Уильям Уилкинс: Англиялық сәулетші және археолог

Кіріспе

Ағылшын сәулетшісі және археологы (1778–1839)

Уильям Уилкинс (31 тамыз 1778 – 31 тамыз 1839) – ағылшын сәулетшісі, классикалық ғылымдарды зерттеуші және археолог. Ол Ұлттық галереяны және Лондон университетінің колледжін, сондай-ақ Кембридждің бірнеше колледждері үшін ғимараттар жобалаған.

Өмір

Уилкинс Норвич қаласының Сент-Джайлс приходында, Уильям Уилкинстің (1751–1815) ұлы ретінде дүниеге келді. Ол табысты құрылысшы болғанмен, сонымен қатар Норвич театрлар тізбегін басқарды. Кіші інісі Джордж Уилкинс Ноттингем архиепископы болды. Ол Норвич мектебінде білім алып, содан кейін Гонвилл және Каюс колледжінде Кембриджде оқуға стипендия алды. 1800 жылы ол үздік алтыншы студент болып аталды. 1801 жылы үш жылға 100 фунт стерлинг сомасындағы Вортс саяхатшылық стипендиясын алып, 1801 және 1804 жылдар аралығында Италиядағы ежелгі Грекия, Кіші Азия және Магна Греция аймақтарына саяхат жасады. Саяхатында оған Вилкинс экспедициясы үшін суретші ретінде шақырылған итальяндық пейзаж суретшісі Агостино Аглио серік болды. Аглио экспедициядан алынған Уилкинстің еңбектерін көрсететін монументтердің акватинт гравюраларына суреттер жасады, мысалы, «Магна Греция ескерткіштері» (1807). Уилкинс 1817 жылдан бастап Дилетанттар қоғамының мүшесі болды. Ол классикалық және готикалық сәулет өнері туралы зерттеулер жариялап, 19 ғасырдың басындағы ағылшын грек қайта жандануының жетекші тұлғаларының біріне айналды. Оның сәулетшілік мансабы 1804 жылы Кембридждегі жаңадан құрылған Даунинг колледжінің жобаларымен басталды. 1815 жылы Уилкинс әкесінен алты театрдың иелігін мұра етті. Өмірінің соңына дейін оларды басқарып, кейбіреулерін қайта жаңартып, кейде декорацияларын да жобалады. 1822–1826 жылдары ол Джон Питер Гандимен бірлесіп Лондонның Палл Молл көшесіндегі Біріккен университет клубының үйін салған. 1824 жылы Корольдік қоғамның құрметті мүшесі, ал 1826 жылы толыққанды мүшесі болды. Джон Саммерсон 1962 жылы Уилкинстің қасбетінің көптеген артықшылықтары бар екенін, бірақ «үлкен алаңға көрініс беретін қасбет ретінде сынға алынса, оның кемшіліктері анық» деген қорытынды жасады. Уилкинс 1827–1828 жылдары классикалық стильде салынған Лондонның тағы екі маңызды ғимаратын салдырды: Гоуэр көшесіндегі Университет колледжі және Сент-Джордж ауруханасы (қазіргі Хайд-парк бұрышындағы Лансборо қонақ үйі). Оның грек қайта жандануының басқа да жұмыстарына 1819 жылғы Театр Корольдік Бьюри Сент-Эдмундс, 1822 жылғы Сент-Пол шіркеуі (Джордж-стрит, Ноттингем) және 1830 жылғы Йоркшир мұражайы кіреді. Ол адмирал Нельсонды еске алу үшін Дублиндегі және Ұлы Ярмут қаласындағы Британия монументіне арналған екі бағананың құрылысын басқарды. Екі жоба да Уильям Райлтонның Трафальгар алаңына арналған жобасынан бұрын жасалған. Ол готикалық стильдегі ғимараттарды да салған, мысалы, 1814–1817 жылдары Лорд Розбери үшін Далмени үйін, ал 1816 жылы Лорд Фалмут үшін Треготанды. Ол бұл стильді бірнеше Кембридж колледждерінде қолданды: 1823 жылы Кембридждегі Король колледжі үшін жаңа ғимараттар кешенін жобалау конкурсында жеңіп алды, ол зал, проректордың резиденциясы, кітапхана және Трампингтон көшесіне қарайтын тас қоршаудан тұрды. Сол жылы ол Тринити колледжінің король сарайында және Корпус Кристи колледжіндегі шапельді қоса алғанда, жаңа ғимараттарда жұмыс істей бастады. 1827 жылы Уилкинс Шығыс Үндістан компаниясының сәулетшісі болып тағайындалды және келесі жылы Лиденхолл көшесіндегі ғимаратына өзгерістер енгізді. Ол Йорк герцогының бағанасын жобалау конкурсына қатысты, ал 1836 жылы Парламент палатасын қайта құру конкурсына қатысты. Соңғысында жеңіске ие болмағаннан кейін, ол өзінің бәсекелестерінің жоспарларына және комитеттің шешіміне «Фил Архимед» деген атпен қол қойылған памфлетте шабуыл жасады. 1837 жылы Джон Соан қайтыс болғаннан кейін ол Корольдік академияда сәулет профессоры болып тағайындалды, бірақ 1839 жылдың 31 тамызында Кембридждегі үйінде қайтыс болғанға дейін ешқандай лекция оқымады. Ол Корпус Кристи колледжінің шапелінің астындағы мазарда жерленді.

