Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Германияда шарап жасау
Wine making in Germany
Неміс шараптары негізінен Германияның батысында, Рейн өзені мен оның салалары бойында өндіріледі, ал ең көне жүзімзарлар Рим дәуіріне дейін жетеді. Германиядағы шараптың шамамен 60 пайызы Рейнланд-Пфальц штатында өндіріледі, онда сапалы шарап өндіретін 13 аймақтың (Анбаугебиете) 6-сы орналасқан. Германияда шамамен 103 000 гектар (252 000 акр немесе 1030 шаршы километр) жүзімдік бар, бұл Испания, Франция немесе Италиядағы жүзімдіктердің жалпы ауданының оннан бір бөлігін құрайды. Германияның жақсы танылуы ең алдымен Рислингтен жасалған шараптарға негізделген, ол ең жақсы жағдайда хош иісті, жемісті және сәнді ақ шараптар жасауға қолданылады, олар өте тартымды және құрғақтан жақсы теңдестірілген, тәтті және өте күшті хош иіске ие. Көбінесе ақ шарап өндіретін ел болғанымен, 1990-шы және 2000-шы жылдардың басында қызыл шарап өндірісі ішкі сұраныстың арқасында күрт өсті, және қазіргі уақытта Германиядағы жүзімдіктердің қара түсті жүзім сорттарын өсіруге бөлінген үлесі жалпы ауданның үштен бір бөлігінен сәл ғана жоғары. Қызыл шараптардың арасында Pinot noir-дің жергілікті атауы – Spätburgunder көш бастап тұр.
German wine is primarily produced in the west of Germany, along the river Rhine and its tributaries, with the oldest plantations going back to the Roman era. Approximately 60 percent of German wine is produced in the state of Rhineland Palatinate, where 6 of the 13 regions (Anbaugebiete) for quality wine are situated. Germany has about 103,000 hectares (252,000 acres or 1,030 square kilometers) of vineyard, which is around one tenth of the vineyard surface in Spain, France or Italy. Among enthusiasts, Germany's reputation is primarily based on wines made from the Riesling grape variety, which at its best is used for aromatic, fruity and elegant white wines that range from very crisp and dry to well balanced, sweet and of enormous aromatic concentration. While primarily a white wine country, red wine production surged in the 1990s and early 2000s, primarily fuelled by domestic demand, and the proportion of the German vineyards devoted to the cultivation of dark skinned grape varieties has now stabilized at slightly more than a third of the total surface. For the red wines, Spätburgunder, the domestic name for Pinot noir, is in the lead.
Шарап түрлері
Германия көптеген стильдегі шараптар өндіреді: құрғақ, жартылай тәтті және тәтті ақ шараптар, розе шараптары, қызыл шараптар және "Сект" деп аталатын көпіршікті шараптар. (Күшті шараптар, әдетте, кеңінен өндірілмейді.) Германиядағы жүзімдіктердің солтүстік орналасуына байланысты, елде Еуропадағы басқалардан мүлдем өзгеше, көбісі өте жоғары сапалы шараптар жасалады. 1950-1980 жылдар аралығында неміс шараптары шетелде Liebfraumilch сияқты арзан, тәтті немесе жартылай тәтті, сапасы төмен, көптеп өндірілген шараптармен танымал болды. Шараптар тарихи түрде негізінен ақ түсті, ал ең жақсылары Рислингтен жасалған. Көптеген шараптар тәтті, алкогольділігі төмен, жеңіл және дубасыз болып келді. Тарихи тұрғыдан, шараптардың көпшілігі (кешкі жиналған шараптардан басқа) құрғақ (трокен) болған болуы мүмкін, себебі ашыту процесін тоқтату технологиялары болмаған. Соңғы кезде Германияда ақ шараптардың құрғақ стилі қайтадан кеңінен өндірілуде. Германияда сатылатын шараптың көп бөлігі құрғақ, әсіресе мейрамханаларда. Дегенмен, экспорттың көп бөлігі әлі де тәтті шараптарды құрайды, әсіресе АҚШ, Нидерланды және Ұлыбритания сияқты дәстүрлі экспорттық нарықтарға, олар көлем және құн жағынан жетекші экспорттық нарықтар болып табылады. Қызыл шарапты Германия климатында өндіру әрқашан қиын болған, бұрынғыда олар көбінесе ашық түсті, розеге немесе Эльзас қызыл шараптарына жақын болған. Бірақ соңғы уақытта сұраныс күрт өсті және қараңғы, бай қызыл шараптар (көбінесе баррикеде сақталған) Дорнфельдер және Шпетбургундер (Pinot noir-дің немісше атауы) сияқты жүзімдерден өндірілуде. Неміс шараптарының ең ерекше қасиеті – олардың жоғары қышқылдылығы, ол солтүстік климаттағы толық піспеуге байланысты, сондай-ақ Рислинг сияқты, тіпті толық піскенде де қышқылдығын сақтай алатын жүзімдерді таңдаумен байланысты.
