол Квебек сепаратистік қозғалысы туралы ақпарат жинады және сепаратистерге қарсы саяси шаралар ұйымдастырды. Лалонд 1978 жылдан бастап 1979 жылғы сайлауда Либералды үкімет жеңілгенге дейін Әділет министрі қызметін атқарды. Либералды партия 1980 жылғы сайлауда қайта билікке келгенде Лалонд Энергетика, кен және ресурстар министрі болды және Альбертада үлкен наразылық тудырған Ұлттық энергетикалық бағдарламаны енгізді. Канада Банкі экономикалық проблемалардың күшейте түскенін хабарлады. Инфляция жылдық 9%-дан 10%-ға дейін ауытқып тұрды.

Лалонд 1982 жылы қаржы министрі болып тағайындалды. Қаржы министрі ретінде ол 1983 және 1984 жылдарғы федералды бюджеттерді ұсынды; екі бюджетте де мемлекеттік бюджет тапшылығы айтарлықтай өсті, 1982 жылы 29,049 миллиард доллардан 1984 жылы 37,167 миллиард долларға дейін жетті. Трюдо отставкаға кеткен кезде Лалонд 1984 жылғы Либералды партияның басшылық конференциясында Джон Тернерді қолдады және Тернер 1984 жылы Трюдодан премьер-министр лауазымын алғаннан кейін қаржы министрі қызметін жалғастырды, бірақ 1984 жылғы сайлауға қатыспады, онда либералды партия прогрессивті консервативтерге күйреуге ұшырады.

Саясатта

1989 жылы Канада орденінің офицері атанды. 2004 жылы Канада медицинасының даңқ залына енгізілді. 1990 жылдары ол Халықаралық сотта арнайы төреші болып қызмет етті, сондай-ақ түрлі сауда дауларында Канаданы өкілдік етті. 2006 жылы зейнеткерлікке шыққанға дейін Монреальдегі Stikeman Elliott LLP фирмасында заңгер болып жұмыс істеді. Лалонд 2005 жылы саяси аренаға қайта оралды, ол кезде премьер-министр Пол Мартин оны Квебек провинциясындағы Либералдық партияның 39-шы жалпыұлттық федералды сайлау кампаниясының тең төрағасы етіп тағайындады. Канада Жастар Либералдарының (Квебек) президенті Брижит Лего басқа тең төраға болды. Лалонд 2023 жылғы 6 мамырда 93 жасында дүние салды.