Кіріспе

Қытайлық жекпе-жекші Чан Вах Шун (1836 – 1906), «Ақша ауыстырушы Вах» (找錢華) және «Ақшаны қысып ұстаушы Вах» (爪錢華) деген есімдермен белгілі болды. Ол Вин Чунның ұлы шебері Ленг Джанның (梁贊) шәкірті болған. Ол Ип Манды жекпе-жек өнеріне үйреткенімен танымал.

Өмірбаян

1836 жылы Фошань қаласының Шунде ауданында туған Чан, Фошаньдағы Дит Да және Вин Чун шебері Ленг Янның дәріханасының жанында валюта айырбастау орны ашты. Ол күнделікті ауыр монеталарды көтеріп жүргендіктен, жылдар бойы зор күшке ие болды. 1884 жылы оның ұлы Чан Ю гум (陳汝錦) дүниеге келді. 1888 жылы Ленг Янның денсаулығы нашарлай бастады, ал оның ұлдары, соның ішінде Ленг Бик (梁壁 Liáng Bì; loeng4 bik1) және Ленг Чун (梁春 loeng4 cheun1) күнкөріс үшін Фошань қаласын тастап кетті. Олар оның Уинг Сан Тонг (榮生堂), сондай-ақ Ян Сан Тонг (贊生堂) деп аталатын оқу залын басқаруға ниеттенбеді, оны оның шәкірті Ли Ва (李華), «Ағаш адам Ва» (木人華) деген лақап атымен танымал болған, басқарды. Мұрагер іздеу кезінде Ленг Чанды шәкірті ретінде қабылдады. Кейін Ленг жиі туған жері Гулао ауылына (古勞) оралып тұратын, ал Чан Лиден оқуын жалғастыра берді. Чан сонымен қатар Ленгтен дәстүрлі қытай медицинасының Дит Дасын үйренді. Ақырында Чан валюта айырбастау бизнесін жауып, Дит Да клиникасын басқаруға көмектесті. 1889 жылы Ли қайтыс болғаннан кейін Чан оқу залын басқаруды өз міндетіне алды, ал Ленг Фошань мен Гулао арасында сапарлап тұрды. Уинг Сан Тонг кейіннен Хан Чай Тонг (杏濟堂) деп аталды. Чан 1892 жылы кішкентай ұлын Вин Чунға үйретуді бастады. Чан Ленгке тек төрт жыл көмектесті. 1901 жылы Ленг Янның қазасынан кейін Чан Хан Чай Тонгтан шығып, Лянхуа көшесіндегі керамика дүкенінде жұмыс істеді. 1906 жылы ол Фошаньдағы Чанчен ауданындағы Едзя ауылындағы үлкен әулеттік үйді жалға алып, Вин Чунды оқыта бастады. Осы жерде ол 16-шы және соңғы шәкірті Ип Манды қабылдады. Чан студенттерге үш жыл ғана сабақ берді, бірақ 1909 жылы жеңіл инсульт алды. Чан екінші шәкірті Нг Чунг Сокқа (吳仲素) залды басқаруды және студенттердің оқуын жалғастыруды тапсырып, Шунде ауылына қайтып оралды. Чан 1913 жылы аурудан қайтыс болып, сол жерге жерленді.

Танымал мәдениетте

1978 жылы "Винг Чунның ұрпақтары" фильмінде оның рөлін Норман Чуй сомдады. 1978 жылы "Екінші жауынгер" фильмінде оны Касанова Вонг сомдады. 1981 жылы TVB телеарнасындағы "Майлы Шан кунг-фу шебері" телесериалында оның рөлін Рей Луи сомдады. 2005 жылы TVB телеарнасындағы "Нағыз кунг-фу" телесериалында оның рөлін Тимми Хунг сомдады. 2006 жылы TVB телеарнасындағы "Винг Чун" телесериалында оның рөлін Филип Нг сомдады. 2010 жылы "The Legend Is Born: Ip Man" фильмінде оның рөлін Саммо Хунг сомдады. 2013 жылы "Ұлы шебер" фильмінде оның рөлін Юэн Ву Пинг сомдады. 2013 жылы TVB телеарнасындағы "Ип Ман" телесериалында оның рөлін Юэн Ва сомдады.