Кіріспе

Палнатоке немесе Палнатоки, кейде Пална Токи немесе Пална Токи деп те жазылады (Ежелгі скандинав тілінде: Pálnatóki немесе Pálna Tóki) – Данияның аңыз бойынша Фин аралының батыры және басшысы. «Жомсвикинг сағасы» бойынша, Палнатоки жомсвикингтердің бауырластығын құрып, оның заңдарын орнатып берген. «Жомсвикинг сағасы» мәліметінше, ол Палнер Токесеннің және оның әйелі Ингеборгтың ұлы, ал Ингеборг Геатис графы Оттар Ярлдың қызы болған. Палнатоке патша Харальд Блютуздың ұлы Свейн Форкбеардты тәрбиелеп өсірген және ежелгі, христиандыққа дейінгі дінді қатты қолдаған. Харальд Блютуз Гамбург архиепископының Бремендегі христиан миссионерлеріне Данияға келуге рұқсат берген, ал патшаның өзі 960 және 965 жылдар аралығында бір рет крещение рәсімінен өткен. Палнатоке Свейнды әкесіне қарсы соғыс ашуға көндірген. 980 жылдардың ортасында Свейн әкесіне қарсы бүлік көтеріп, тақты басып алған. Харальд елден қуылған және көп ұзамай қайтыс болған. Кейбір деректерге сәйкес, Палнатокидің өзі Харальдты өлтірген. Діни себептерден бөлек, ол Гёталандты басып алған кезде қаза тапқан әкесінің әкесі, Ярл Оттардың өлімі үшін кек алған болуы мүмкін. Саксо Грамматик Харальд патшаның Палнатокеге (Токоға) өз ұлының басына тиген алманы бір ғана жебемен атуға мәжбүр еткенін айтады. Ұлы мергеннің ұлының басына тиген алманы атуға мәжбүр болу мотиві басқа германдық халықтардың арасында да кездеседі, мысалы, «Þiðrekssaga» дағы Эгил туралы әңгімеде, ағылшын баладасындағы Уильям Клаудеслиде, Холштейндегі Хеминг Вулфте, «Malleus Maleficarum» дағы Жоғарғы Рейн аңызындағы Пунчерде және ең белгілісі – Швейцариядағы Уильям Теллде. Аты екі түрлі жорылымға ие. Біріншісі – «Палнидің (немесе Палнирдің) ұлы Токи» деген мағына беретін ежелгі скандинавтық атау. Екіншісі – «Жебелі Токи» немесе «Мерген Токи» деген мағынадағы лақап есім.

Бейімделулер

Палнатоки XIX ғасырдың басындағы екі беделді даниялық автордың шығармаларының тақырыбы болды. Адам Готтлоб Оельненшлягер 1809 жылы "Пальнатоке" атты трагедия жазды. Н. Ф. С. Грунтвиг 1804 жылы "Палнатоке" атты әңгіме жазды, ал 1809–11 жылдары "Солтүстіктегі күрестік өмірдің құлдырауының эпизоды" (Optrin af Kæmpelivets Undergang i Nord) атты поэтикалық драмадан екі томдық шығарма жазды. Бұл шығарма Палнатоки мен Сигурд туралы айтады және Палнетокидің өлімімен Джомсбордың құлауына дейін, христиан дінінің жеңісіне дейін, Один мен "Асатрудың" Скандинавияға келуінен бастап, мың жылдық сағаларды драмалық тарихи эпизодтар мен қайта баяндаулар арқылы көрсетуді көздеген үлкен поэтикалық туындының бір бөлігі ретінде жоспарланған.