Кіріспе
Розе (ʁoze) – жүзім қабығынан түс алған шарап түрі. Розе – жүзім қабығынан біраз түс сіңірген, бірақ қызыл шарап деп аталуға жеткіліксіз шарап. Бұл шараптың ең ежелгі түрі болуы мүмкін, себебі оны жүзім қабығымен тікес жанасу әдісімен жасау ең оңай. Розе шараптың қызғылт түсі ашық «пияз қабығы» түсінен күлді, жақын қызғылтүске дейін өзгеруі мүмкін, бұл қолданылатын жүзім сорттары мен шарап жасау технологиясына байланысты. Әдетте, бұл шарап француз, португал және ағылшын тілдерінде розе, испан тілінде росадо, ал итальян тілінде розато деп аталады. Розе шарапты өндірудің үш негізгі тәсілі бар: жүзім қабығымен тікес жанасу, сайнне және араластыру. Розе шараптар тыныш, жартылай көпіршікті немесе көпіршікті болып жасалуы мүмкін, сондай-ақ құрғақ провансаль розесінен тәтті ақ зинфанделдерге және қызғылт шараптарға дейін әртүрлі тәттілік деңгейлеріне ие болуы мүмкін. Розе шараптары жүзімнің көптеген сорттарынан жасалады және оны бүкіл әлемде кездестіруге болады. Егер розе шарап негізгі өнім болса, онда ол жүзім қабығымен тікес жанасу әдісімен өндіріледі. Қара қабықты жүзім ұсатылып, қабықтары әдетте екі-жиырма сағатқа дейін шырынмен тікес жанасады. Содан кейін жүзім шырыны сығылады және қабықтары тасталады, қызыл шарап жасау кезіндегідей ашыту кезінде олармен жанасу қамтамасыз етілмейді. Қабықтар шырынмен қанша уақыт жанасса, соңғы шараптың түсі соншалықты күшті болады. Егер шарап жасаушы қызыл шарапқа көбірек танин мен түс беруді қаласа, шырыннан қызыл түсті шырынды ертерек алып тастауға болады, бұл Saignée (француз тілінен «қан кету») әдісі деп аталады. Шырыннан алынып тасталғаннан кейін қалған қызыл шараптың концентрациясы артады, себебі шырынның көлемі азаяды және мацерацияға қатысқан шырын шоғырланады. Алынған қызыл шырынды жеке ферменттеу арқылы розе шарабын жасауға болады. Қызыл шарапты ақ шарапқа түс беру үшін араластыру сирек кездеседі және көптеген шарап өсіру аймақтарында, әсіресе Францияда, Шампаннан басқа, заңмен тыйым салынған. Шампанда да кейбір жоғары сапалы өндірушілер бұл әдісті пайдаланбай, сайнне әдісін таңдайды.
A rosé (ʁoze) is a type of wine that incorporates some of the color from the grape skins, but not enough to qualify it as a red wine. It may be the oldest known type of wine, as it is the most straightforward to make with the skin contact method. The pink color can range from a pale "onionskin" orange to a vivid near purple, depending on the grape varieties used and winemaking techniques. Usually, the wine is labelled rosé in French, Portuguese, and English speaking countries, rosado in Spanish, or rosato in Italian. There are three major ways to produce rosé wine: skin contact, saignée, and blending. Rosé wines can be made still, semi sparkling or sparkling and with a wide range of sweetness levels from highly dry Provençal rosé to sweet White Zinfandels and blushes. Rosé wines are made from a wide variety of grapes and can be found all around the globe. When rosé wine is the primary product, it is produced with the skin contact method. Black skinned grapes are crushed and the skins are allowed to remain in contact with the juice for a short period, typically two to twenty hours. The grape must is then pressed and the skins discarded, rather than left in contact throughout fermentation (as with red wine making). The longer the skins are left in contact with the juice, the more intense the color of the final wine. When a winemaker desires to impart more tannin and color to red wine, some of the pink juice from the must can be removed at an early stage in what is known as the Saignée (from French bleeding) method. The red wine remaining in the vats is intensified as a result of the bleeding, because the volume of juice in the must is reduced, and the must involved in the maceration becomes more concentrated. The pink juice that is removed can be fermented separately to produce rosé. The simple mixing of red wine into white wine to impart color is uncommon and is discouraged in most wine growing regions, especially in France, where it is forbidden by law, except for Champagne. Even in Champagne, several high end producers do not use this method but rather opt for the saignée method.
