Кіріспе

11-13 ғасырлардағы Англиядағы еврей тіліндегі жазбалар

11-13 ғасырларда Англиядағы қуғын-сүргінге дейінгі кезеңде еврей жазушылары еврей тілінде түрлі жазбалар жасады. Олардың көпшілігі тозафист болды, ал кейбіреулері заңдық материалдар, литургиялық поэзия және әдеби мәтіндер жазды.

Яһуди жазушылары

Джозеф Джейкобстың айтуынша, яһуди әдебиеті мен ғылыми мәдениеті Франциядан Анживи Англиясы дәуірінде ең маңызды дамуын алды. Якобс Тревестік Симеон Хасидті осы бағыттағы алғашқы жазушы деп есептейді; ол 1106 және 1146 жылдар аралығында Англияда өмір сүрген. Соңынан Орлеаннан келген маңызды еврей ағылшын жазушылары болды, олардың ішінде 1189 жылы Ричард I-нің тәж кию рәсімі кезінде еврейлерге қарсы зорлық-зомбылықта қаза тапқан Якоб Орлеанский және, мүмкін, Абрахам бен Иосиф Орлеанский.

12 ғасыр

Яков Орлеанский (1189 жылы қайтыс болған) жиі сілтеме жасалатын Тосафист болды. Ыбырайым бен Жүсіп (шамамен 1140 жылы туған) Тосафист, және 1186 жылы Лондонның бас раввині болған болуы мүмкін. Яһуда бен Исаак Мессер Леон (1166–1224), Тосафист, Ыбырайым бен Жүсіптің қызына үйленді. Йом Тов Джойньи (1190 жылы қайтыс болған), Францияда туған раввин, Тосафист және діни өлеңдер жазушы, Йорк қаласында өмір сүрді және 1190 жылғы Йорк замкісіндегі қырғында қаза тапты. Мұса бен Исхақ бен Ха Нессия, грамматик және лексикограф. Берехиа ха Накдан, 12 ғасырдың соңында Англияда өмір сүрген түсіндіруші, грамматик және аудармашы.

Шектеулердің әсері

XIII ғасырда яһудилердің саяси жағдайының нашарлауы, XII ғасырмен салыстырғанда олардың әдеби шығармаларының азаюымен бірге жүреді. XII ғасырда, мысалы, Ыбырайым ибн Езра, Париждік Юда сэр Леон, Жойннилік Йом Тов және Орлеандық Якоб сияқты көрнекті ғалымдар болды, сондай-ақ Мұса бен Йом Тоб және Мұса бен Исаакты қамтитын грамматиктер мектебі де болған көрінеді. Англияда Берехиях ха Накдан өзінің «Түлкі ертегілерін» жазды – орта ғасырлардың ең тамаша әдеби туындыларының бірі.

XIII ғасырдың кейбір ертедегі еңбектері

Алайда, он үшінші ғасырда Лондонның Мұсасы, Беркея де Николь, Кентерберийдің Аарон және Лондонның Элиас сияқты небары бірнеше авторитеттер ғана белгілі, сондай-ақ ритуал туралы «Эц Хайм» еңбегінің авторы Лондонның Якоб бен Иуда және литургиялық ақын Норвичтің Мейірі. Олар француз еврейлерінің бір тармағы болды, француз тілінде сөйлеп, француз тілінде түсіндірмелер жазды және қуғын-сүргінге дейін әдеттегі хат-хабарларын француз тілінде жазды.