Канададағы түсік жасау комитеттерінің тарихы және құқықтық жағдайы
Therapeutic abortion committee
Канададағы түсік жасау комитеттері (TAC) – 1988 ж. жойылған, жүктілікті тоқтатуға рұқсат беруші медициналық комиссия. Әйелдер денсаулығына қауіп болған жағдайда ғана рұқсат берілді.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Терапиялық аборт комитеттері (әдетте TAC деп аталатын) Канада Қылмыстық кодексіне сәйкес құрылған комитеттер еді. Әрбір комитет үш дәрігерден тұратын, олар жүктілікті тоқтатуға жасалған өтініштің, яғни аборт жасаудың қылмыстық құқық бұзушылықтарынан туындамайтынына шешім шығаратын. Қылмыстық кодекс жүктілікті жалғастыру әйелге медициналық зиян келтіретін жағдайда ғана заңды аборт жасауға рұқсат берді, бұл туралы шешімді TAC растауы тиіс болды. TAC құрамында көбінесе ерлер болды, себебі дәрігерлікпен айналысатын әйелдердің саны аз болды және одан да аз әйелдер жоғары лауазымдарға ие еді. Бұл абортқа қойылған шектеулер 1988 жылы R v Morgentaler ісінде Канада Жоғарғы сотының шешімімен конституцияға қайшы деп танылды.
Therapeutic abortion committees (commonly known as TACs) were committees established under the Canadian Criminal Code. Each committee consisted of three medical doctors who would decide whether a request for an abortion fit within the exception to the criminal offence of procuring a miscarriage, i. e. performing an abortion. The Criminal Code only permitted lawful abortion if continuation of a pregnancy would cause a woman medical harm, as certified by a TAC. The TACs were almost always composed of men, due to fewer women practicing medicine and even fewer having these types of high level positions. These restrictions on abortion were struck down as unconstitutional by the Supreme Court of Canada in its decision in R v Morgentaler in 1988.
1968 жылға дейінгі Канададағы аборт туралы заң
1968 жылға дейін Канадада аборт жасау қылмыс болып есептелді. Аборт жасауға тырысқан әрбір әйел қылмыстық құқық бұзуға ұшырауы мүмкін еді. Егер дәрігер гуманитарлық немесе медициналық себептермен аборт жасаса, ол Қылмыстық кодекс бойынша қудалану қаупіне тап болатын. Көптеген жағдайларда судьялар кінәлі деп тануға дайын болғанмен, әдемі қазылар алқасы пациенттің денсаулығын сақтау ниетімен әрекет еткен білікті дәрігерді айыптауға келіспеді.
Prior to 1968, abortion was a criminal offence in Canada. Any woman who sought an abortion was potentially committing a criminal offence. If a doctor performed an abortion on compassionate or medical grounds, the doctor ran the risk of being prosecuted under the Criminal Code. In many cases, judges were willing to convict but juries were unwilling to condemn any qualified medical doctor acting in good faith with the intention to protect the health of a patient.
1968 жылы терапиялық аборт комитеттерінің құрылуы
1968 жылы федералды Әділет министрі Пьер Трюдо Қылмыстық кодекске көптеген жағынан, оның ішінде аборт мәселесі бойынша өзгерістер енгізу мақсатында 1968 жылғы Қылмыстық заңға түзетулер енгізу туралы заң жобасын ұсынды. Бұл заң жобасы медициналық негізде аборт жасауды мақұлдайтын терапиялық аборт комитеттерінің ұғымын енгізді. Комитеттер ауруханаларда құрылып, үш дәрігерден тұруға тиіс болды. Аборт жасауды ұсынған дәрігер, сұранысты қарастыратын комитет құрамына кіре алмайтын.
In 1968, the federal Minister of Justice, Pierre Trudeau, introduced the Criminal Law Amendment Act, 1968 69 to amend the Criminal Code in many respects, including in relation to abortion. The bill introduced the concept of therapeutic abortion committees, which could approve abortions for medical reasons. The committees were based in hospitals and had to be composed of three doctors. The doctor who proposed to perform an abortion could not be a member of the committee which considered the request.
