Кіріспе

Панжаби тілінің орталық диалектісі Маджхи (Gurmukhi: ਮਾਝੀ, Shahmukhi: ,), сонымен қатар Орталық Панжаби деп те аталады, Пәкістан мен Үндістан арасындағы Пәнжаб аймағының Маджха өңірінде сөйленетін панжаби тілінің диалектісі немесе түрі. Бұл аймақтағы ең маңызды екі қала – Лахор мен Амритсар, олардың тарихи маңызы зор. Панжаби тілінің стандартты нұсқалары Маджхиге негізделген, Пакистандағы Батыс Панжаби және Үндістандағы Шығыс Панжаби тілдерінен әсер алған.

Түсі

Пәнжаби тілінен айырмашылығы, маджхи әрқашанда тоналды дыбысты «h» әрпімен жазбайды. Сондықтан, жазу кезінде әдетте буыннан «h» әрпі (ਹ /) түсіріліп қалады, бірақ бұл оның айтылуына әсер етпейді.

Стандартты жазуда:

ਹਾঁ ਆਂ /ã̀ː/ – мен
ਨਹੀਂ ਨ​ਈਂ /ˈnə.ĩ̀ː/ – жоқ, емес
ਤੁਹਾਡਾ ਤੁਆਡਾ /tʊ.ˈàɖ̆.ɖaː/ – сенің/сіздің
ਹੈ ਐ /ɛ̀ː/ – болады/бар

Түрлілігі

Шахмуки тіліндегі стандартизацияның болмауы салдарынан, алты тонды дауысты (gh, jh, ḍh, dh, bh, ṛh) әрі қазір демі шығармай және дауыссыз басталатын (k, c, ṭ, t, p) сөздердің бірнеше жазылу нұсқасы бар. Мысалы, kàr (үй) сөзі кейде ghar немесе kar деп жазылады. Ṛh әрпі сөздің басында қолданылмайды және әрдайым дауысты болып келеді. Төмен тонды сөздердің жазылуында да әртүрлілік бар, мысалы, tuā̀ḍḍā (сенікі/сіздікі): ਤੁਆਡਾ, ਤਵਾਡਾ, ਤਾਡਾ, ਤੁਹਾਡਾ сияқты, бірақ айтылуы біркелкі сақталады.

Басқа ерекшеліктері

Маджхи тілінде tusī̃ (ਤੁਸੀਂ /) және asī̃ (ਅਸੀਂ /) дыбыстарының мұрындық айтылуы жоғалып, тиісінше tusī (ਤੁਸੀ /) және asī (ਅਸੀ /) болып айтылады. Кейде Маджхи тілінде жылдам сөйлегенде s дыбысы h дыбысына жуықтап айтылады, мысалы, asī (ਅਸੀ /), sāḍā (ਸਾਡਾ /), pēse (ਪੈਸੇ /) сөздері тиісінше ahī, hāḍā және pēhe болып естіледі. sīgā орнына hē(gā) sī қолданылады. "Қалай" сұрағына жауап беру үшін ēddā̃ емес, ēvẽ класына жататын сөздер қолданылады.

Солтүстік маджхи

Солтүстік маджхи – Пакистанның Маджха аймағының солтүстік бөлігінде, мысалы Гуджарат және Сиалкот аудандарында қолданылатын төңкерілген диалект. Бұл аймақтарда сөз басындағы "h" әріпі өте әлсіз, догри сияқты жоғарғы диалекттерде толық жоғалып, төмен тонды білдіргіш ретінде қолданылады. "Hatth ਹੱਥ" (қол) сияқты сөздер "àtth" деп айтылады. Солтүстік маджхиде "қалай" деген сұрақ сөзі үшін "ēvẽ" орнына "ēñj" класындағы есімдік сөздер қолданылады. Ерекшелігі – болашақ шақты білдіру үшін "gā" орнына "dā" қолданылуы. Стандартты Солтүстік Маджхи: Мағынасы karegā – karedā [ол] істейді, khāvegī – khāvedī [ол] жейді, jāoge – jāode [сіздер] барасыз.