Тарих
Розе деп аталатын алғашқы шараптың қашан жасалғаны белгісіз, бірақ ең алғашқы қызыл шараптардың көптегені бүгінгі қызыл шараптарға қарағанда, қазіргі розеге көбірек ұқсаған болуы мүмкін. Себебі, қазіргі қараңғы, көбірек танинді қызыл шараптарды жасау үшін қолданылатын көптеген шарап жасау технологиялары (мысалы, ұзақ мацерация және күшті престеу) ежелгі шарап жасауда кеңінен қолданылмаған. Қызыл және ақ жүзімдер көбінесе жинаудан кейін көп ұзамай (мацерация уақыты өте аз) қолмен, аяқпен немесе тіпті қаппен қысылып, тек жеңіл пигменттелген шырын жасалған. Жаңа, тиімді шарап сығу машиналары пайда болғаннан кейін де, көптеген ежелгі және ертедегі шарап жасаушылар жеңіл түсті және жемісті шараптар жасауды жалғастырды. Ежелгі гректер мен римдік шарап жасаушылардың заманында, қатты престеу және шырынды терімен бірге "тұрғызу" қараңғы, күшті шараптар жасауға көмектеседі деген түсінік болды, бірақ нәтижесіндегі шараптар көбінесе тым қатал және аз ұнатылатын болып саналды. Бұл көзқарас орта ғасырларда да сақталды, Бордоның ақшыл клареттері әлемдік назар аудара бастаған кезде. Англияның қуатты нарығында ең бағалы клареттер, шарап тарихшысы Хью Джонсонның айтуынша, vin d'une nuit немесе "бір түнгі шарап" болды, олар бір түн ғана терімен байланысқа рұқсат етілген шырыннан жасалған ашық қызыл шараптар еді. Теримен ұзақ байланысқан шырыннан жасалған қараңғы шарап, vin vermeilh (немесе ағылшын тілінде pinpin) сапасы әлдеқайда төмен деп есептелді. 1975 жылы Саттер Хоумның "Ақ Зинфандель" шарабы ашыту тоқтап қалды, яғни ашытқы ұйықтап қалды немесе кейбір жағдайларда барлық қант спиртке айналғанға дейін өліп қалды. Шарап жасаушы Боб Тринчеро оны екі аптаға қалдырды, содан кейін татып көргенде, осы қызғылт, тәтті шарапты сатуға шешім қабылдады. 1976 жылы шарап жазушысы Джерри Д. Мид Калифорнияның Сонома округіндегі Милл Крик жүзімдіктеріне сапар жасады. 1978 жылы Крек "Blush" сөзін сауда белгісі ретінде тіркеді. Бұл атау Саттер Хоум және Беринджер сияқты өндірушілердің жартылай тәтті шараптарының маркетингтік атауы ретінде танылды. Бүгінде "Blush" шарабы шарап тізімдерінде жеке шарап түріне қарағанда, категория ретінде жиі кездеседі. 2010 жылы Милл Крик бірнеше жылдан кейін алғаш рет розе шарабын жасады, бірақ Джереми Крек (Чарльздың немересі және қазіргі шарап жасаушы) "Blush" атауын пайдаланбауды жөн көрді. "Blush" сөзі бастапқыда түс (сары қызғылт) дегенді білдірсе, қазір ол көбінесе 2,5% қалдық қантқа ие, салыстырмалы түрде тәтті қызғылт шарапты білдіреді; Солтүстік Америкада құрғақ қызғылт шараптар әдетте розе деп сатылады, бірақ кейде "blush" деп те атайды. Еуропадағы барлық қызғылт шараптар қант деңгейіне қарамастан, тіпті Калифорниядағы жартылай тәтті шараптар да розе деп аталады. АҚШ нарығында розе аталымы қайтадан танымал болғаннан кейін, "blush" деп аталатын шараптың үлесі 1997 жылы АҚШ-та тұтынылатын барлық шараптың 22% -ынан 2003 жылы 15% -ға дейін төмендеді. Розе 2015 жылы кең таралды, розе ішетін еркектерді "брозе" деп атады. 2016 жылдың жазында Нью-Йорктегі Bar Primi мекемесінде мұздатылған нұсқасы, frosé, жасалды.
