Бали халқы: Индонезиядағы этникалық топ, тарихы, мәдениеті, демографиясы. Бали аралында 4.2 млн адам тұрады, сондай-ақ Ломбок және Жавада да кездеседі.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Индонезиядағы этникалық топ
Ethnic group in Indonesia
Бали халқы (; ) – Индонезияның Бали аралының түпкілікті тұрғындары, австронезиялық этникалық топ. 4,2 миллион балилық (Индонезия халқының 1,7%) көбінесе Бали аралында тұрады, бұл арал халқының 89% құрайды. Ломбок аралында және Яваның ең шығыс аймақтарында (мысалы, Банюванги ауданы) да маңызды топтар бар.
The Balinese people (; ) are an Austronesian ethnic group native to the Indonesian island of Bali. The Balinese population of 4.2 million (1.7% of Indonesia's population) live mostly on the island of Bali, making up 89% of the island's population. There are also significant populations on the island of Lombok and in the easternmost regions of Java (e. g. the regency of Banyuwangi).
Шығу тегі
Бали халқы үш көші-қон толқынынан қалыптасқан. Иммигранттардың алғашқы толқыны тарихқа дейінгі дәуірде Жава мен Калимантаннан келді және олар протомалай тайпасынан шыққан. Бали халқының екінші толқыны индуизм дәуірінде, жылдар бойы баяу-баяу Жавадан келді. Үшінші және соңғы толқын 15-шы және 16-шы ғасырлар аралығында, Ява ислам дінін қабылдаған кезде келді. Яваның индуисттік Мажапахит империясы құлағаннан кейін, Матарамның исламға өтуінен қашып, аристократтар мен шаруалар Балиге қашып келді. Осының нәтижесінде Бали мәдениеті классикалық Ява мәдениетінің көптеген Бали элементтерімен біріккен, синкретикалық түріне айналды.
The Balinese originated from three periods of migration. The first waves of immigrants came from Java and Kalimantan in prehistoric times and were of Proto Malay stock. The second wave of Balinese came slowly over the years from Java during the Hindu period. The third and final wave came from Java, between the 15th and 16th centuries, about the same time as the conversion to Islam in Java, causing aristocrats and peasants to flee to Bali after the collapse of the Javanese Hindu Majapahit Empire to escape Mataram's Islamic conversion. This in turn reshaped the Balinese culture into a syncretic form of classical Javanese culture mixed with many Balinese elements.
Генетика
2005 жылы Karafet және тағы басқалар жүргізген ДНК зерттеуі көрсетті, Бали аралдықтарының Y хромосомаларының 11% австроазиялық тектің болуы мүмкін, ал 84% австронезиялық, 1% үнді және 2% меланезиялық тектің болуы мүмкін.
A DNA study in 2005 by Karafet et al., found that 11% of Balinese Y chromosomes are of likely Austroasiatic origin, while 84% are of likely Austronesian 1% of likely Indian origin and 2% of likely Melanesian origin.
Мәдениет
Бали мәдениеті – Бали индуизмі мен буддизм дінінің, сондай-ақ балилік әдет-ғұрыптардың үйлесімі. Ол, әсіресе, би, драма және мүсіндерімен танымал. Арал сонымен қатар "Уайанг Кулит" немесе Көлеңке театрымен де мәшһүр. Тіпті шалқыған, көзден жасырын қалған ауылдарда да әдемі ғибадатханаларды жиі кездестіруге болады, ал шебер гамелан орындаушылары мен талантты актерлер де көп. Бали әйелдерінің сыйлық ретінде жасаған пальма жапырақтарының қабаттары мен әдемі жемістердің композициялары да көркемдік тұрғыдан ерекше. Мексикалық өнер тарихшысы Хосе Мигель Коваррубиас атап өткендей, балилік әуесқой суретшілер жасаған өнер туындылары рухани құрбандық ретінде қарастырылады, сондықтан олар өздерінің туындыларын тануға ұмтылмайды. Бали суретшілері сондай-ақ, қытай құдайларына ұқсас ою-өрнектер жасау сияқты өнер туындыларын көшіруде шебер, немесе шетелдік журналдарда көрінген нәрселерге сүйене отырып көліктерді безендіруде де дағдылы. Бали мәдениеті музыкада гамеланды қолдануымен және Бали қоғамының әртүрлі дәстүрлі шараларымен ерекшеленеді. Музыканың әр түрі нақты бір шараға арналған. Мысалы, пиодалан (туған күн тойлау) үшін орындалатын музыка, метатах (тіс кесу) рәсімінде