Париждің Иль Сен-Луи аралындағы 1640 жылғы Hôtel Lambert сарайы. Тарихы, архитектурасы, поляк эмигранттары және көрнекті суретшілер туралы ақпарат. 🏛️🇫🇷
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Сент-Луи аралындағы сарай, Париж 1640 жылдардағы Ламберт қонақ үйі (otɛl lɑ̃bɛːʁ) – Париждің 4-ші округінде Сент-Луи аралының шығыс шетіндегі Анжу жағалауында орналасқан әсем сарай-қалалық үй. 19-шы ғасырда "Ламберт қонақ үйі" атауы, сонымен қатар Ламберт қонақ үйін сатып алған ханзада Адам Йержи Чарторискимен байланысты поляк эмигранттарының саяси тобын белгілеу үшін де қолданылды.
Mansion on Île Saint Louis, Paris from the 1640s
The Hôtel Lambert (otɛl lɑ̃bɛːʁ) is an hôtel particulier, a grand mansion townhouse, on the Quai Anjou on the eastern tip of the Île Saint Louis, in the 4th arrondissement of Paris. In the 19th century, the name Hôtel Lambert also came to designate a political faction of Polish exiles associated with Prince Adam Jerzy Czartoryski, who had purchased the Hôtel Lambert.
Сәулет тарихы
Париждің жүрегіндегі Сен-Луи аралының ұшында орналасқан үйді сәулетші Луи Ле Во жобалаған. Ол 1640 және 1644 жылдар аралығында салынған, бастапқыда қаржыгер Жан Батист Ламберге (1644 жылы қайтыс болған) арналған, ал оның кіші інісі Николас Ламбер оны аяқтады, кейіннен ол Есеп палатасының президенті болды. Николас Ламбер үшін интерьерді Шарль Ле Брун, Франсуа Перриер және Эусташ Ле Суер безендірді, осылайша Францияда 17 ғасырдың ортасындағы тұрғын үй сәулеті мен декоративтік өнердің ең көрнекті, инновациялық және тұжырымдық тұрғыдан үйлесімді мысалының бірі пайда болды. Кіреберіс отель салынған орталық алаңға апарады. Артында оң жаққа қарай созылған қанат, қабырғамен қоршалған бақты қамтиды. Сонымен қатар, Луи Ле Во өзі үшін Ламберт отеліне жақын тұрғын үй салды. Ол 1642 және 1650 жылдар аралығында онда тұрды. Оның барлық балалары сол жерде дүниеге келді, ал анасы қайтыс болды. 1670 жылы сәулетшінің қайтысынан кейін оның отелі Ла Хей отбасы сатып алды, олар басқа резиденцияның да иелері болды. Екі ғимарат біріктіріліп, олардың қасбеттері біріктірілді. Екі суретші де ішкі безендіруде бес жылға жуық жұмыс істеді, Ле Брунның әйгілі Геркулес галереясын (әлі де сол жерде, бірақ 2013 жылғы өртте зардап шекті) және Ле Суердің бес картинасы бар Музалар кабинетін жасады, олар патшалық коллекцияға (қазір Луврде) қосылды, сондай-ақ бұрынғы ансамбль, Cabinet de l'Amour, оның бастапқы құрамында үй иесі қонақтарды қабылдайтын шатырлы төсек орналасқан альков болды, сол кездегі әдет-ғұрыпқа сәйкес. Альков 1703 жыл шамасында алынып тасталды. Барлық ансамбльдер махаббат және неке тақырыбында болды. Алайда, картиналар кейіннен тарап кетті. 1740 жылдары маркиза дю Шатель және оның жары Вольтер, Сирейдегі поместьеде болмағанда, Ламберт отелін Париждегі резиденциясы ретінде пайдаланды. Маркиза сол жерде өткізген салонмен танымал болды. Кейіннен маркиз дю Шатель Ламбертті Клод Дюпин мен оның әйелі Луиза Мари Дюпинге сатты, олар салон дәстүрін жалғастырды. Дюпиндер жазушы Жорж Санның ата-аналары болды, ол поляк композиторы Шопенмен болған қарым-қатынасының арқасында 19 ғасырдағы поляк иелерінің жиі қонағы болды.