Аборт жасайтын клиникалар қамтылмайды
Аборт клиникалары осы заң бойынша заңсыз еді; тек Квебек провинциясында ғана 1970 жылдары бірнеше дәрігерге қарсы өткен сәтсіз қылмыстық істерден кейін билік бұл заңды қолдану мүмкін емес деп шешті. Генри Моргенталер ең белгілісі ретінде, қажеттілік принципіне негізделген сот арқылы заңның тексеруін жүргізу мақсатында, азаматтық наразылық актісі ретінде клиникаларды ашық түрде іске қосып жұмыс істеді.
Abortion clinics were illegal under this law; in Québec only, authorities concluded in the 1970s that the law was unenforceable after a number of unsuccessful criminal cases against doctors. Most notably Henry Morgentaler openly operated clinics as a form of civil disobedience in order to establish a judicial test case based on the legal defence of necessity.
Ауруханалар арасындағы айырмашылық
Тіпті ауруханалар жүйесінде де әртүрлі ауруханалардағы TAC-тер арасында әйелдер денсаулығына қауіп төндіретін жағдайлар бойынша үлкен айырмашылықтар болды. Кейбір ауруханаларда жүктіліктің толық мерзіміне дейін жалғасуынан туындаған психикалық денсаулық мәселелері TAC үшін әйелдің денсаулығына қауіп төндіретін жағдай ретінде қабылданатын. Бұл кейбір аймақтарда абортқа ішінара қолжетімділік тудырды (бірақ ең жақсы жағдайда шектеулі және кейбір жағымсыз кешігулермен), себебі әйелдер өзіне зиян келтіру қаупі бар екенін айта алатын және осы негізде қаламаған жүктіліктің жалғасуы психикалық денсаулыққа төнетін шұғыл қауіп деп талап ете алатын. Басқа TAC-терде заң тым қатаң түсіндірілді, тіпті TAC бар болса да ауруханада аборт жасау қиынға соқты. Кейбір жағдайларда әйелдің өмірін сақтап қалуға қажетті емдеулер жүктілік кезінде қолжетімсіз болды. Мысалы, химиялық терапия сияқты қатерлі ісіктерге қарсы емдеу жүктілік кезінде емшекке немесе ұрыққа қайтымсыз зиян келтіруі мүмкін, бірақ уақтылы жасалмаса, қатерлі ісік өлімге әкелетін және емдеуге келмейтін сатыға жете алады. TAC-тер бастапқыда осы жағдайларды қарастыру үшін құрылған, бірақ көптеген ауруханалар аборт жасауға мүлде дайын болмады.
Even within the hospital system, there were great discrepancies between what different TAC's in different hospitals would be willing to consider a risk to a woman's health. In some hospitals, mental health problems resulting from carrying a pregnancy to term were acceptable to the TAC as endangering a woman's health. This made abortion partially accessible (albeit with at best limited access and some rather unacceptable delays) in some communities as women could claim to be suicidal and on this basis insist that continuation of the unwanted pregnancy represented an imminent danger to mental health. In other TAC's the law was interpreted much more closely, making it difficult to get an abortion in the hospital even if they did have a TAC. In some cases, procedures required to protect a woman's life were not available during pregnancy. A prime example would be cancer treatments such as chemotherapy which would do extensive and irreversible harm to an embryo or foetus if done during pregnancy but which, if not done in a timely fashion, can allow the cancer to spread to a point at which the condition is fatal and no longer successfully medically treatable. These were the cases which the TAC's were originally intended to address, but many hospitals were unwilling to perform abortions at all.
Ауруханалардың аборт жасатуын талап етпеу
Ауруханаларда терапиялық аборт комитеттері тек аборт жасауды қаласа ғана құрылды, және оны жасау міндетті емес, қазір де міндетті емес. Сонымен қатар, аборт жасауды ұсынған дәрігерден өзге үш дәрігердің комиссия құрамында болуы талап етілді, демек аборттарды тек процедурамен таныс төрт дәрігері бар ауруханаларда ғана жасауға болады.