қолданылатын музыкадан, сондай-ақ үйлену тойында, нгабен (жан сақтау рәсімі), меласти (тазару рәсімі) және басқа да шараларда орындалатын музыкадан өзгеше. Гамеланның түрлері Балидегі бидің әртүрлі түрлеріне сәйкес айқындалады. Уолтер Спайстың сөзіне сүйенсек, би өнері – бали өмірінің ажырамас бөлігі, сонымен қатар түрлі рәсімдерде немесе жеке қызығушылықтардағы маңызды элемент. Дәстүр бойынша, әйелдердің кеудесін көрсету арсыздыққа жатпайды. Бали әйелдерін көбінесе ашық кеудемен көруге болады, бірақ жамбасты көрсету ұятсыздық деп есептеледі. Қазіргі Балиде бұл әдет-ғұрыптар қатаң сақталмайды, бірақ Бали ғибадатханаларына келушілерге аяқтарын жабу ұсынылады. Балилік есімдер жүйесінде адамның туған орны немесе кастасы есімде көрініс табады.
Balinese culture is a mix of Balinese Hindu Buddhist religion and Balinese customs. It is perhaps most known for its dance, drama, and sculpture. The island is also known for its Wayang Kulit or Shadow play theatre. Even in rural and neglected villages, beautiful temples are a common sight; and so are skilful gamelan players and talented actors. Even layered pieces of palm leaf and neat fruit arrangements made as offerings by Balinese women have an artistic side to them. According to Mexican art historian José Miguel Covarrubias, works of art made by amateur Balinese artists are regarded as a form of spiritual offering, and therefore these artists do not care about recognition of their works. Balinese artists are also skilled in duplicating artworks such as carvings that resemble Chinese deities or decorating vehicles based on what is seen in foreign magazines. The culture is noted for its use of the gamelan in music and various traditional events of Balinese society. Each type of music is designated for a specific type of event. For example, music for a piodalan (birthday celebration) is different from music used for a metatah (teeth grinding) ceremony, just as it is for weddings, Ngaben (cremation of the dead ceremony), Melasti (purification ritual), and so forth. The diverse types of gamelan are also specified according to the different types of dance in Bali. According to Walter Spies, the art of dancing is an integral part of Balinese life as well as an endless critical element in a series of ceremonies or for personal interests. Traditionally, displaying female breasts is not considered immodest. Balinese women can often be seen with bared chests; however, a display of the thigh is considered immodest. In modern Bali, these customs are normally not strictly observed, but visitors to Balinese temples are advised to cover their legs. In the Balinese naming system, a person's rank of birth or caste is reflected in the name.
Пупутан
Пупутан – жауынгерлік шабуылдар арқылы жасалған жаппай өзін-өзі өлтіру әрекеті. Оны алғаш рет Балиді отарлау кезінде голландтар байқаған. Пупутанның соңғы жағдайы Индонезия Тәуелсіздік соғысы кезінде болды, онда лейтенант-полковник И Густи Нгура Рай Маргарана шайқасында басшы болды. Оның құрметіне Балидегі әуежайға оның есімі берілген.
A puputan is an act of mass suicide through frontal assaults in battle and was first noted by the Dutch during the colonization of Bali. The latest act of puputan was during the Indonesian War of Independence, with Lt. Colonel I Gusti Ngurah Rai as the leader in the Battle of Margarana. The airport in Bali is named after him in commemoration.
Фестивальдар
Бали халқы көптеген мерекелерді тойлайды, оның ішінде Кута карнавалы, Санур ауылы фестивалі және Бали қыран фестивалі. Фестивальде қатысушылар балық, құс және жапырақ пішіндес қырандарды ұшырып, оркестр дәстүрлі музыка орындайды.
Balinese people celebrate multiple festivals, including the Kuta Carnival, the Sanur Village Festival, and the Bali Kite Festival, where participants fly fish , bird , and leaf shaped kites while an orchestra plays traditional music.