Кіріспе

Молдавияда туған раввин және ғалым (1847–1915)

Соломон Шехтер (7 желтоқсан 1847 – 19 қараша 1915) – Молдавияда туған британдық-американдық раввин, академиялық ғалым және педагог. Ол Американың Біріккен синагогасын құрған және оның президенті болған, Американың еврей теологиялық семинариясының президенті және американдық консервативті иудаизмнің негізін салушы ретінде танымал.

Ерте өмір

Ол Молдавияның Фокшани қаласында (қазіргі Румыния) шохет ("дәстүрлі союшы") және Хабад хасидтерінің мүшесі раввин Ицшок Хакохеннің отбасында дүниеге келген. Ол Лиадилік Шнеур Залманның құрметіне аталған. Шехтер алғашқы білімін әкесінен алды. Ол 3 жасында ивритті оқуға үйренген, ал 5 жасында Хумашты жаттап білген. 10 жасында Пятра-Неамцтағы ешиваға барды, ал 13 жасында Лемберг раввині, Иосиф Саул Натансоннан Талмудты оқыды. 20 жасында Вена раввиндік колледжіне түсті, онда Талмудтанушы Меир Фридманнан дәріс алды. 1879 жылы Берлиндегі Жоғары еврей ғылымдары институтында (Hochschule für die Wissenschaft des Judentums) және Берлин университетінде оқуын жалғастырды. 1882 жылы ол Лондонға шақырылып, Клод Монтефиоренің жетекшілігімен раббилерді оқытушысы болды.

Академиялық мансап

1890 жылы Соломон Маркус Шиллер Зиннесси қайтыс болғаннан кейін, ол Кембридж университетінің профессорлық құрамына тағайындалды, Талмуд пәнінен лекция оқыды және раввиндерді зерттеушісі болды. Кембридж университетінің еврей қоғамының студенттері жыл сайын Соломон Шехтердің естелік лекциясын өткізеді. Оның ең үлкен ғылыми жетістігі 1896 жылы Каир генизасының құжаттарын қазғанда болды – бұл египеттік синагогта сақталған 100 000-нан астам беттен (шамамен 300 000 құжаттан) тұратын сирек еврей діни қолжазбалары мен орта ғасырлық еврей мәтіндерінің ерекше жиынтығы. Бұл жаңалық орта ғасырлық иудаизмді зерттеуде революция жасады. Якуб Сафир Каир генизасының маңыздылығын бірінші болып мойындаған және Мидраш ха-Гадолдың бар екенін алғаш рет жариялаған еврей ғалымы болды. Шехтерге генизаның құжаттары туралы 1896 жылдың мамыр айында екі шотланд апалы-сіңлісі, Агнес және Маргарет Смит (сонымен қатар миссис Льюис және миссис Гибсон ретінде де белгілі) хабарлады. Олар оған генизадан алынған, Сирах кітабының еврей тіліндегі мәтіні жазылған бірнеше беттерді көрсетті, бұл мәтін бұрын ғасырлар бойы грек және латын тілдеріндегі аудармалары ғана белгілі болған. Агнес Смиттен Шехтердің ұсынысымен «Афинеум» және «Академия» журналдарына жазылған хаттар тез арада Оксфорд университетіндегі Арчибальд Сейстің қолындағы сол қолжазбаның тағы тоғыз парағының бар екенін көрсетті. Шехтер Каир генизасына тағы бір экспедиция ұйымдастыру үшін жылдам қолдау тапты және 1896 жылдың желтоқсанында бас раввин Герман Адлердің Каирдің бас раввині Аарон Рафаэль Бен Шимонға жазған ұсыныс хатымен Каирге келді. Ол Кембридж университетінің кітапханасы үшін кез келген басқа жинақтан үш есе үлкен қорды мұқият іріктеді – қазір бұл Тейлор-Шехтер жинағының бір бөлігі. Бұл жаңалық Шехтерге Сирахтың еврей тіліндегі шығу тегі туралы Дэвид Марголиутпен болған дауды шешуге көмектесті. Чарльз Тейлор Каирде Соломон Шехтердің жұмысына үлкен қызығушылық танытты, ал Кембридж университетіне ұсынылған гениза фрагменттері Тейлор-Шехтер жинағы деп белгілі. Ол Шехтермен бірлесіп «Бен-Сираның даналығы» (1899) кітабын редакциялады. Ол 1900 жылы «Каир генизасының палимпсесттері» атты жеке басылым шығарды. 1899 жылы ол Лондон университетінің колледжінде еврей тілі профессоры болды және 1902 жылға дейін АҚШ-қа көшіп кеткенше қызмет етті, содан кейін оның орнына Израиль Абрахамс келді.

Американдық еврей қауымы

1902 жылы американдық реформалық иудаизм қозғалысының дамуына қарсы тұрған дәстүрлі яһудилер, американдық раввиндердің авторитетті "синодын" құруға тырысқандықтан, Шектерді Американың яһуди теологиялық семинариясының (JTSA) президенті қызметіне тартты. Шектер 1902 жылдан 1915 жылға дейін JTSA-ның екінші президенті болды, осы кезеңде ол Американың Біріккен синагогасын құрды, ол кейін консервативті иудаизмнің Біріккен синагогасы деп аталды.

Өлім

Ол 1915 жылы қайтыс болды және Флашинг, Куинс қаласындағы Маунт Хеброн зиратына жерленді.

Мұра

Шектердің есімі Каир генизасының жаңалықтарымен астасып жатыр. Ол JTSA-ны бір ғасырдан астам уақытқа төзімді, берік институционалдық негізге орнатып, нығайтты. Ол консервативті иудаизмнің ең көрнекті тұлғасы ретінде танылып, оның негізін қалаушысы деп есептеледі. Оның құрметіне консервативті еврей күндізгі мектептерінің желісі және Вашингтон штатының Олимпия қаласындағы жазғы лагерь аталды. АҚШ және Канадада бірнеше ондаған Соломон Шехтер атындағы күндізгі мектептер бар.