The house, on an irregular site at the tip of the Île Saint Louis in the heart of Paris, was designed by architect Louis Le Vau. It was built between 1640 and 1644, originally for the financier Jean Baptiste Lambert (d. 1644) and continued by his younger brother Nicolas Lambert, later president of the Chambre des Comptes. For Nicolas Lambert, the interiors were decorated by Charles Le Brun, François Perrier, and Eustache Le Sueur, producing one of the finest, most innovative, and iconographically coherent examples of mid 17th century domestic architecture and decorative painting in France. The entrance gives onto the central square courtyard, around which the hôtel was built. A wing extends to the right at the rear, embracing a walled garden. At the same time, Louis Le Vau constructed a residence for himself adjacent to the Hôtel Lambert. He lived there between 1642 and 1650. It was where all of his children were born and his mother died. After the architect's own death in 1670, his hôtel was bought by the La Haye family, who owned the other residence as well. Both buildings were then joined and their façades combined. Both painters worked on the internal decoration for almost five years, producing the gallant allegories of Le Brun's grand Galerie d'Hercule (still in situ, but heavily damaged in the 2013 fire described below) and the small Cabinet des Muses, with five canvases by Le Sueur that were purchased for the royal collection (now in the Louvre) and the earlier ensemble, the Cabinet de l'Amour, which in its original configuration featured an alcove for a canopied bed upon which the lady of the house would receive visitors, according to the custom of the day. Significantly the alcove was eliminated about 1703. All the ensembles featured themes of love and marriage. However, the paintings have since been dispersed. In the 1740s, the Marquise du Châtelet and Voltaire, her lover, used the Hôtel Lambert as their Paris residence when not at her country estate in Cirey. The marquise was famed for her salon there. Later, the Marquis du Châtelet sold the Lambert to Claude Dupin and his wife Louise Marie Dupin, who continued the tradition of the salon. The Dupins were ancestors of writer George Sand, who, because of her relationship with the Polish composer Chopin, was also a frequent guest of the 19th century Polish owners of the property.
Саяси салон
1843 жылы жеке үйді Польшаның қуатты магнаттарынан шыққан ханзада Адам Ежи Чарториски сатып алды. Ол және оның інісі Константин Адам 1830–1831 жылдардағы қараша көтерілісінің күйреуінен кейін Польшадан болған Ұлы эмиграцияның либералды аристократиялық фракциясының жетекшілері болды. Адам Чарторискитің айналасында саяси топ құрылды, және оның саяси фракциясы оның париждің орталық бөлігіндегі сарайының атын алды, ол Сена өзенінің табиғи «бекінісімен» қоршалған. «Ламберт» қонақ үйі фракциясының саяси көзқарастары оның мүшелері қолдаған 3 мамыр Конституциясынан туындады. «Ламберт» қонақ үйі «Польша мәселесін» еуропалық саясатта тірі ұстауда маңызды рөл атқарды, поляк мәселесін күн тәртібінде тұрақты түрде ұстап тұрды. Ол сондай-ақ Ресейге қарсы сәтсіз көтерілістен кейін елдерінен қуылған поляк эмигранттары мен роялистері үшін қауіпті баспана болды. «Ламберт» қонақ үйінің қызметіне қатысқан басқа да танымал саясаткерлер: Адамның ұлы Владислав Чарториски, Йозеф Бем, Генрих Дембинский, Карол Князевич, Юлиан Урсин Немцевич, Владислав Станислав Замойский, Владислав Островский және Леон Каплинский. Бастапқыда саяси ой-сана орталығы және талқылау клубы болған саяси фракция поляк мәдениетін сақтау және насихаттау жөнінде де жұмыс істеді. 1832 жылы тарихи және әдеби қоғам құрылды, ал 1838 жылы «Ламберт» қонақ үйінде поляк кітапханасы идеясы туды, ол бүгінге дейін жақын жердегі Орлеан нарығының бойында сақталған. Поляк тілін оқыту үшін екі мектеп (қыз балаларға арналған және ұл балаларға арналған) ашу жоспарланды және олар Батиньольде құрылды. Баспа және полиграфия салаларында көптеген коммерциялық кәсіпорындарға қолдау көрсетілді. Уақыт өте келе, ол, әсіресе қаңтар көтерілісінен кейін, Польшаның Ресейге бөлінуі кезінде поляк тілі мен мәдениетіне қарсы қудалау күшейгенде, поляк мәдениетінің әлемдегі ең маңызды орталықтарының біріне айналды. «Ламберт» қонақ үйі сол дәуірдің танымал саясаткерлерін және суретшілерін тартты, олардың ішінде Александр Валевский, Шарль Форбс Рене де Монталембер, Фредерик Шопен, Зигмунт Красинский, Альфонс де Ламартин, Жорж Санд, Оноре де Бальзак, Гектор Берлиоз, Франц Лист, Эжен Делакруа және Адам Мицкевич болды. Шын мәнінде, Шопеннің «La Polonaise» шығармасы сонда жыл сайын өткізілетін поляк кешіне арнайы жазылған.