Шарап жасау әдістері
Розе әр түрлі тәсілдермен жасалуы мүмкін, ең көп таралған әдіс – қызыл жүзім сорттарын қысқа ғана уақыттан кейін, әдетте 12-24 сағаттық терімен мацерациядан кейін ерте басу. Мацерация кезінде түске әсер ететін антоцианиндер мен таниндер сияқты фенолдар, сондай-ақ көптеген дәмдік компоненттер қабықтардан, тұқымдардан және массамен байланыста қалған сабақтардан шығарылады. Бұл фенолдар түс пен дәмді қосатындықтан басқа, антиоксиданттар ретінде де қызмет етеді, шарапты оттегінің әсерінен қорғайды. Қызыл шараптарда мацерация бірнеше күнге, тіпті апталарға созылуы мүмкін, ал розе шараптарының өте шектеулі мацерациясы осы шараптардың түсінің, дәмдік компоненттерінің және оттегіден қорғалуының аз тұрақты болуын білдіреді. Бұл шараптардың сақталу мерзімін қысқартады және оларды шығарылғаннан кейін көп ұзамай ішуге арналған етеді.
Vin gris (Сұр шарап)
Мацерациялау әдісінен айырмашылығы, vin gris шараптары қызыл қабықты жүзімді бірден сығу арқылы жасалады, шырынның қабықпен жанасуына мүлдем уақыт берілмейді, бірақ мацерациялау әдісіне қысқа ғана уақыт бөлінеді. Vin gris деген атауына қарамастан, алынған шырын шын мәнінде сұр емес, өте ашық қызғылт түсті болады, бұл түс көбінесе шектеулі мацерация және сайнен әдістерімен жасалған дәстүрлі розе шараптарынан әлдеқайда жеңіл. Француздық шарап заңдарына сәйкес, gris de gris деп белгіленген шараптар Cinsault, Gamay және Grenache gris сияқты ашық түсті жүзім сорттарынан ғана дайындалуы керек. Бұл стиль Гамайдан жасалған Лотарингияның Appellation d'Origine Contrôlée (AOC) Côtes de Toul ерекшелігі және Мароккода, Cinsault, Grenache және Cabernet Sauvignon қоспасынан жасалған апельсин-қызыл шараптың айрықшалығы болып табылады. Францияда, Прованстағы розе шараптары әртүрлі түстерде кездеседі: диқан (канталупа), шабдалы, қызыл жусан, грейпфрут, манго, мандарин. Көптеген зерттеулер шараптың түсі тұтынушылардың шарапқа қатысты пікірлеріне әсер ететінін көрсетті. Зерттеулер көрсеткендей, тұтынушылар көру арқылы қараңғы розе шараптарын артық көреді, бірақ түсін ажырату мүмкін болмайтын дәмді сынақтарда (мысалы, қара шыныайлар қолданылғанда), көбінесе ашық түсті розе шараптарын жақсы көреді. Бүгінде розе Францияның барлық аймақтарында өндіріледі – суық климатты Розе Шампан мен Луара алқабынан бастап, Прованс пен Оңтүстік Рона алқабының Жерорта теңізінің ықпалымен жылы климатына дейін.
