Кіріспе

Қытайлық жекпе-жек шебері Чжан Санфенг (Чжан Сан Фенг, Чан Сан Фенг деп те жазылады) – көптеген адамдар тай-чиді ойлап тапқан деп санайтын қытайдың аңыздық даосы. Дегенмен, басқа дереккөздер тай-чидің Санфенгке дейінгі ерте нұсқаларының бар екенін көрсетеді. Ол өлместікке қол жеткізген деген қағида бар. 2014 жылы Фуцзянь провинциясының Шаову қаласының жергілікті әкімдігі оның осы қалада туғанын мәлімдеді. Оның нақты аты – Тонг (通), ал әдепті есімі – Жунбао (君寶,君宝). Ол конфуциандық және даостық білімді, сондай-ақ ғылыми және әдеби өнерді терең зерттеген. Юань әулетінің императоры Шидзу билік еткен кезде ол мемлекеттік қызметке үміткер ретінде ұсынылып, Болинг округінің (博陵縣; қазіргі Динчжоу, Баодин, Хэбэй) басшысы қызметін атқарды. Қазіргі Баоджи, Шэньси қаласының маңындағы таулы аймақтарды аралап жүргенде, ол үш таудың шыңдарын көріп, өзіне «Санфенцзи» (三丰子) деген даостық есім беруді шешті, сол себепті ол «Чжан Санфен» деп те танылды. Чжан Санфеннің өмірі атақ-даңқ пен байлыққа немқұрайлы қараумен еректелді. Ол үкіметтік қызметтен бас тартып, мүлкін руына сыйға бергеннен кейін Қытайды аралап, дервиштік өмір салтын ұстанды. Ол Хуа тауында бірнеше жыл тұрғаннан кейін Вуджан тауларына қоныс аударды.

Аңыз

Жан Санфенг қытайлық жекпе-жек өнерінде нейджия (內家) тұжырымдамасын, атап айтқанда тай-чиді, Шаолин жекпе-жек өнерінің неоконфуцийлік синтезін және оның даоин (немесе нейгонг) принциптерін меңгергенімен жасағандығы айтылады. Бір күні ол жыланға шабуыл жасайтын құсты көрді және жыланның қорғаныс тактикасы оны қатты әсерге түсірді. Жылан құстың шабуылына қарсы тұрып, тыныш және сақ болып тұрды, содан соң күшті серпіліс жасап, шабуылшысын қаза қылды. Осы оқиға оған 72 тай-чи қозғалысын жасауға шабыт берді. Ол сондай-ақ Удан тауларындағы даостық монастырлармен де байланысты. Хуан Цзунсидің Ван Чжэннаньға арналған ескерткіш жазуы (1669) Шаолин жекпе-жек өнері дәстүрінің "сыртқы" стиліне қарсы, Даоның "ішкі жекпе-жек өнері" стилін дамытқаны үшін Жан Санфенгке еңбек еткендігін көрсетті. Стенли Хеннингтің "Білімсіздік, аңыз және тайцзицюань" мақаласы Жан Санфенг тай-чиді жасады деген аңызды сынап, Жанның шын мәнінде болғандығына күмән келтірді. Жан Санфенг сонымен қатар қытай жекпе-жек өнерінің Ақ тұтқыр және Жылан стилінде, сондай-ақ цзянь (екі қырлы қытай қылышын) қолдануда да шебер болған. Ян және Ву тай-чи отбасыларының мұрағаттарында сақталған 19 ғасырға жататын құжаттарға сәйкес, Жан Санфенгтің ұстазы Сюй Сюаньпин, Тан әулетінің даосистік ақыны және даоин сарапшысы болған.

Жазбалар

Жан Санфенге жатқызылатын жазбаларға Да Дао Лун (大道論), Сюань Цзи Цзян (玄機直講), Сюань Тан Куанцзи (玄譚全集), Сюань Яо Пян (玄要篇), Ву Ген Шу Чи (無根樹詞) және тағы да басқалары кіреді. Бұлар "Жан Санфен мырзаның толық жинағы" (張三丰先生全集) деп аталатын жинаққа біріктірілді, ол Цин династиясының басында Пэн Дингцю (彭定求) жинаған даостық мәтіндер сериясы – Дао Цзян Джи Яо (道藏輯要) ішінде табылады. Онда сонымен қатар даостық жекпе-жек өнері мен музыкаға кіріспе түсіндірмелер де бар еді.