In 1843, the hôtel particulier was bought by Prince Adam Jerzy Czartoryski, member of the powerful family of Polish magnates. He and his brother, Konstanty Adam, were leaders of the liberal aristocratic faction of the Great Emigration from Poland, following the collapse of the November Uprising of 1830–1831. A political group formed around Adam Czartoryski, and his palatial residence in central Paris, surrounded by the natural 'moat' of the river Seine, lent its name to his political faction. The political beliefs of the Hôtel Lambert faction were derived from the 3 May Constitution, which its members had supported. The Hôtel Lambert played an important role in keeping the "Polish question" alive in European politics, by continually keeping the Polish cause on the agenda. It also served as a safe harbour for Polish emigés and royalists, exiled from their country after the unsuccessful uprising against Russia. Among other notable politicians who took part in the Hôtel Lambert's activities were Władysław Czartoryski, son of Adam, Józef Bem, Henryk Dembiński, Karol Kniaziewicz, Julian Ursyn Niemcewicz, Władysław Stanisław Zamoyski, Władysław Ostrowski and Leon Kaplinski. Initially a political think tank and a discussion club, the political faction also worked on the preservation and promotion of Polish culture. An Historical and Literary Society began in 1832 and the idea of a Polish library, which exists to this day just along the Quai d'Orleans nearby, was conceived in the Hôtel Lambert in 1838. Plans laid for two schools teaching Polish (one for girls, one for boys) and were established in Batignolles. There was support for numerous commercial enterprises, especially in the fields of publication and printing. Over time, it became one of the most important hubs of Polish culture in the world, especially after the January Uprising, when Polish language and culture became heavily persecuted during the enforced Russification in the Russian Partition of Poland itself. The Hôtel Lambert drew some renowned politicians and artists of the epoch, including Alexandre Walewski, Charles Forbes René de Montalembert, Frédéric Chopin, Zygmunt Krasiński, Alphonse de Lamartine, George Sand, Honoré de Balzac, Hector Berlioz, Franz Liszt, Eugène Delacroix, and Adam Mickiewicz. In fact, Chopin's "La Polonaise" was composed expressly for the Polish ball held there every year.
20 және 21 ғасырлар
Ламберт қонақ үйі бірнеше сәнді пәтерлерге бөлінді. Бұл үй бір кезде актриса Мишель Морган, Мона фон Бисмарк және Алексис фон Розенберг, Барон де Реде сияқты тұлғалардың мекені болды. Де Реде 1947 жылдан бастап қайтыс болғанға дейін жер қабатын жалға алды. Де Реде өзінің сүйіктісі Артуро Лопес Уилшоуды (1900–1962) күтіп қабылдады, ол әйелі Патрисиямен бірге Нойлиде тұрғылықты жерін сақтап қалды. Реде мен Лопес Уилшоудың кешкі ас дастарқаны мен кештері Париждің қалың жұртының орталығында болды. 1969 жылы де Реде ең әйгілі балын – Баль Ориенталды ұйымдастырды, онда Жаклин де Рибс, Гай де Ротшильд, Сальвадор Дали, Бриджит Бардо, Долорес Гиннес және Данияның Маргрете II сияқты қонақтар болды. 1975 жылы Чарторискилердің мұрагерлері Ламберт қонақ үйін Барон Гай де Ротшильдке сатты, оның әйелі Мари Хелен де Ротшильд де Реденің жақын досы болды. Олар оны Париждегі резиденциясы ретінде пайдаланды. 2007 жылдың қыркүйегінде Ротшильдтер Ламберт қонақ үйін Катар әмірінің інісі, принц Абдулла бин Халифа әл Таниге 80 миллион евроға (111 миллион доллар) сатты. ЮНЕСКО-ның дүниежүзілік мұра тізіміне енген бұл ғимаратты қалпына келтіру қажет болды, себебі оның ағаш конструкциясының бір бөлігі шіріп, баспалдақтары құлап, бояуы жарылып, түсі өзгерген еді. Принцтің ғимаратты толыққанды жөндеу жоспары дау тудырып, француз консерваторларының сот шағымдануына себеп болды. Жобаға кондиционерлер, лифттер, ерекше қисық бақ қабырғасы арқылы шығатын жер асты паркингі және бірқатар қауіпсіздік шаралары кірді. Бұл бақтың астын қазуды және 17 ғасырлық бақ қабырғасын 80 см көтеруді білдірді. Бір мұражай архитекторы жобалардың «Джеймс Бонд вилласының эстетикасына» ие екенін айтты. Бұрынғы тұрғын Мишель Морган, сәнді, заманауи резиденцияны қалаған аса бай клиенттердің Сена өзенімен және санаттағы ескерткіштермен шектелген тар орналасқан жердің орнына Париждің шетінде кеңірек жерді қарастыруы керек екенін ұсынды. Алайда, жобаның бас архитекторы Ален Шарль Перро, наразылықта расизмнің белгілері бар екенін болжады. Бірнеше жылдық тартыс-даулардан кейін, Мәдениет министрлігі мен Париж қалалық әкімшілігі келісімге келді, ал қайта жаңарту тарихи ескерткіштерді қорғайтын Bâtiments de France бақылауымен жүзеге асырылды. Жұмыс 2010 жылы басталды. 