Прованс
Розе Прованс шарап өндірісінің басым бөлігін құрайды, аймақта өндірілетін барлық шараптың жартысынан екі үшін екі бөлігіне дейін. Прованс розелері көбінесе жергілікті Жерорта теңізі ас-тағамымен, әсіресе сарымсақты айоли соустарымен және провансальдық асүйдің ерекшелігі саналатын буйабес сорпасымен үйлесімді. Дегенмен, көптеген қазіргі заманғы розе шампандарды әуелде әдеттегі шампан ретінде жасап, кейін дайын шарапқа қызыл Пино Нуар шарабын қосып "түс береді". Шарап сарапшысы Карен МакНейлдің пікірінше, кейбір шампан өндірушілер бұл екінші әдіс шарапқа байлық пен ұзақ сақтау қабілетін қосады деп санайды. Розелер көптеген тәсілдермен және ең көп таралған розе жүзім сорттарынан жасалады. Бұл, негізінен, ЖСН (PGI) жүйесінің кең қолданылуына байланысты. Юра шарап аймағында Арбуа АОК өте ашық, қызғылт қызыл шараптар шығарады, олар көбінесе Пино Нуар және жергілікті Пульсар мен Труссо сорттарынан жасалған розелермен шатасады. Бірақ бұл аймақта осы жүзім сорттарынан тіпті көмескі розелер де жасалады. Итальяндықтарда розе стиліне қатысты бірнеше терминдер бар, олардың бірі – розато, ол бірнеше Denominazione di origine controllata аймақтарында рұқсат етілген шарап стилі. Бұл шараптар түсі бойынша өте ашық болады, ал сәл қара шараптар (бірақ қызыл шарап деп санауға жеткілікті қара емес) Чиаретто деп белгіленеді. Рамато – Венето аймағындағы ерекшелік, ол қызғылт терілі Пино Гриджо жүзімінен жасалған, ұзақ мацерацияға рұқсат етілген розе. "Cerasuolo" (мағынасы "шие қызылы") термині жарқын түсті розе шарабын сипаттайды және Абруццо аймағында жиі кездеседі, онда Монтепульчано д'Абруццо аймағындағы терең пигментті Монтепульчано жүзімінен жасалған розеге DOC бойынша арнайы атау беріледі. Rotling – бірнеше жүзім сорттарынан жасалған розе, ол барлық қызыл шарап сорттарының немесе ақ және қызыл шарап сорттарының қоспасы болуы мүмкін. Бұл атау барлық Tafelwein (үстел шарабы), Landwein ("жер шарабы", француз vin de pays-ға ұқсас) және Qualitätswein bestimmter Anbaugebiete (QbA) деңгейінде міндетті, бірақ Предикатсвайн (неміс шарапының ең жоғары жіктелуі) үшін этикеткада көрсетілуі ерікті. Баден аймағында Badisch Rotgold – Spätburgunder (Пино Нуар) және Ruländer (Пино Гри) жүзімінен жасалған ерекше розе. Германия шарап заңнамасына сәйкес, шарап кем дегенде QbA деңгейінде жасалуы керек (яғни жүзімнің пісіп жетілу деңгейі кем дегенде 51°Oe-ден 72°Oe-ге дейін болуы керек). Австрияда Штирия Schilcher деп аталатын розе түрімен танымал, ол батыс Штириядан тыс жерлерде сирек өсірілетін жергілікті Blauer Wildbacher жүзімінен жасалады. Шарап жемісті дәмімен және жоғары қышқылдығымен ерекшеленеді. Аликанте және Хумилья аймақтарында шарап өндірушілер қызыл шарап пен розадоны сайнье әдісіне (құрсау шарабынан розе шырыны ағызылады) кері әдіспен жасайды. Бұл әдіс doble pasta (мағынасы "қос паста") деп аталады, ол ерте сырылған розе шарабының қабығын алып, қызыл шарапқа қосады (итальяндық рипассо әдісіне ұқсас). Розадолар әдеттегідей жемісті стильде жасалады, ал қосымша қабықпен жасалған қызыл шараптар түсі қараңғырақ және концентрленген. Лонг-Айлендтің шығыс жағалауында 60-тан астам жүзімдіктер мен шарап зауыттары бар, олар розе шараптарының әртүрлі түрлерін өндіреді.