Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Әйелдерге негізделген трагедиялық пьесаның түрі. "Ол трагедиясы" деген термин, сондай-ақ "қасіретті трагедия" деп те аталады, 17-шы ғасырдың соңы мен 18-шы ғасырдың басындағы әйелдердің қасіреттеріне шолу жасаған трагедиялық пьесаларға деген сұранысты білдіреді. Бұл әйелдер кейде күнәсіз және ізгі болса, көбінесе жаныстық құқық бұзушылыққа барған әйелдердің тағдырына арналған. Көрікті "ол трагедияларының" мысалдары: Томас Отуэйдің "Жетім" (1680), Джон Бэнкстің "Адалдыққа қиянат" немесе "Анна Буллен" (1682), Томас Саузерннің "Қасіретті неке" (1694), Мэри Пикстің "Түріктердің он үшінші императоры" және Николас Роудың "Өкінішті әйел" (1703) және "Леди Джейн Грей" (1715). Роу 1714 жылы "ол трагедиясы" терминін алғаш рет қолданды.
Type of tragedy play focusing on women
The term she tragedy, also known as pathetic tragedy refers to a vogue in the late 17th and early 18th centuries for tragic plays focused on the sufferings of a woman, sometimes innocent and virtuous but often a woman who had committed some sort of sexual sin. Prominent she tragedies include Thomas Otway's The Orphan (1680), John Banks' Virtue Betrayed, or, Anna Bullen (1682), Thomas Southerne's The Fatal Marriage (1694), Mary Pix's Ibrahim, the Thirteenth Emperor of the Turks and Nicholas Rowe's The Fair Penitent (1703) and Lady Jane Grey (1715). Rowe was the first to use the term "she tragedy," in 1714.
Шолу
1660 жылы театрлардың қайта ашылуымен ағылшын драмасы қайта жанданды, ал жетекші трагикалық стиль – ерлер басымдығын көрсететін батырлық драма болды. Ол күшті, агрессивті еркек кейіпкерлерді және олардың билеушілер мен жаулап алушылар, сондай-ақ ғашықтар ретінде даңққа ұмтылуын жұртқа паш етті. 1670-ші және 1680-ші жылдары кейіпкерлер қоғамдық тұлғалар болғанымен, батырлық трагедиядан аянышты трагедияға қарай біртіндеп ауысу орын алды, онда махаббат пен отбасылық мәселелер басты орын алды. Элизабет Барридің Отвейдің «Жетім» пьесасындағы Монимия рөлінде көрермендерді көз жасына келтірген керемет сәттілігінен кейін, аянышты трагедия басым формаға айналып, шамамен жарты ғасыр бойы үлкен танымал күйге ие болды. Аянышты трагедия әйелдердің жеке өмірін зерттеу аренасына айналды, себебі әйелдердің жеке өмірі, яғни отбасылық тұрмыс сахнада көрсетіліп, жарияланды. Бұл трагедиялар әйелдердің жеке өміріндегі психологиялық ерекшеліктерін және мінез-құлқын көрсетіп, оны жұрттың талқысына ұсынды. Бұл жаңа идея әйелдер тек екінші рөлдерде емес, басты рөлдерде ойнай бастаған кезде пайда болды. Алғаш рет әйел кейіпкері басты орында тұрған, оның өмірі мен сезімдерін баяндайтын пьесалар жазылды. Аянышты трагедиялар бұрын тек ішкі сезімдер мен ойлар болған нәрсені сыртқа шығарды. Аянышты трагедияның дамуы әйелдердің тәжірибесін және олардың өзінің тауарға айналуына әкелді, ерлер (әйел киімдерін киіп) әйел рөлін ойнағаннан бастап, актрисалар сахнада өздері ойнай бастады. Актрисалар Континенттік Еуропада жаңалық емес болғанымен, басым көпшілігі ерлерден тұратын қазақстандық көрермендер үшін жаңалық саналды. Жеке өмірдің иесі – әйелдің қоғамдық тұлға ретінде танылуы таңғажайып көрінді. Сондықтан актрисалар көбінесе жаман моральдық беделге ие болды, өйткені қалпына келтіру кезеңінен бұрын қоғамдық әйелдердің беделі төмен саналды. Алайда, патшалық санкция актрисаларға көбірек мүмкіндіктер берді және жаңа драмалық ізденістерге жол ашты.