Germany produces wines in many styles: dry, semi sweet and sweet white wines, rosé wines, red wines and sparkling wines, called Sekt. (The only wine style not commonly produced is fortified wine.) Due to the northerly location of the German vineyards, the country has produced wines quite unlike any others in Europe, many of outstanding quality. Between the 1950s and the 1980s German wine was known abroad for cheap, sweet or semi sweet, low quality mass produced wines such as Liebfraumilch. The wines have historically been predominantly white, and the finest made from Riesling. Many wines have been sweet and low in alcohol, light and unoaked. Historically many of the wines (other than late harvest wines) were probably dry (trocken), as techniques to stop fermentation did not exist. Recently much more German white wine is being made in the dry style again. Much of the wine sold in Germany is dry, especially in restaurants. However most exports are still of sweet wines, particularly to the traditional export markets such as the United States, the Netherlands and Great Britain, which are the leading export markets both in terms of volume and value. Red wine has always been hard to produce in the German climate, and in the past was usually light colored, closer to rosé or the red wines of Alsace. However recently there has been greatly increased demand and darker, richer red wines (often barrique aged) are produced from grapes such as Dornfelder and Spätburgunder, the German name for Pinot noir. Perhaps the most distinctive characteristic of German wines is the high level of acidity in them, caused both by the lesser ripeness in a northerly climate and by the selection of grapes such as Riesling, which retain acidity even at high ripeness levels.
Ерте тарих
Қазіргі Германиядағы жүзім шаруашылығының тарихы ежелгі Рим дәуіріне, шамамен 70-270 жылдар аралығына дейін жетеді (Agri Decumates). Ол кезде қазіргі Германияның батыс бөлігі Рейн өзенінің арғы жағындағы герман тайпаларына қарсы Рим империясының алғы шебі болды. Германияның ең ежелгі қаласы саналатын Трир, римдік гарнизон ретінде құрылған және Мозель өзенінің жағасында, сол аттас шарап өсіру аймағында орналасқан. Неміс шарап өсіруінің алғашқы кезеңін көрсететін ең көне археологиялық жадылар – римдік гарнизондар маңынан табылған бірінші ғасырға жататын қисайған жүзімдік пышақтар. Алайда, осы пышақтар жүзім шаруашылығына қолданылғаны әлі толық анықталған жоқ. Император Проб, оның билігі осы пышақтардан екі ғасыр кейін болған, неміс шарап шаруашылығының негізін қалаушы деп есептеледі, бірақ неміс топырағында шарап жасаудың нақты құжатталған дәлелдері үшін 370 жылға дейін күту керек. Осы жылы Бордолық Аусоний Мозель өзені бойындағы тік жарларда өсетін жүзімдіктерді зор қуанышпен сипаттаған «Мозелла» атты шығармасын жазды. Орта ғасырлық Германияда ең көп өсірілген сорт – Эльблинг болса, Сильванер де кең таралған, ал Мускат, Раушлинг және Траминер да тіркелген. Шарап өндіруге ең қолайлы климат 50-ші параллельдің төменгі жағында орналасқан, ол Рейнгау және Мозель аймақтарынан өтеді. Бұл сызықтан жоғарыда климат шарап өсіруге қолайсыз, бірақ осы сызықтан жоғары да жүзімдіктер кездеседі және климаттың өзгеруі шарап өндірісіне де әсер ете бастады. Солтүстік климат болғандықтан, қолайлы жүзім сорттарын (әсіресе, аязға төзімді және ерте пісетін сорттарды) іздеу жүргізілді және көптеген гибридтер шығарылды, мысалы, Гейзенхайм жүзім селекциялық институтындағы Мюллер-Тюргау. Соңғы жылдары жергілікті және халықаралық сұранысқа байланысты Рислинг отырғызу көлемі артып келеді, өйткені жоғары сапалы шараптарға қажеттілік туындады. Шараптар негізінен Рейн және оның салалары маңында, көбінесе таулармен қоршалған жерлерде өндіріледі. Өзендер температураны реттеуге көмектесетін микроклиматтық әсерге ие. Жарлардағы топырақ шиферлі болып келеді, ол күннің жылуын сіңіріп, түнде сақтап қалады. Ал төбелерде әк және сазды топырақ басым. Ең жақсы жерлер өте тік болғандықтан, көп мөлшерде күн сәулесін алады, бірақ оларды механикалық түрде жинау қиын. Беткейлер де күнге қарайтын оңтүстік немесе оңтүстік-батысқа бұрылған. Жүзімдіктер Жаңа әлемдегі жүзімдіктермен салыстырғанда өте кішкентай, ал шарап жасау қолөнерге негізделген, өнеркәсіптік емес. Бұл өндірілетін шараптардың тізімін ұзын және күрделі етеді, сонымен қатар өндіріс шектеулі болғандықтан көптеген шараптарды алу қиын.