Wilkins was born in the parish of St Giles, Norwich, the son of William Wilkins (1751–1815), a successful builder who also managed the Norwich Theatre Circuit, a chain of theatres. His younger brother George Wilkins became Archdeacon of Nottingham. He was educated at Norwich School and then won a scholarship to Gonville and Caius College, Cambridge. He graduated as 6th wrangler in 1800. With the award of the Worts Travelling Bachelorship in 1801, worth £100 for three years, he was able to visit the classical antiquities Greece, Asia Minor, and Magna Græcia in Italy between 1801 and 1804. On his tour he was accompanied by the Italian landscape painter Agostino Aglio, whom Wilkins had commissioned as a draughtsman on the expedition. Aglio supplied the drawings for the aquatint plates of monuments illustrating Wilkins' volumes from the expedition, such as The Antiquities of Magna Graecia (1807). Wilkins was a member of the Society of Dilettanti from 1817. He published researches into both Classical and Gothic architecture, becoming one of the leading figures in the English Greek Revival of the early 19th century. His architectural career began in 1804 with his Greek revival designs for the newly established Downing College, Cambridge. In 1815, Wilkins inherited his father's chain of six theatres. He continued to manage them for the rest of his life, and rebuilt or remodelled several of them, occasionally also designing scenery. In 1822–26, he collaborated with John Peter Gandy on the Clubhouse for the new United University Club, in Pall Mall, London. He was made an associate of the Royal Society in 1824 and given full membership in 1826. John Summerson concluded in 1962 that although Wilkins' frontage has many virtues "considered critically as a façade commanding a great square, its weakness is apparent". Wilkins carried out two other major London buildings in a severe Classical style both designed in 1827–28: University College on Gower Street, and St George's Hospital (now The Lanesborough hotel on Hyde Park Corner). His other Greek Revival works include the Theatre Royal Bury St Edmunds 1819, St. Paul's Church, George Street, Nottingham 1822 and the Yorkshire Museum (1830). He was responsible for two columns commemorating Admiral Nelson, one in Dublin and the Britannia Monument in Great Yarmouth. Both predate William Railton's design for Trafalgar Square. He also produced buildings in the Gothic style, such as Dalmeny House for Lord Rosebery in 1814–17 and Tregothnan for Lord Falmouth in 1816. He used the style at several Cambridge colleges: in 1823 he won the competition to design a set of new buildings for King's College, Cambridge, comprising the hall, provost's lodge, library, and a stone screen towards Trumpington Street, and in the same year started work on the King's court of Trinity College, and new buildings, including the chapel, at Corpus Christi College. In 1827, Wilkins was appointed architect to the East India Company, and the next year made alterations to its building in Leadenhall Street. He entered the competition to design the Duke of York's Column, and in 1836 that for the rebuilding of the Houses of Parliament. After failing to win the latter he attacked the plans of his rivals and the decision of the committee in a pamphlet signed "Phil archimedes". He was appointed professor of architecture at the Royal Academy following the death of John Soane in 1837, but gave no lectures before he himself died at his house in Cambridge on 31 August 1839. He was buried in the crypt under the chapel of Corpus Christi College.