When English drama was reborn in 1660 with the re opening of the theatres, the leading tragic style was the male dominated heroic drama which celebrated powerful, aggressively masculine heroes and their pursuit of glory, as rulers and conquerors as well as lovers. In the 1670s and 1680s, a gradual shift occurred from heroic to pathetic tragedy, where the subject was love and domestic concerns, even though the main characters might be public figures. After the phenomenal success of Elizabeth Barry in moving the audience to tears in the role of Monimia in Otway's The Orphan, she tragedy became the dominant form of pathetic tragedy and remained highly popular for nearly half a century. The realm of pathetic tragedy became an exploration of the female experience as the private female sphere, that of the domestic, was put on the stage and publicized. The she tragedies demonstrated the psychology and behavior of women in their private sphere and presented it for public consideration, a new concept that emerged as women began to star in main roles instead of only supporting characters. For the first time, plays were written that had a woman as the main character and that followed her experiences and emotions. She tragedies brought what was once solely internal (emotions and thoughts) out for external display. The rise of pathetic tragedy commodified the female experience and women themselves with the transition from men (dressed as women) playing the female roles to women acting on the stage themselves. Actresses, while not unusual in Continental Europe, were just beginning to be accepted as a novelty by the predominantly male audience. The idea of the woman, occupier of the private sphere, as a public figure was bizarre. As a result, actresses often had a bad moral reputation as before the Restoration, public women were immoral women. However, royal sanction gave actresses more opportunities and opened the way for new dramatic possibilities.
Саяси үгіт-насихатта пайдалану
Көпшілікке трагедиялар өте қызықты болғанымен, драматургтер оларды өз саяси пікірлерін білдіру үшін де пайдаланды. Роудың "Джейн Грей" пьесасында Джейн кейіпкері, жеке қалауларынан гөрі саяси жақсылықты жоғары қоятын ізгіліктің символы болып бейнеленеді. 1690 жылдары трагедиялардағы зорлау көріністері вигтердің идеологиясына жақын болды және заңды билікті құлатуға қатысты ұстанымдарды ақтау символына айналды. Трагедиядағы зорлау сахнасы, әйелге жасалған шабуыл халықтың бостандығына жасалған шабуылдың көрнекі бейнесі екенін көрсету үшін қолданылды.
While she tragedies were highly entertaining to the public, playwrights would also use them to voice political opinions. In Rowe's Jane Grey the character Jane represents a symbol of virtue whose desires are second to the political good. During the 1690s the rape in she tragedies leaned towards Whig beliefs and became a symbol for the justification for displacing proper rule. The spectacle of rape within the tragedy was used to convey the belief that the sexual assault on the female victim was a visual representation of assault on the subjects' liberties.