Viticulture in present day Germany dates back to Ancient Roman times, to sometime from 70 to 270 CE/AD (Agri Decumates). In those days, the western parts of today's Germany made up the outpost of the Roman empire against the Germanic tribes on the other side of Rhine. What is generally considered Germany's oldest city, Trier, was founded as a Roman garrison and is situated directly on the river Moselle (Mosel) in the eponymous wine region. The oldest archeological finds that may indicate early German viticulture are curved pruning knives found in the vicinity of Roman garrisons, dating from the 1st century AD. However, it is not absolutely certain that these knives were used for viticultural purposes. Emperor Probus, whose reign can be dated two centuries later than these knives, is generally considered the founder of German viticulture, but for solid documentation of winemaking on German soil, we must go to around 370 AD, when Ausonius of Bordeaux wrote Mosella, where he in enthusiastic terms described the steep vineyards on the river Moselle. The most grown variety in medieval Germany was however Elbling, with Silvaner also being common, and Muscat, Räuschling and Traminer also being recorded. The main wine producing climate lies below the 50th parallel, which runs through the regions Rheingau and Mosel. Above this line the climate becomes less conducive to wine production, but there are still some vineyards above this line and the effects of climate change on wine production are growing. Because of the northerly climate, there has been a search for suitable grape varieties (particularly frost resistant and early harvesting ones), and many crosses have been developed, such as Müller Thurgau in the Geisenheim Grape Breeding Institute. Since several years ago there has been an increase in plantings of Riesling as local and international demand has been demanding high quality wines. The wines are all produced around rivers, mainly the Rhine and its tributaries, often sheltered by mountains. The rivers have significant microclimate effects to moderate the temperature. The soil is slate in the steep valleys, to absorb the sun's heat and retain it overnight. On the rolling hills the soil is lime and clay dominated. The great sites are often extremely steep so they catch the most sunlight, but they are difficult to harvest mechanically. The slopes are also positioned facing the south or south west to angle towards the sun. The vineyards are extremely small compared to New World vineyards and wine making is dominated by craft rather than industry wines. This makes the lists of wines produced long and complex, and many wines hard to obtain as production is so limited.
Өңірлер
Германиядағы шарап өсіру аймақтары әдетте сапалы шарап өндірісі үшін анықталған 13 аймақ ретінде қарастырылады. Германияның шарап индустриясы осы аймақтар мен олардың аудандарға бөлінуіне сәйкес ұйымдастырылған. Дегенмен, маңызды емес үстел шарабы (Tafelwein) және ел шарабы (Landwein) санаттары үшін де бірнеше аймақтар бар. Бұл аймақтардың көпшілігі, шарап сапасы жоғары аймақтармен үлесті бөліседі, тек бірнеше ерекшеліктер бар. Сапа деңгейлерін айқын ажырату үшін, әртүрлі сапа деңгейлеріне жататын аймақтар мен кіші аймақтар бірдей географиялық аумақта өндірілгеніне қарамастан, әдейі түрлі атаулармен беріледі.
