Кіріспе

Венгриялық ортодоксал раввин Шломо Ганцфрид (немесе Соломон бен Иосиф Ганцфрид, Ганцфрид Саломон, ; 1804, Унгвар, Ком. Ung, Корольдік Венгрия – 30 шілде 1886, Унгвар, Унг, Корольдік Венгрия) – ортодоксал раввин және халаха (иудей заңдары) бойынша шешім шығарушы, ең белгілісі – «Китзур Шүлхан Арух» (ивритше: קיצור שולחן ערוך, «Қысқартылған Шүлхан Арух») еңбегінің авторы ретінде танымал.

Өмірбаян

Ганцфрид 1804 жылы Венгрия Корольдігінің Унг округіндегі Унгвар қаласында (қазіргі Украина) дүниеге келді. Ол сегіз жасында әкесі Йозефтен айырылды. Ганцфрид дарынды бала ретінде танылды, ал Унгвардың бас раввині және рош ешива, раввин Цви Хирш Хеллер оның заңды қорғаушысы болды; Хеллер Талмудқа терең ойлылығы үшін «Зерек Хершеле» деп белгілі болды. Кейін Хеллер Бонихад қаласына көшті, ал он бес жасар Ганцфрид оның соңынан ерді. Ол Хеллердің ешивасында діни қызметке кірісіп, үйленгенге дейін шамамен он жыл бойы білім алды. Үйленгеннен кейін ол қысқа ғана уақыт шарап сатумен айналысты. 1830 жылы ол саудадан бас тартып, Брезовица (Брезевиц) қаласының раввині қызметін қабылдады. 1849 жылы ол діни сот судьясы – даян ретінде Унгварға оралды. Ол кезде Унгвардың рухани басшысы раввин Мейр Эш православие жақтастарының арасында белсенді болып, неологтарға қарсы тұрды. Ашпен бірге қызмет істеу арқылы Ганцфрид православиелік қағидаларды сақтау үшін «қатар еврейге практикалық халаха (иудей заңдары) білімінің негізі қажеттігін» түсінді. Осы мақсатта Ганцфрид «Китсур Шульхан Арух» еңбегін жазды. Бұл еңбек кең танылып, еврей және идиш тілдерінде көптеп қайта басылды. Бұл еңбек көбінесе қатаң талаптарды қамтиды. Раввин Ганцфрид 1886 жылғы 30 шілдеде қайтыс болғанға дейін даян қызметін атқарды.

Қитсур Шұлхан Арух

Китзур Шүлхан Арух, алғаш рет 1864 жылы жарық көрген, Жозеф Кароның Шүлхан Арух еңбегінің қысқаша мазмұны болып табылады, сондай-ақ кейінгі түсіндірмелерге сілтемелер енгізілген. Бұл еңбек халыққа арналған мәтін ретінде қарапайым иврит тілінде жазылған және Шүлхан Арухтың өзінен гөрі толыққанды емес.

Басқа жұмыстар

Кессет ХаСофер (קסת הסופר), 1835 жылы жарық көрген халахикалық оқулық. Ганцфрид осыны әлі бизнеспен айналысып жүрген кезінде жазған. Пней Шломо (פני שלמה), Талмудтың белгілі бір бөлімдерін түсіндіретін еңбек. Торат Зевах (תורת זבח), шехита – діни союмен айналысатындарға арналған халахикалық нұсқаулық. Сефер Апирион (ספר אפריון), Киелі кітапқа жазылған түсіндірме. Онда әр апталық Тора бөлімінен бір үзінді бар, бірақ Паршат Масейден басқа, оның қайтыс болған күні сондай аптаға түседі. Лехем В'симла (לחם ושמלה) Нидда заңдары бойынша. Охалеи Шейм (אהלי שם), гитинге қатысты еврей есімдерін ресми жазу ережелері. Шейім Шломо (שם שלמה), Шастағы түрлі суггиот туралы. Сефер Галуй 1869 жылғы конгресс уақытында жазылған хат.