Кіріспе

ХІХ ғасырдағы неміс-иудей теологы Хирш Ольденбург пен Эмденде раввин қызметін атқарды, содан кейін Моравияның бас раввині болып тағайындалды. 1851 жылдан өмірінің соңына дейін Хирш Франкфурт-на-Майндағы тәуелсіз православие қауымын басқарды. Ол көптеген ықпалды кітаптар жазды және бірнеше жыл бойы ай сайын жарық көретін "Ешурун" журналын шығарды, онда иудаизмге қатысты философиялық көзқарастарын баяндады. Ол реформалық иудаизм мен сионизмге қарсы күресті, сондай-ақ консервативті иудаизмнің бастапқы формаларына да қарсылық танытты.

Алғашқы жылдар және білім

Хирш сол кезде Наполеон Франциясының құрамына кіретін Гамбургте дүниеге келді. Оның әкесі Рафаэль Арье Хирш саудагер болғанымен, көп уақытын Тораны зерттеуге арнады; оның атасы Мендель Франкфуртер Гамбургтегі Талмуд Тора мектептерін құрған және көршілес Алтона қауымының жалақысыз көмекші раввині болды; ал оның әйелінің ағасы, Ехуда Лейб (Лёб) Франкфуртер Шапира (1743-1846) бірнеше еврей еңбектерінің авторы еді, соның ішінде Тораға түсіндірме жазған «Харехасим ле Бика» (הרכסים לבקעה). Хирш Хахам Исаак Бернейстің шәкірті болды. Ол алған Киелі кітап және Талмуд білімі, сонымен қатар ұстазының ықпалы оны ата-анасының тілегіне қарсы саудагер болмай, раввин болуға итермеледі. Осы мақсатта ол 1828-1829 жылдары Мангеймде раввин Якоб Эттлингерден Талмудты оқыды. Ол раввин Эттлингерден семиха (құдайға қызмет етуге рұхсат) алды. «1868 жылғы сурет». Хирштің маңызды еңбектері төменде егжей-тегжейлі қарастырылады. 1838 жылы Хирш «Хабарламалардың» қажетті қосымшасы ретінде «Хореб, oder Versuche über Jissroel's Pflichten in der Zerstreuung» атты еңбегін білімді еврей жастарына арналған еврей дінінің оқулығы ретінде жариялады. Ол «Хоребті» бірінші жазған, бірақ баспагерлері реформаның өркендеген кезінде дәстүрлі иудаизмді қорғайтын еңбекке сұраныс бола ма деп күмәнданды.

Никольсбург қаласы

1846 жылы Хирш Моравиядағы Никольсбург қаласының раввины болып тағайындалды, ал 1847 жылы Моравия және Австриялық Силезияның бас раввині болды. Австрияда ол бес жыл бойы еврей қауымдастарын қайта ұйымдастырумен және көптеген шәкірттерді тәрбиелеумен айналысты; сондай-ақ, бас раввин ретінде Моравия Ландтагының мүшесі болып, Моравиядағы еврейлердің азаматтық құқықтарын кеңейту үшін күш салды.

Он тоғыз хат

Хирштің 1836 жылы "Бен Узиел" деген псевдониммен жарық көрген "Иудаизм туралы он тоғыз хат" (Neunzehn Briefe über Judenthum) классикалық неміс тілінде православие иудаизмін интеллектуалдық тұрғыдан таныстырып, оның барлық институттары мен ережелерін "қорқусыз, келісімге келмейтін қорғаумен" қамтамасыз етті. (Жоғарыда Ольденбург туралы қараңыз.) Ол жас раввин/философ пен жас зиялы арасындағы ойдан туған хат алмасу түрінде жазылған. Бірінші хатта зиялы, эмансипацияның қазіргі еврейлер үшін қандай қиындықтар тудырғанын баяндайды және иудаизмнің қазіргі уақыттағы маңыздылығына күмән келтіреді. Раввин келесі хаттарда жауап береді, Құдай, адам және еврей тарихы туралы жүйелі түрде талқылайды, содан кейін мицвоттар мен олардың жіктелуі туралы әңгімеге жетеді (Хоребте қолданылғандай). Бұл еңбек неміс еврей ортасында терең із қалдырды және бірнеше рет қайта басылып, аударылды; ол әлі де ықпалды және көбінесе оқытылады.

Сидур мен Забурлар туралы түсініктеме

Раввин Хирш қайтыс болған кезде дұға кітабының аудармасы мен түсіндірмесін қолжазба күйінде қалдырды, ол кейіннен жарияланды. Оның Пиркей Авотқа жасаған түсініктемесі жеке басылым ретінде қайта жарияланды. Оның Забур кітабына (Uebersetzung und Erklärung der Psalmen, 1882) жазған түсініктемесі бүгінге дейін көп оқылады; ол оның сидурға жасаған түсініктемелерінің көп бөлігіне негіз болады.

Аудармалар мен жинақтар

Хирштің көптеген жазбалары оның ұрпақтарымен ағылшын және еврей тілдеріне аударылған, 1950 жылдары «Хорб» (Лондондық Даян Исидор Грунфельд аударған) және 1960 жылдары Тораға түсіндірме (оның немересі Исхак Леви, де Лондонда) аударылды. «Хорб» 1892 жылы еврей тіліне аударылған болатын. Оның жинақталған жазбаларының көп томдық басылымы (Gesammelte Schriften немесе Nachalath Zwi) 1902 және 1960 жылдары Якоб Брюер Драхманның аудармасына сүйене отырып басталды. Ағылшын тіліне соңғы аударманы Карин Парицки дайындады, ал оны Жозеф Элиас қайта қарады (ол «олар бұл екі басылымнан үлкен пайда көргенін» айтады). Элиас Брюердің басылымын «өте оқуға қолайлы» деп сипаттайды, бірақ оны «көптеген бөлімдерді жою немесе жеңілдету арқылы қол жеткізілген жетістік» деп санайды, сондықтан оқырман автордың мақсат еткен толық мағынасын түсіне алмайды.

Шығармасындағы тақырыптар

Хирш Наполеоннан кейінгі дәуірде өмір сүрді, сол кезде Еуропаның көптеген елдерінде яһудилерге азаматтық құқықтар берілді, бұл реформа талаптарын күшейтті. Оның еңбектерінің көп бөлігі осындай кезеңде дәстүрлі иудаизмнің мүмкіндіктеріне арналған, онда дін бостандығы қуғын-сүргін мен қорлаусыз Тора заңдарын сақтау бостандығын да білдірді. Хирш өзінің әсерін көрсеткендерін айтпаса да (дәстүрлі еврей көздерінен басқа), кейінгі авторлар оның еңбектерінде Кузари (Ехуда Халеви), Нахманид және Прагалық Махаральдың ойларын анықтады. Бірақ, оның көптеген идеялары түпнұсқа. Оның өмірінде сионистік қозғалыс құрылмағанмен, раввин Цви Хирш Калишерге берген жауаптарында және Киелі кітап пен Сиддурға жазған түсіндірмелерінде оның Израиль жеріне терең құрметі болғанымен, Мессиялық дәуір келгенше Израиль жеріне саяси тәуелсіздік алуға бағытталған қозғалысқа қарсы болғаны көрінеді.