The wine regions in Germany usually referred to are the 13 defined regions for quality wine. The German wine industry has organised itself around these regions and their division into districts. However, there are also a number of regions for the insignificant table wine (Tafelwein) and country wine (Landwein) categories. Those regions, with a few exceptions overlap, with the quality wine regions. To make a clear distinction between the quality levels, the regions and subregions for different quality levels have different names on purpose, even when they are allowed to be produced in the same geographical area.
Германияда барлығы 135-ке жуық жүзім сорты өсірілуі мүмкін – 100-і ақ шарап өндірісіне, ал 35-і қызыл шарап өндірісіне арналған. Халықаралық беделіне сәйкес, Германия әлі де ақ шарап өндіру аймағы болып есептеледі. 1980 жылдардан бері неміс қызыл шарабына деген сұраныс үздіксіз өсіп келеді, нәтижесінде қызыл шарапқа арналған жүзімдіктердің ауданы екі есеге артты. Бүгінде жүзімдіктердің 35%-дан астамы қызыл жүзіммен өсіріледі. Кейбір қызыл жүзімдер розе шарабын жасауға да қолданылады. Төменде тізілген жүзім сорттарының тек 20-сы ғана нарықта маңызды үлес иеленеді. Германиядағы ең көп таралған жүзім сорттары (2022 жылғы жағдай, барлық сорттар >1%) Сорт Түсі Синонимдер (%) Ауданы (гектар) Тренді Басты аймақтар (ірі плантациялары немесе жоғары үлесі бар) 1. Рислинг ақ 23.6 24 410 өсуде Мозель, Пфальц, Рейнгау, Рейнхессен, Нахе, Миттельрейн, Гессише Бергштрассе 2. Мюллер-Тургау ақ Риванер 10.6 10 970 төмендеуде Рейнхессен, Баден, Франкония, Мозель, Саале-Унструт, Саксония 3. Шпетбургундер қызыл Пино Нуар 11.1 11 512 тұрақты Баден, Пфальц, Рейнхессен, Вюртемберг, Рейнгау, Аар 4. Граубургер ақ Пино Гри, Грауер Бургундер, Рулендер 7.8 8 094 өсуде Рейнхессен, Пфальц, Мозель 5. Дорнфельдер қызыл 6.6 6 812 төмендеуде Рейнхессен, Пфальц, Нахе 6. Ақ Бургундер ақ Пино Блан, Ақ Бургундер, Клевнер 6.0 6 181 өсуде bgcolor="FFA07A" 7. Сильванер ақ Грюнер Сильванер 4.3 4 419 төмендеуде Рейнхессен, Франкония, Саале-Унструт, Аар 8. Шардоне ақ 2.6 2 731 өсуде 9. Блауэр Португизер қызыл 2.2 2 295 төмендеуде Пфальц, Рейнхессен, Аар 10. Кернер ақ 2.0 2 032 төмендеуде Рейнхессен, Пфальц, Мозель, Вюртемберг 11. Троллингер қызыл 1.9 1 940 тұрақты Вюртемберг 12. Лембергер қызыл Блауфранкиш 1.9 1 929 өсуде Вюртемберг 13. Совиньон Блан ақ 1.9 1 923 өсуде 14. Шварцрислинг қызыл Мюллерребе, Пино Мюнье 1.6 1 698 төмендеуде Вюртемберг 15. Регент қызыл 1.6 1 618 тұрақты 16. Баккус ақ 1.5 1 558 төмендеуде Франкония 17. Шойребе ақ 1.4 1 483 өсуде Рейнхессен 18. Траминер ақ Гевурцтраминер 1.1 1 120 өсуде 19. Гутедель ақ Шасселас 1.0 1 065 тұрақты Баден Жалпы 100.0 103 391 тұрақты
Overall nearly 135 grape varieties may be cultivated in Germany – 100 are released for white wine production and 35 for red wine production. According to the international image, Germany is still considered a region for white wine production. Since the 1980s, demand for German red wine has constantly increased, and this has resulted in a doubling of the vineyards used for red wine. Nowadays, over 35% of the vineyards are cultivated with red grapes. Some of the red grapes are also used to produce rosé. Out of all the grape varieties listed below, only 20 have a significant market share. Most common grape varieties in Germany (2022 situation, all varieties >1%) Variety Color Synonym(s) Area (%) Area (hectares) Trend Major regions (with large plantations or high proportion) 1. Riesling white 23.6 24 410 increasing Mosel, Palatinate, Rheingau, Rheinhessen, Nahe, Mittelrhein, Hessische