2013 жылдың 10 шілдесінде жөндеу жұмыстары кезінде шатырдан басталган өрт салдарынан ғимараттың бір бөлігі қирады. Евсташ Ле Суер салған төбе фрескалары бар ванналар кабинеті толығымен жойылды, ал Геркулес галереясындағы Шарль Ле Брунның фрескалары түтін мен судан зардап шекті. Қайта жаңарту жұмыстары тағы үш жылға созылды. Аль Тани жүзеге асырған қайта жаңарту жұмысының құны 120 миллион евроны (100 миллион фунт стерлинг) құрады. Қайта жаңартылған үй француз өнерінің және декоративтік өнер туындыларының жоғары сапалы коллекциясын ұсынды. Бұл туындылар 2022 жылы аукционда сатылды. 2022 жылы үй француз телекоммуникациялық миллиардері және өнер коллекционері Ксавье Нильге 200 миллион еуродан астамға (226 миллион доллар) сатылды, ол Нильдің мәдени қорының штаб-пәтері ретінде пайдалану үшін алынған болып хабарланды.
The Hôtel Lambert was discreetly split into several luxurious apartments. It was once the home of actress Michèle Morgan, Mona von Bismarck, and of Alexis von Rosenberg, Baron de Redé, who rented the ground floor from 1947 until his death. De Redé entertained his lover Arturo Lopez Willshaw (1900–1962), who continued to maintain a formal residence with wife Patricia in Neuilly. Redé and Lopez Willshaw's dinner parties and balls were at the center of le tout Paris. In 1969 de Redé staged his most famous ball, the Bal Oriental, with guests such as Jacqueline de Ribes, Guy de Rothschild, Salvador Dalí, Brigitte Bardot, Dolores Guinness, and Margrethe II of Denmark. In 1975, the Czartoryski heirs sold the Hôtel Lambert to Baron Guy de Rothschild, whose wife, Marie Hélène de Rothschild, was a close friend of de Redé; they used it as their Paris residence. In September 2007, the Hôtel Lambert was sold by the Rothschilds to Prince Abdullah bin Khalifa al Thani, brother of the Emir of Qatar for the purported sum of 80 million euros ($111 million). A UNESCO World Heritage listed building, it was in need of restoration, as parts of its wooden structure were rotting, staircases were sagging, and paint was cracked and discoloured. The Prince's plan for a comprehensive overhaul of the building sparked controversy and became the subject of legal action brought by French conservationists. The scheme included plans to install air conditioning, elevators, an underground car park with an exit through the notable curved garden wall, and a number of security measures. This involved digging under the garden and raising the 17th century garden wall 80 cm. One heritage architect claimed the plans had "the aesthetics of a James Bond villa". Former tenant Michèle Morgan suggested that super rich clients wanting a tailor made luxury modern residence should consider a larger site on the outskirts of Paris rather than a cramped position limited on all sides by the river Seine and listed monuments. However, Alain Charles Perrot, the architect in charge of the project, suggested that there was an element of racism in the objections. After several years of wrangling, a truce was overseen by the Ministry of Culture and Paris City Hall, and the renovation was given the go ahead under the supervision of Bâtiments de France, which safeguards historic monuments. Work began in 2010. On 10 July 2013 a portion of the building was severely damaged by a fire which started in the roof during renovation work. The Cabinet des Bains with a series of ceiling frescoes by Eustache Le Sueur was completely destroyed, and another series of frescoes by Charles Le Brun in the Gallery of Hercules was heavily damaged by smoke and water. The restoration and renovation took a further three years. The restoration by Al Thani eventually cost €120m (£100m); the restored house showcasing a collection of French art and decorative works of the highest quality. These were sent to auction in a series of sales in 2022. In 2022, the house was sold to French telecom billionaire and art collector Xavier Niel for more than €200 million ($226 million) to be reportedly used as the headquarters for Niel’s cultural foundation.