Актрисалар және корольдік қолдау
Каролиниялық соттың театр әлеміне әйелдерді қабылдауының бір себебі – жаңа монарх Карл II таққа көтерілгенге дейін алған тәжірибесі еді. Англиядағы Азамат соғысы кезінде Карл I өмірден озды, ал оның ұлы (болашақ Карл II) жер аударылды. Карл II жер аударылу кезеңінің көп бөлігін француз сарайында өткізіп, француздық талғамдар мен әдеп-ғұрыптарын үйренді. Англияда мұндай нәрсеге көз жеткізбесе де, француз және итальяндық театрларда әйелдердің қатысуы оған жат емес еді, және Карл II осыған куә болған болуы мүмкін. Осының нәтижесінде, 1660 жылы Англияға оралғаннан кейін Карл II өз отандастары сезінгендей, әйелдердің көпке көрінуіне қатысты алаңдаушылық білдірмеді. Сонымен қатар, 1662 жылы әйелдер рөлін әйелдердің ғана ойнауы керек деген заң қабылданды, енді ер адамдар емес. Бұл өзгеріс, кем дегенде, пуритандардың ықпалымен болды деп есептеледі, олар ер адамдардың әйелдерді сомдау үшін киім ауыстыруына "наразылық білдірді", бұл Киелі кітаптың Езекиіл кітабының 22:5 аятында айтылған нәрсеге қайшы келеді. Айырықша жағдай, театрдағы моральды жаңартпақ болып жасалған бұл әрекет, «ер киімдерін киген рөлдер» практикасы дамыған сайын, одан әрі дау-дамағұлға себеп болды. Бұл рөлдерде әйелдер ер адамдардың киімдерін киіп ойнайтын, сценарий талабы бойынша маскировка ретінде немесе актрисаларға қоғам ер адамдарға рұқсат бергендей мінез-құлық танытуға мүмкіндік беру үшін. Бұл рөлдер көбінесе күрделі сюжеттердің бөлігі болғанымен, кейде әйелдердің дене бітімін көрсету үшін пайдаланылды, себебі ер адамдардың киімдері әйелдердің дәстүрлі киімдері сияқты дене пішінін толық жасырмайды.
One reason that the Carolinian court was more accepting of the addition of women to the world of theater was the experience of the new monarch, Charles II, before he ascended to the throne. Charles I was executed during the English Civil War, and his son (the future Charles II) went into exile. Charles II spent much of his exile living at the French court and learning French tastes and manners. Although practically unheard of in England, it was not uncommon for women to take part in French and Italian theater, and Charles II would have been exposed to this. As a result, after he returned to England in 1660, Charles II did not have the same qualms as his countrymen when it came to the more public presence of women. In addition, in 1662, a law was passed that women's roles were to be played by women and no longer by men. It is speculated that this change was at least partially due to the influence of the Puritans, who "took offence" at men cross dressing to play women, something that was seen as going against the biblical Book of Deuteronomy (22:5). Ironically, this attempt to reclaim morality in theater led to further scandals as the practice of "breeches roles" developed. These were roles played by woman while wearing men's clothing, either as part of a disguise required by the script or to give the actresses more license to behave as society allowed men to. These roles, while often part of elaborate plots, were sometimes used to exploit the physical aspects of women – as men's clothing did not disguise the body's form as much as the dresses traditionally worn by women.
Әйелдер қайғылы жағдайға тап болды
Трагедиядағы әйелдерге жаңа назар бұру, ескі аристократиялық идеологияға және оның дәстүрлі еркек идеалдарына наразылықтың күшеюімен байланысты болуы мүмкін (Ставесқа қараңыз). Осы трагедияға қызығушылықтың басқа себептері: 1690 жылдары күйеуі III Уильям континентте болғанда, көбінесе жеке билік еткен Мэри II-нің танымалдылығы және әйелдерге арналған алғашқы журнал – "The Spectator" жариялануы. Элизабет Хоудың пікірінше, талғамның өзгеруіне ең маңызды себеп – драматургтерге олар үшін маңызды рөлдер жасауға мәжбүрлеген трагикалық актрисалардың пайда болуы. "Патостың шебері" атанған драматург Томас Отуэй мен ұлы трагедия актрисасы Элизабет Барридің "Жетім" пьесасындағы бірлескен жұмысы нәтижесінде, назар қаһарманнан қаһарманға ауысты.
The new focus on women in tragedy may be linked with a growing political disillusion with the old aristocratic ideology and its traditional masculine ideals (see Staves). Other possible explanations for the great interest in she tragedy are the popularity of Mary II, who often ruled alone in the 1690s while her husband William III was on the Continent, and the publication of The Spectator, the first periodical aimed at women. Elizabeth Howe has argued that the most important explanation for the shift in taste was the emergence of tragic actresses whose popularity made it unavoidable for dramatists to create major roles for them. With the conjunction of the playwright "master of pathos" Thomas Otway and the great tragedienne Elizabeth Barry in The Orphan, the focus shifted decisively from hero to heroine.