Bergstraße 2. Müller Thurgau white Rivaner 10.6 10 970 decreasing Rheinhessen, Baden, Franconia, Mosel, Saale Unstrut, Sachsen 3. Spätburgunder red Pinot noir 11.1 11 512 constant Baden, Palatinate, Rheinhessen, Württemberg, Rheingau, Ahr 4. Grauburgunder white Pinot gris, Grauer Burgunder Ruländer 7.8 8 094 increasing Rheinhessen, Palatinate, Mosel 5. Dornfelder red 6.6 6 812 decreasing Rheinhessen, Palatinate, Nahe 6. Weißburgunder white Pinot blanc, Weißer Burgunder, Klevner 6.0 6 181 increasing bgcolor="FFA07A" 7. Silvaner white Grüner Silvaner 4.3 4 419 decreasing Rheinhessen, Franconia, Saale Unstrut, Ahr 8. Chardonnay white 2.6 2 731 increasing 9. Blauer Portugieser red 2.2 2 295 decreasing Palatinate, Rheinhessen, Ahr 10. Kerner white 2.0 2 032 decreasing Rheinhessen, Palatinate, Mosel, Württemberg 11. Trollinger red 1.9 1 940 constant Württemberg 12. Lemberger red Blaufränkisch 1.9 1 929 increasing Württemberg 13. Sauvignon blanc white 1.9 1 923 increasing 14. Schwarzriesling red Müllerrebe, Pinot Meunier 1.6 1 698 decreasing Württemberg 15. Regent red 1.6 1 618 constant 16. Bacchus white 1.5 1 558 decreasing Franconia 17. Scheurebe white 1.4 1 483 increasing Rheinhessen 18. Traminer white Gewürztraminer 1.1 1 120 increasing 19. Gutedel white Chasselas 1.0 1 065 constant Baden Grand total 100.0 103 391 constant
Уақыт бойынша жүзім сорттарының дамуы
Өткен ғасырда ең көп егілетін сорттарға қатысты бірнеше өзгерістер болды. 20-шы ғасырдың басына дейін Эльблинг Германияда ең көп егілетін сорт болды, бірақ 20-шы ғасырдың ортасында оны Сильванер басып озды. Бірнеше онжылдық бойы көшбас болғаннан кейін, 1960 жылдардың соңында Сильванерді жоғары өнімді Мюллер Тургау алмастырды, ол 1980 жылдары өзінің позициясын жоғалта бастады. 1990 жылдардың ортасынан бастап Рислинг ең көп егілетін сортқа айналды, және бұл оның ұлттық деңгейде бұрынғыдан жоғары көрсеткіші болды. Германиядағы қызыл жүзімнің өсуі мен азаюы бірнеше рет тіркелді. 1960 және 1970 жылдары төмендеу байқалды, бірақ 1980 жылы бұл тенденция өзгерді. 1990 жылдардың ортасынан бастап және келесі онжылдықта қызыл сорттардың егілуі күрт өсті. Егіс алқаптары дәстүрлі Шпетбургундер және Дорнфелдер бастаған жаңа сорттар арасында бөлісті, ал Португизер сияқты басқа дәстүрлі неміс қызыл сорттары өз орнын сақтап қалды. 2005 жылдан бастап қызыл сорттардың үлесі шамамен 37%-ға тұрақталды, бұл 1980 жылғы көрсеткіштен үш есе жоғары.
During the last century several changes have taken place with respect to the most planted varieties. Until the early 20th century, Elbling was Germany's most planted variety, after which it was eclipsed by Silvaner during the middle of the 20th century. After a few decades in the top spot, in the late 1960s Silvaner was overtaken by the high yielding Müller Thurgau, which in turn started to lose ground in the 1980s. From the mid 1990s, Riesling became the most planted variety, a position it probably had never enjoyed before on a national level. Red grapes in Germany have experienced several ups and downs. Throughout the 1960s and 1970s, there was a downward trend, which was reversed around 1980. From mid 1990s and during the next decade, there was an almost explosive growth of plantation of red varieties. Plantings was shared between traditional Spätburgunder and a number of new crossings, led by Dornfelder, while other traditional German red varieties such as Portugieser only held their ground. From around 2005, the proportion of red varieties has stabilized around 37%, about three times the 1980 level.