Сәулет жұмыстарының тізімі

Даунинг колледжі, Кембридж, жобаланған (1805), батыс қанаты салынған (1807–13), шығыс қанаты салынған (1818–22); дизайнның қалған бөлігі іске асырылмаған. Шығыс Үндістан колледжі (қазіргі Хейлибери колледжі), Гертфордшир (1805–09). Норвич соборы, әкесімен бірге реставрациялау жұмыстары (1806). Төменгі жиналыс залдары, Бат, Сомерсет, кейін Бат Корольдік әдеби институты (1808); бұзылған (1933). Нельсонның тірегі, Дублин, Фрэнсис Джонстон орындауында өзгертілген. Нортингтондағы Гранж, грек ғибадатханасы үлгісінде қайта жаңғырту (1809). Аргилл үйі, Аргилл көшесі, Лондон, интерьерге өзгерістер (1809); бұзылған. Пентилли қамалы, Корнуолл, жаңа қанат қосылған (1810). Театр, Колчестер, Эссекс, жөндеу жұмыстары (1811); қиратылған. Ленсфилд үйі, Ленсфилд жолы, Кембридж, қайта жаңғырту, портик қоса (1811); Уилкинстің жеке үйі, бұзылған (1955) және қазір Кембридж университетінің химия факультетімен алмастырылған. Театр Корольдік, Ньюмаркет Роуд, Кембридж (1814), кейіннен қайта жаңартылған. Далмени үйі, Батыс Лотиан (1814–19). Нельсон бағанасы, Ұлы Ярмут (1815–17). Треготниан, Корнуолл (1815–18). Theatre Royal, Ұлы Ярмут (1816); қиратылған. Перс мектебі, Кембридж, интерьерді қайта жаңғырту (1816); бұзылған. Бұрынғы Freemason залы, Бат, Сомерсет (1817). Кесвик Холл, Норфолк, қайта жаңғырту және қосымшалар (1817–19). Кингс колледжі көпірі, Кембридж (1818). Корольдік театр, Бьюри Сент-Эдмундс (1818). Ұлы Мария шіркеуі, Кембридж, интерьерге өзгерістер, жаңа батыс галереясы қоса (1819). Данмор паркі, Стирлингшир (1820–22), қазір құлайтын/ қираған. Жаңа Норфолк түрмесі және Шир үйі, Норвич, Норвич қамалы кешенінің бөлігі ретінде салынған (1820–24); ішінара қиратылған. Сент-Пол шіркеуі, Ноттингем (1821–22); бұзылған (1926). Жаңа алаң, Тринити колледжі, Кембридж (1821–1827). United University Club, Pall Mall East, Лондон (1821–26); 1902 жылы қайта салынған. Жаңа алаң, Corpus Christi колледжі, Кембридж (1821–27). Кіреберіс экраны қақпа үйімен және Оңтүстік қанат Ұлы зал мен кітапханасымен. Кингс колледжі, Кембридж (1823–28). Шығыс Үндістан компаниясының әскери семинариясы, Аддискомб, Суррей, асхана, казарма және кеңсе блогы қосылған (1825–27); 1861 жылы қиратылған. Theatre Royal, Норвич, реконструкция, грек дориялық колоннадасы қоса (1825–26); 1934 жылы өртенді. Бұрынғы Сент-Джордж ауруханасы (қазіргі The Lanesborough қонақ үйі), Хайд Парк бұрышы, Лондон (1826–28). Каунти түрмесі, Хантингдон (1826). Лондон университеті колледжі (1826–1830), кейіннен 1869 жылы түзетілген жобалар бойынша аяқталған. Йоркшир философиялық қоғамы мұражайы (қазіргі Йоркшир мұражайы) (1827–30). Брук Холл, Норфолк, қосымшалар (1827). Үй, Кингсвестон, Бристоль, дорикалық портик қосылған (1828). Ұлттық галерея, Лондон (1831–1838); бастапқыда бір бөлмелік, сондай-ақ Корольдік академия орналасқан; кейіннен кеңейтілген және қайта жаңғыртылған.

