Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Игуапе – Бразилияның Сан-Паулу штатының оңтүстік бөлігіндегі Рибейра аңғарында орналасқан муниципалитет. 2020 жылғы бағанама бойынша халық саны 30 989 адамды құрайды, ал ауданы 54,5 км² болып, Сан-Паулу штатындағы ең ірі муниципалитет аймағы болып табылады. Қала ресми түрде 3 желтоқсан 1538 жылы негізделген, ал оның тарихи құрылыстары 2009 жылдан бері IPHAN ұлттық мұра ретінде саналады. Оның атауы тупи тілінен шыққан және «өзеннің шағаласында» деп аударылады, мұнда 'y' (су/өзен), 'kûá' (шағалай) және 'pe' (ішінде) деген сөздер қолданылған.
Iguape is a municipality located into the Ribeira Valley in the southern portion of the state of São Paulo, Brazil. The population is 30,989 (2020 estimate) in an area of , making it the largest municipality area in São Paulo state. The city was officially founded on December 3, 1538, and its historic constructions are classified as national heritage by the IPHAN since 2009. Its name has tupi origins and its translation means "in the river cove", 'y (water/river), kûá (cove) and pe (in).
Тарих
Құрылымы жойылған, жіктелмеген Ягуан тілі бұрын Игуапедегі жергілікті халықтармен сөйлесілген. Игуапе аймағы Тордесильяс шартымен белгіленген шекараға жақын болғандықтан, португал, испан және француз қарақшылары арасында үнемі дау-жанжалдар болып тұрды. Олар кемелерін сумен толтыру немесе тауарларын саудалау үшін осы жерге түсіп, тоқтаған. Игуапе қаласын құруды кейде Тупиникин тайпасымен жақсы қарым-қатынас орнатқан испандық теңізші және отарлаушы Руи Гарсия де Москераға байланыстырады. Тағы бір расталмаған мәлімет бойынша, 1498 жылы испандықтар тобы бұл аймаққа қонды және жергілікті тайпаның аймақтық өсімдік атауымен байланыстырып, шағын ауылға Игуапе деген ат берді. Бірнеше жыл өткен соң, француз қарақшы кемесі Игуапеге шабуыл жасап, ауылды өртеп, барлық ресми құжаттарды жойды. Осы оқиғалардың растығы белгісіз, бірақ Игуапе тарихының алғашқы жылдарына испандықтардың ықпалы зор болғаны сөзсіз.
The extinct unclassified Jaguanan language was formerly spoken by indigenous peoples in Iguape. Because of its location, close to the limits established by the Tordesillas Treaty, the Iguape region was the stage for constant disputes among Portuguese, Spanish, and French pirates who landed there in order to refill their vessels or to trade in their goods. The foundation of Iguape is sometimes attributed to Rui Garcia de Mosquera, a Spanish navigator and colonizer who established a good relationship with the Tupiniquin Indians. In another unproved account, in 1498 a Spanish group landed in the region giving the name Iguape to a tiny village, in reference to a local Indian name for a common regional plant. Some years later, a French pirate vessel attacked Iguape and set fire to the village, destroying all official documentation. The veracity of those events is unknown, but there is no doubt that the first years of Iguape's history were strongly influenced by the presence of the Spanish.
Алтын іздеу
XVI ғасырдың соңында алтынның табылуымен Игуапеге өзендер бойында алтын іздеген оқиғашылдар жиі келіп тұратын. 1635 жылы Бразилиядағы алғашқы ақша шығару орны – бүгінгі Игуапе жергілікті мұражайы орналасқан "Casa da Oficina Real" құрылды. Vale do Ribeira аймағының ішкі бөлігіндегі Serra da Paranapiacaba тауында алтынның табылуы Ribeira de Iguape өзенімен жүруді жандандырып, Registro, Eldorado Paulista, Iporanga, Jacupiranga және Sete Barras сияқты жаңа елді мекендердің пайда болуына әкелді. 1780 жылға қарай алтын дәуірі аяқталып, көптеген отбасылар осы аймақты тастап кетті.
With the discovery of gold at the end of the 16th century, Iguape was increasingly visited by adventurers searching for gold along the rivers. In 1635, there already existed the so called "Casa da Oficina Real", the first money producing institution in Brazil (today Iguape's local museum). The discovery of gold at Serra da Paranapiacaba, in the interior of Vale do Ribeira, intensified the navigation of the Ribeira de Iguape River resulting in the formation of new villages such as Registro, Eldorado Paulista, Iporanga, Jacupiranga and Sete Barras. Around 1780, the gold cycle had come to an end and many families left the region.
Күріш шаруашылығы
Дегенмен, 18-шы ғасырдың басынан бастап Рибейра аңғарының құнарлы жерлері ірі күріш шаруашылықтарына айналдырылды. Көлемі жақсы, сапасы жоғары күріш Игуапеде белсенді саудаланып, содан Еуропаға экспортталды. 1820-1900 жылдар аралығында Игуапе өте гүлденіп, экономикалық өркендеудің шыңына жетті. Бес күріш фабрикасы күні-түні жұмыс істеп, аптасына орташа есеппен 10 үлкен кемені толтырды. Банктер осы бизнесті қаржыландырды, қалада алты газет таратылды және Франция қалада тұрақты консулдығын ашты. Тұрғындар Еуропадан келген қойылымдарды көруге үйреніп қалған. Сол кезде Игуапе Рио-де-Жанейро мен Сальвадордай маңызды қала болды.