Шарап жасау әдістері
Шапталдандыру тек QbA деңгейіне дейін ғана рұқсат етіледі, Prädikatswein үшін жол берілмейді. Шапталдандырылған барлық шараптар құрғақ ашытылуы тиіс. Шарапты теңдестіру үшін ашытылмаған жүзім шырыны, Süssreserve деп аталатын, ашытудан кейін қосылуы мүмкін.
Chaptalization is allowed only up to the QbA level, not for Prädikatswein and all wines must be fermented dry if chaptalised. To balance the wine, unfermented grape juice, called Süssreserve, may be added after fermentation.
Өнеркәсіптік құрылым
Германиядағы шарап өнеркәсібі көптеген шағын, қолөнерге бағытталған жүзімдік шаруашылықтарынан тұрады. 1999 жылғы жүзім шаруашылығы бойынша сараптамада 68 598 жүзімдік иесі тіркелді, бұл 1989/90 жылдары Батыс Германиядағы 76 683 жүзімдік шаруашылығынан азайған, орташа мөлшері 1,5 га. 0,5 га-дан аз жерді иеленген 40 625 шаруашылықтың көпшілігі, көбінесе, хобби шарапшылар ретінде жіктелуі мүмкін. 2016 жылғы жүзім шаруашылығы бойынша сараптамада 15 931 жүзімдік иесі тіркелді. Жұмыс істейтін иелердің санының екі таңбалы көрсеткішпен азаюы құрылымды өзгертеді. Тоғызы 10,2 – 19 га жүзімдікке ие, ал біреуі (Suntory-ге тиесілі Weingut Robert Weil) 70 га-ға ие. Бұл Германиядағы ең ірі шарап зауыттарының әрқайсысы жылына шамамен 100 000 бөтелке шарап өндіреді дегенді білдіреді. Бұл өнім көбінесе әртүрлі жүзімдіктерден алынған, әртүрлі Prädikat, тәттілік сипаттамалары бар 10–25 түрлі шарапқа бөлінеді. Ең ірі жүзімдік шаруашылығы – Гессен мемлекеттік шарап зауыттары (Hessische Staatsweingüter), Гессен штатына тиесілі, 200 га жүзімдікке ие, оның өнімдері үш жеке шарап зауытында өңделеді. Ең ірі жеке меншік шарап зауыты – Пфальц аймағында орналасқан Dr. Bürklin Wolf, 85,5 га жерге ие.
The German wine scene consists of many small craft oriented vineyard owners. The 1999 viticultural survey counted 68 598 vineyard owners, down from 76 683 in Western Germany in 1989/90, for an average size of 1.5 ha. Most of the 40 625 operators of less than 0.5 ha should likely be classified as hobby winemakers. The 2016 viticultural survey counted 15 931 vineyard owners. Two digit decreases of operating owners change the structure. nine had 10,2 — 19 ha of vineyards, and one (Weingut Robert Weil, owned by Suntory) had 70 ha. This means that most of the high ranking German wineries each only produces around 100,000 bottles of wine per year. That production is often distributed over, say, 10–25 different wines from different vineyards, of different Prädikat, sweetness and so on. The largest vineyard owner is the Hessian State Wineries (Hessische Staatsweingüter), owned by the state of Hesse, with 200 ha vineyards, the produce of which is vinified in three separate wineries. The largest privately held winery is Dr. Bürklin Wolf in the Palatinate with 85,5 ha.
Жалпы көздер
Барр, Эндрю (1988). Шарап әуесқойымдылығы: ішімдік бизнесіне кіріспе. 8-тарау: неміс шараптарындағы тәттіліктің тарихы. Брук, Стивен (2006). Германия шараптары. Hallgarten, S. F. (1981). Неміс шараптары. Лангенбах, Альфред (1962). Неміс шараптары мен жүзім қаналары. Vista Books. Рейнхардт, Стефан (2012). Германияның ең жақсы шараптары: ең жақсы өндірушілер мен олардың шараптарына арналған аймақтық нұсқаулық.
Barr, Andrew (1988). Wine Snobbery: An Insiders Guide to the Booze Business. Chapter 8 on history of sweetness in German wines. Brook, Stephen (2006). The Wines of Germany. Hallgarten, S. F. (1981). German Wines. Langenbach, Alfred (1962). German Wines and Vines. Vista Books. Reinhardt, Stephan (2012). The Finest Wines of Germany: A Regional Guide to the Best Producers and Their Wines. .