Hospitals had therapeutic abortion committees only if they opted to provide abortions, and there was and is no requirement that they do so. As well, the requirement for three doctors to sit on a committee, in addition to the doctor who proposed to perform an abortion, meant that abortions were only available in hospitals where there were four doctors familiar with the procedure.
Заңның таза әсері
Нәтижесінде заңды түрде аборт жасауға қол жеткізу мүмкіндігі өте шектеулі болды және бұл мүмкіндік бір қаладан немесе облыстан екіншісіне қарай үлкен айырмашылықтар көрсетті. Көптеген қалалар мен елді мекендерде аборт жасайтын ең бір аурухана да болмады.
The end result was a very limited access to lawful abortion which varied widely from one town or province to another. Many towns and cities did not have any hospital that provided abortions.
Жоғарғы Сот бұл ережелерді конституцияға қайшы деп тапты
1988 жылы Моргенталермен байланысты мәселе Канаданың Жоғарғы сотына жетті. Сот абортқа қатысты ережелердің Канаданың Құқықтар мен бостандықтар хартиясының 7-бабына қайшы екендігін анықтады. Бірде-бір көпшілік пікір болмаса да, конституциялық емес деп танылған үш пікір, емдік аборт комитеттері жүйесіндегі кешігулер мен абортқа қол жеткізудің шектеулі болуының, аборт іздейтін әйелдің жеке қауіпсіздігіне құқығын бұзатындығын көрсетті. Бұл кешігулер мен шектеулі қол жеткізу әйелдің денсаулығына елеулі әсер етуі мүмкін, сонымен қатар Хартияның 7-бабына қайшы келіп, оның бостандыққа және жеке қауіпсіздігіне құқығын бұзады. Сот Қылмыстық кодекстің осы бөлігі конституцияға қайшы және күшін жойды деп шешті. Осы шешімнің салдарынан Канадада аборт қылмыстық жазадан босатылды.
In 1988, a case involving Morgentaler reached the Supreme Court of Canada. The court ruled that the provisions relating to abortion were contrary to section 7 of the Canadian Charter of Rights and Freedoms. Although there was no single majority judgment, the three judgments finding the provisions unconstitutional concluded that the delays and limited access to abortion inherent in the system of therapeutic abortion committees violated the right to security of the person of a woman seeking an abortion. The delays and limited access potentially had a profound impact on a woman's health and thus infringed her rights to liberty and security of the person, contrary to section 7 of the Charter. The court held that this section of the Criminal Code was unconstitutional and inoperative. The effect of the decision was that abortion was decriminalized in Canada.
Сенат қайтадан қылмыстық жазаға тартуға тырысуды қабылдамады
Жоғарғы Соттың шешімінен кейін Премьер-министр Браян Малроунидің прогрессивті консервативті үкіметі, шешімге жауап ретінде заңнамалық мүмкіндіктерді қарастырды. 1990 жылы, C-34 заң жобасы, ынтымаққа келтірілген нұсқасы, Қауымдар палатасынан өтті. Бұрынғыдай, аборт жасауға рұқсат беру үшін, абортты жасауды ұсынған дәрігерден өзге, тағы бір дәрігердің келісімі қажет болар еді. C-34 заң жобасы Қауымдар палатасынан өткенімен, Канада Сенатында тең дауыспен жеңіліске ұшырады, бұл Канададағы абортты қылмыстық жазаға тартудың аяқталуын білдірді.
Following the Supreme Court decision, the Progressive Conservative government of Prime Minister Brian Mulroney explored legislative options in response to the decision. In 1990, a compromise bill, Bill C 34 passed the Commons. Similar to the previous requirement for approval by a TAC, it would have required the consent of one additional doctor, other than the one who proposed to perform the abortion. Although Bill C 34 passed the Commons, it was defeated in a tie vote in the Senate of Canada, marking the end of criminalisation of abortion in Canada.