Кіріспе

Шотланд автор, 1879–1946

Кэтрин Роксбург Карсвелл (туған күні Макфарлейн; 27 наурыз 1879 – 18 ақпан 1946) – шотланд автор, өмірбаяншы және журналист, қазір Шотландияның қайта жаңаруына қатысқан азандаған әйелдердің бірі ретінде танымал. Оның шотланд ақыны Роберт Бернс туралы өмірбаян жазуы дау тудырды, бірақ оның Эдвард дәуіріндегі Глазго қаласындағы екі романы 1987 жылы феминистік «Вираго» баспасында қайта басылғанға дейін көп назарға ілінбеді. Оның еңбектері қазір 20 ғасырдың басындағы шотланд әйелдерінің жазу өнерінің маңызды бөлігі деп есептеледі.

Ерте өмір

Кэтрин Макфарлейн Глазго қаласында, Джордж және Мэри Энн Макфарлейннің (құрметті Льюис) төрт баласының екіншісі болып дүниеге келді. Ол қаланың жаңа Парк қыздар мектебінде білім алды және Гарнетхиллде өсті.

Сыншы және жазушы

Глазго геральдының сыншысы болып жұмыс істеген Макфарлейн суретші Морис Грейфенхагенмен қарым-қатынас бастады, ол сол кезде өте танымал болған және кейін академик атанған еді. Ол одан 17 жас үлкен, үйленген және отбасылы болды. Осы шақта ол көптеген әдеби байланыстарды орнатуға көшті. Кейін ол Д.Х. Лоуренспен жақын дос болды. Екі жыл өткен соң ол өзінің екінші және соңғы романы – «Камомильді» жариялады, ол ғасыр басында Глазгода өмір сүрген әйелдің тағы бір бейнесі болды.

Өмірбаянын жазған

Алғашқы екі кітабының ешқайсысы да оған атақ немесе байлық әкелмеді. Ол 1930 жылы Шотландияның ұлттық ақыны Роберт Бернстің даулы өмірбаянын аяқтағаннан кейін ғана кеңінен танылды. Бернстің консервативті жанкүйерлері ақынның өмірін ашық және мифсіз бейнелеген бұл еңбекке наразылық білдірді. Бернс клубы оған Глазго соборында айтылған уағыздармен шабуыл жасады, ал біреу оған "дүниені тазалауға" шақыратын хатпен бірге оқ жіберді. Мюрридің қорлау үшін сотқа бермек болған қауіптері нәтижесінде, баспагер Chatto and Windus бірінші басылымның сатылмаған даналарын нарықтан кері тартып алды және келесі басылымдарға әсер еткен өзгерістер мен жойылған бөлімдер енгізді. Мюрридің 1957 жылы қайтыс болғаннан көп уақыт өткен соң, түпнұсқа мәтін 1981 жылы Кембридж университеті баспасынан қайта басылды.

Кейінгі өмірі

1930 жылдары үш антология, бірнеше журналистік шолулар және үшінші өмірбаян, «Тынық жүрек» (1937) – итальяндық Ренессанс дәуірінің авторы және ақыны Джованни Боккаччо туралы жарық көрді. 1936 жылы Лорд Твидсмуйрге (Джон Бучанға) арналған еңбек жарыққа шықты, ол күйеуі Дональд пен иллюстратор Эвелин Данбармен бірлесіп жазылды (кейіннен 2-ші дүниежүзілік соғыстағы сирек кездесетін ресми британдық әйел суретшілерінің бірі болып тағайындалды): «Шотландиялық демалыс күні» және «Каледониялық жол көрсеткіші – үй иесі, қонақ және саяхатшы үшін» (George Routledge & Sons Ltd). 1940 жылы күйеуі Дональд қараңғыда болған кезде көшедегі апаттан қаза тапты. Ол Лондонда жалғыз өмір сүре берді, Джон Бучанның жесірі, леди Твидсмуирмен бірге оның екі томдық өмірбаянын жазуға кірісті. 1-том, «Клиринг Хаус» 1946 жылы, ал 2-том, «Джон Бучан: Әйелі мен достарының естеліктері» 1947 жылы жарық көрді. Кэтрин Карсвелл 1946 жылдың 18 ақпанында, 66 жасында Оксфордтағы Рэдклифф ауруханасында пневмониядан кейін плевриттен қайтыс болды. Оның ұлы Джон оның жарық көрмеген автобиографиялық жазбаларын өңдеп, 1950 жылы «Lying Awake: Аяқталмаған автобиография» деген атпен жариялады.