Downing College, Cambridge, designed (1805), west range built (1807–13), east range built (1818–22); the remainder of the design remained unexecuted. East India College (now Haileybury College), Hertfordshire (1805–09). Norwich Cathedral, restoration work with his father (1806). Lower Assembly Rooms, Bath, Somerset, later the Bath Royal Literary Institution, (1808); demolished (1933). Nelson's Pillar, Dublin, altered in execution by Francis Johnston. The Grange, Northington, remodelling based on a Greek temple (1809). Argyll House, Argyll Street, London, alterations to the interior (1809); demolished. Pentillie Castle, Cornwall, addition of a new wing (1810). Theatre, Colchester, Essex, renovations (1811); demolished. Lensfield House, Lensfield Road, Cambridge, remodelled, including portico (1811); Wilkins' own house, demolished (1955) and now replaced by the Chemistry Department of Cambridge University. Theatre Royal, Newmarket Road, Cambridge (1814), later remodelled. Dalmeny House, West Lothian (1814–19). Nelson Column, Great Yarmouth (1815–17). Tregothnan, Cornwall (1815–18). Theatre Royal, Great Yarmouth (1816); demolished. The Perse School, Cambridge, remodelling of interiors (1816); demolished. Former Freemason's Hall, Bath, Somerset (1817). Keswick Hall, Norfolk, remodelling and additions (1817–19). King's College Bridge, Cambridge (1818). Theatre Royal, Bury St Edmunds (1818). Church of St Mary the Great, Cambridge, alterations to the interior including a new west gallery (1819). Dunmore Park, Stirlingshire, (1820–2); now derelict/ ruinous. New Norfolk Gaol and Shire House, Norwich, built as part of the Norwich Castle complex (1820–24); partly demolished. St. Paul's Church, Nottingham (1821–22); demolished (1926). New Court, Trinity College, Cambridge (1821–1827). United University Club, Pall Mall East, London (1821–26); rebuilt 1902. New Court, Corpus Christi College, Cambridge (1821–27). Entrance Screen with Gatehouse and South Range with Great Hall and Library. King's College, Cambridge (1823–28). East India Company Military Seminary, Addiscombe, Surrey, added dining room, barracks and office block (1825–27); demolished 1861. Theatre Royal, Norwich, reconstruction, including a Greek doric colonnade (1825–26); burnt down 1934. Former St George's Hospital, (now The Lanesborough Hotel), Hyde Park Corner, London (1826–28). County Gaol, Huntingdon (1826). University College London (1826–1830), later completed to amended designs by 1869. Yorkshire Philosophical Society Museum (now Yorkshire Museum) (1827–30). Brooke Hall, Norfolk, additions (1827). House, Kingsweston, Bristol, addition of a Doric portico (1828). National Gallery, London (1831–1838); originally only one room deep, and also housing the Royal Academy; since much extended and remodelled.