Кіріспе

Литвалық жер құдайы

Жеміна (сондай-ақ Жемінеле немесе Жемеле) (жер – дан шыққан) – литва дініндегі жер құдайы. Ол әдетте ана құдай ретінде қарастырылады және латыш Зemes māte-ге ұқсас, литваның бас құдайларының бірі. Жеміна құнарлы жерді бейнелейді және жер бетіндегі барлық тіршілік – адамдар, өсімдіктер, жануарларға күш береді. Жерден туғанның бәрі жерге оралады, сондықтан оның құлшылығы өліммен де байланысты. Литваның христиан дініне өтуінен кейін Жемінаның бейнесі мен қызметтері Мәрия құлшылығының ықпалына түсті. Ол фракиялық Земле ("ана жер") және грек тіліндегі Семеле (Σεμέλη) сөздерімен байланысты.

Рөл

Жеміна алғаш рет Ян Ласицки (1582) есімді адам жазбаларында кездеседі. Кейіннен оны Микалюйус Даукша (1595), Даниэль Клейн (1653), Маттеус Пратториус, Якоб Бродовски (1740) және көптеген халық аңыздарында, сенімдерінде және тілектерінде де сипаттаған. Литва фольклорында Жерді адамдардың анасы және өлімнен кейінгі мәңгілік үйі деп те айтылады.

Отбасы

Құдайша Перкунасқа (көк күркіретінің құдайы) немесе Праамжюске (басты аспан құдайы Диевастың бір көрінісі) үйленген деп айтылады. Осылайша, бұл жұп әдеттегі үнді-еуропалық «жер-ана» және «көк-әке» жұбын құрады.

Қауымдасқан еркек құдайлар

Литва мифологиясындағы басқа кейіпкерлер этимологиялық немесе семантикалық тұрғыдан Земина құдайымен және жерге табынумен байланысты, мысалы, Žemėpatis ("Жер жұбайы") және Žemininkas – мал шаруашылығымен, егіншілікпен және жердің құнарлылығымен байланысты еркек құдайлар. Олардың есімдері литвалық христиан емес сенімдер туралы шетелдік миссионерлердің тарихи жазбаларында кездеседі. Zemeluks, Zamoluksei, Zameluks немесе Ziameluks аттарымен тағы бір еркек құдайдың бар екені де айтылады. Бір деректе ол DEUS TERRAE ("жер құдайы") деп сипатталса, екіншісінде пруссиялықтар оны "жерге жерлеген жердің иесі немесе құдайы" деп жазады.