Кіріспе
Қытай жекпе-жек өнері – Шаолин кунг-фу, сондай-ақ Шаолин Ушу немесе Шаолин Куан деп те аталады. Бұл Чан буддизмінің ең көне, ең ірі және ең танымал ушу немесе кунг-фу стильдерінің бірі. Ол Чан философиясын және жекпе-жек өнерін үйлестіреді. 1500 жылдық тарихы барысында Қытайдың Хэнань провинциясындағы Шаолин монастырында дамыған. Қытай халық мұрасында осы тәжірибеге байланысты "Көк астындағы барлық жекпе-жек өнерлері Шаолинден бастау алады" және "Шаолин кунг-фусы көк астындағы ең жақсысы" деген мәтелдер бар, бұл Шаолин кунг-фуының жекпе-жек өнерлері арасындағы ықпалын көрсетеді. Шаолин атауы кунг-фудың сыртқы стильдері деп аталатын бренд ретінде де қолданылады. Қытайдың оңтүстік және солтүстік аймақтарындағы көптеген стильдер Шаолин атауын пайдаланады.
Shaolin kung fu , also called Shaolin Wushu , or Shaolin quan , is one of the oldest, largest, and most famous styles of wushu, or kung fu of Chan Buddhism. It combines Chan philosophy and martial arts. It was developed in the Shaolin Temple in Henan province, Greater China during its 1500 year history. Popular sayings in Chinese folklore related to this practice include "All martial arts under heaven originated from Shaolin" and "Shaolin kung fu is the best under heaven," indicating the influence of Shaolin kung fu among martial arts. The name Shaolin is also used as a brand for the so called external styles of kung fu. Many styles in southern and northern China use the name Shaolin.
Шаолиннен бұрынғы қытайлық жекпе-жек өнері
Қытайдың тарихи жазбалары, мысалы, Ву және Юэнің көктемгі және күзгі жылнамалары, Хан әулетінің кітабындағы библиографиялар, Ұлы тарихшының жазбалары және басқа да дереккөздер Қытайда мыңдаған жылдар бойы жекпе-жек өнерінің болғанын көрсетеді. Мысалы, қытай күресі Шуай Цзяо, Шаолин ғибадатханасының салынуынан бірнеше ғасыр бұрын пайда болған. Жапонияда ол Дарума деп белгілі. Бодхидхарма Шаолин ғибадатханасында жекпе-жек өнерін негіздеді деген ой 20-шы ғасырда кеңінен тарады, бірақ бұл идея 17-ші ғасырдағы сенімсіз аңызға негізделген. Аңыз Бодхидхарманың монахтарға Чан буддизмінің философиясын үйреткенін айтады, осы философияны монахтар Шаолин кунг-фуының жауынгерлік техникаларын жасау үшін пайдаланған. Бодхидхарманың Шаолин боксына тигізген әсері туралы идея 17-ші ғасырда жазылған Цигун нұсқаулығына байланысты. 1624 жылы "Жолдың қызғылт коагуляция адамы" деген псевдониммен таоист "Синьюс Ченгинг Классигін" жазды, бірақ оны өзі тапқанын мәлімдеді. Нұсқаулықтың екі алғы сөзінің біріншісі Бодхидхармадан қытай генералы Ли Цзиньге дейінгі "буддистік қасиеттілер мен жауынгерлік батырлар тізбегін" көрсетеді.
Суй және Тан династиялары (581907 жж.): Шаолин сарбаз-монахтары
Сүй әулетінің қысқа мерзімінде (581–618) Шаолин кунг-фуының негізгі элементтері ресми түрде қалыптасты, ал Шаолин монахтары өздерінің жекпе-жек жүйелерін жасауға кірісті. Луоханның 18 әдісі, күшті буддалық сипатқа ие, осы уақыттан бастап Шаолин монахтарымен тәжірибеленді, кейіннен одан да жетілдірілген Шаолин жекпе-жегін жасау үшін пайдаланылды. Шаолин монахтары өте күшті жауынгерлік дағдыларды дамытты, және бұл Сүй әулетінің соңында көрінді. Көптеген династиялық өзгерістер сияқты, Сүй әулетінің соңы да құлпыра және тақ үшін талас кезеңі болды. Шаолиннің шайқасқа қатысқаны туралы ең ерте дерек – 728 жылғы стела, ол екі оқиғаны куәландырады: шамамен 610 жылы монастырды қарақшылардан қорғау және 621 жылы Хулао шайқасында Ван Шичонгты жеңудегі рөлі. Ван Шичонг өзін император деп жариялады. Ол Чжэн аймағын және ежелгі Луоян астанасын басқарды. Луоянға Хуаньюань тауынан қарап тұрған Кипарис аңғарының иелігі, Цзинь кезінде бекініс, ал Оңтүстік Ци кезінде басқару орталығы қызметін атқарды. 20 ғасырдағы жаңа дамулар, мысалы, Жапонияның Сохонзан Шоринжиде (金剛禅総本山少林寺) тәжірибеленетін Шоринжи Кемпо (少林寺拳法) тарихи байланыстарға байланысты Қытайдың Сун Шан Шаолин ғибадатханасымен тығыз байланыста қалды. Шаолин монахтары (ойын ішінде жай ғана "монахтар" деп аталады) NetHack ойынында самурайлармен бірге кездеседі. Олар жекпе-жек өнерін қолданатын екі рөлдің бірі, монахтардың жекпе-жек өнеріндегі шеберлігі ең күшті болып саналады. Nickelodeon анимациялық сериалы "Аватар: Соңғы Ауа Иесінде" отты басқару тәсілі Шаолин қозғалыстарына негізделген.