Кіріспе

Old Nanny Town) – Ямайканың солтүстік-шығысындағы Портленд округінің Көк тауларындағы ауыл. Бұл ауыл ямайкалық марондардың (қашқан құлдардың) бекінісі ретінде пайдаланылды. 18 ғасырдың басында оларға Ашантиден қашқан құл, "Бабушка Няня" немесе "Королева Няня" атты әйел басшылық етті. 1734 жылы тасталып кеткенге дейін қала отаршыл әскерлерінің көптеген шабуылдарына қарсы тұрды.

Шығу тегі

Бір аңыз бойынша, Нанни әже қазіргі Ганада, Батыс Африкада, Акан халқының бір бөлігі болған Ашанти ұлтының мүшесі ретінде дүниеге келген. Ол өзінің бес "қаруласымен" бірге құлдыққа алынып, Ямайканың шығысына әкелінді. Ол және оның бес "бауырлары", Куджо, Акомпонг, Джонни, Куффи және Куао, қант қамысы плантацияларының қатал жағдайларынан қашып, тауларда қалыптасқан Марундардың тәуелсіз африкалық қауымдастықтарына қосылуға шешім қабылдады. Ямайкадағы осы еркін қара нәсілділер қауымдастығы бұрын испандықтардың құлдығында болған, бірақ британдықтардың үстемдігіне бағынбаған адамдардан тараған. Нанни Таунның марундары қашып кеткен африкалық құлдар мен тайно еркектерінен және әйелдерінен тараған деп есептейді. Марундар қауымдастығы плантациялардан қашып, оларға қосылған құлдардың саны артып отырды. Плаантацияларға жасалған шабуылдар мен қарулы қақтығыстардан ашуланған отаршыл үкімет 1730 жылдары қашып кеткен құлдарды жеңіп, тұтқындау үшін Бірінші Марун соғысын бастады. Бір әңгіме бойынша, Нанни мен оның "бауырлары" Ямайкадағы плантациялық құлдыққа қарсы күресті жалғастыру үшін бөлініп кетті. Куджо Кларендонға барды, онда оған көп ұзамай Коттвудтан жүзге жуық марун қосылды; ал Акомпонг Сент-Елизаветаға барды, онда кейіннен марун қауымына оның есімі берілді. Нанни мен Куао Портленд пен Блю-Маунтинс тауларына жол тартты. Левард марундарының пайда болуының ықтимал себебі 1690 жылға дейін барып тіреледі, ол кезде батыс Ямайкадағы Саттонның иелігінде Короманти көтерілісі болды, және осы құлдардың көпшілігі Левард марундарын құру үшін қашып кетті. Куджо, бәлкім, осы көтерілістің бір басшысының ұлы. Куджо батыстағы Левард марундарының жетекшісі болса, Нанни шығыстағы Виндвард марундарының маңызды басшыларының бірі ретінде танылды.

Бірінші марундар соғысы

1720 жылы Нанни мен Куао желге қарсы марондықтардың қонысын ұйымдастырып, басшылық етті; ол Нанни Таун деп аталды. Нанни Таун Африкадағы әдеттегі ашанти тайпасы сияқты ұйымдастырылған. Бірінші марун соғысынан кейін отаршылдық үкімет Нанниге 500 акрдан астам (2,4 км²) жер берді, онда марундар тұрып, мал өсіріп, егін өсіре алатын. Өздері өсірген және өндірген өнімдерінен бөлек, марундар тауар саудагерлерін жағалаудағы қалаларға жіберіп, азық-түліктеріне қару-жарақ және мата алмастырды. Бірінші марун соғысы кезінде Нанни Таунның марундары қару-жарақ пен азық-түлік үшін плантацияларға шабуыл жасады, плантацияларды өртеп жіберді және бостандыққа шыққан құлдарды Нанни Таунға қосылуға шақырды. Нанни Таун бекініс үшін өте қолайлы орын болды, себебі ол 900 футтық тік жар арқылы Стони өзенін бақылап тұрды, бұл британдықтардың күтпеген шабуыл жасауын өте қиын етті. Марундар мұндай шабуылдарға қарсы күзетшілерді ұйымдастырды және "абенг" деп аталатын мүйіздің үнімен жауыгерлерді шақыратын. Нанни әже 50 жыл ішінде 800-ден астам құлды босатуға көмектескен. Ол сонымен қатар рухани көшбасшы ретінде шөптер туралы мол білімге ие болды. Алайда, Бірінші марун соғысы кезінде, әсіресе 1728 және 1734 жылдар аралығында британдықтар Нанни Таунға қайта-қайта шабуыл жасады, бірақ отаршыл әскерлер Нанни Таунды басып алған сайын, желге қарсы марундар оны көп ұзамай қайтарып алды. Бұл жоңғар жауынды аймақта күресу дағдысымен және бұталар мен ағаштарға ұқсатып жасыру өнерімен мүмкін болды. Марундар британдықтарды алдап, күтпеген шабуылға түсіру үшін де түрлі айла-шарғылар қолданды. Олар үшін маскировкасыз марундар британдықтардың көзінше жүгіріп, содан кейін жасырынып жүрген марундарға қарай қашатын, осылайша британдықтарды қайта-қайта тұзаққа түсіретін. 1740 жылы Куао британдықтармен келісімге қол қойғаннан кейін, желге қарсы марундар екіге бөлінді. Куаоның жақтастары кейін Кроуфорд қаласы деп аталған жерге көшіп кетті, ал Нанни Таунның марундары Мур Таунға қоныс аударды.