Nevertheless, since the beginning of the 18th century the fertile grounds of the Ribeira valley were converted into large rice plantations. The rice, of an excellent quality, was intensively commercialized in Iguape and from there exported to Europe. From 1820 to 1900, Iguape experienced a period of great prosperity reaching its economic peak. Five rice factories were working day and night, filling on average 10 large vessels per week. Banks were financing the business, six newspapers were circulated in the city, and France maintained a permanent consulate in the city. The population was accustomed to attending shows from Europe. At that time, Iguape was as important as Rio de Janeiro or Salvador.
Экологиялық апат
Нәтижесінде қала Бразилия жағалауындағы ең ірі және ең көп дау тудырған гидротехникалық құрылыстардың бірі – "Вало Гранде" арнасын салу үшін қажетті ресурстарды алуда ешқандай қиындыққа тап болмады. Рибейра алқабынан келіп түсетін күріштен басқа да өнімдер Игуапеге жақын Рибейра өзенінің жағасындағы өзен портына қайықпен жеткізіліп, одан түйелермен немесе көліктермен теңіз портына тасылып, үлкен кемелерге тиелетін. Көлікті жеңілдету және төмендету үшін Игуапе император Д. Педро II-ден 4 шақырымдық және 2 метрлік ені бар арна салуға рұқсат алды, ол өзен портын мұхит портымен байланыстыратын еді. Бұл өтініш Д. Педродан мақұлдық алып, қажырлы еңбектердің (құлдықпен жұмыс істегендердің) нәтижесінде канал 1855 жылы аяқталды. Игуапе экономикасын жақсарту мақсатында салынғанмен, нәтижесі апатты болды. Теңізге енді қысқа жолмен қосылған өзеннің көп суы өзеннің құмды жағаларын шайып, екі портты да қиратты. Сауда құлдырап, аймақтың экономикасы күрт нашарлады. Көптеген адамдар Игуапеден кетуге мәжбүр болды, ал қалуға шешім қабылдағандар қиын жағдайға түсіп, балық аулау және шағалау арқылы күнкөріс жасады, бірақ тұщы судың көп мөлшері салдарынан жағалау суларында олардың саны азайды.
Consequently, the city had no difficulties in obtaining the necessary resources for the construction of one of the biggest and most controversial hydraulic installations on the Brazilian coast: the "Valo Grande" channel. Aside from rice, other products from the Ribeira valley were transported by boat to a river port on the shore of the Ribeira river, close to Iguape, and from there by donkeys or carts to the ocean harbor, where they were loaded into big ships. To facilitate and cheapen transport, Iguape obtained permission from emperor D. Pedro II to build a 4 km long and 2 m wide channel, connecting the river port with the ocean port. The request was approved by D. Pedro and after hard work (by enslaved workers) the canal was concluded in 1855. While meant to improve Iguape's economic conditions, the result was disastrous. The voluminous waters of the river, now with a shorter connection to the sea, washed away the sandy banks of the river, destroying both ports. Trade collapsed, resulting in rapid economic deterioration of the region. Most people had to leave Iguape, and those who decided to stay experienced serious difficulties, surviving by fishing and shrimping, much reduced in the coastal waters due to the large influx of fresh water.
Орналасқан жері
Игуапе Атлант мұхитының жағалауында, Рибейра-де-Игуапе өзенінің дельтасында орналасқан. Муниципалитетте 1986 жылы құрылған, жақсы сақталған Атлантика орманының қатаң қорғалатын аймағы – Юрэя-Итатинс экологиялық станциясының 86% бөлігі бар. Онда 1987 жылы құрылған Чауас экологиялық станциясы да орналасқан. Сонымен қатар, 2006 жылы құрылған Преладо мемлекеттік паркі де бар. Мемлекеттік парк Жюрея массивінің батысында жатыр. Бұл таулар тобы, жағалаудағы Серра-дос-Итатиннен құмды жазық пен Уна-ду-Преладо өзені арқылы бөлінген. Шығысқа қарай 2006 жылы құрылған Барра-ду-Уна тұрақты даму қорығының 9% бөлігі орналасқан. Бұл қорғау аймақтарының барлығы Юрэя-Итатинс мозаикасының құрамына кіреді. Муниципалитет Экологиялық маңызы бар Гуара аймағының 45% бөлігін қамтиды, ол 2008 жылы құрылған.
Iguape is situated on the Atlantic Ocean coast, at the delta of the Ribeira de Iguape River. The municipality contains 86% of the Juréia Itatins Ecological Station, a strictly protected area of well preserved Atlantic Forest created in 1986. It contains the Chauás Ecological Station, created in 1987. It also contains the Prelado State Park, created in 2006. The state park is just west of the Juréia Massif, an isolated group of mountains on the coast separated from the Serra dos Itatins by a sandy plain and the Una do Prelado River. Further east it contains 9% of the Barra do Una Sustainable Development Reserve, created in 2006. These conservation units are all part of the Juréia Itatins Mosaic. The municipality contains 45% of the Guará Area of Relevant Ecological Interest, created in 2008.
Климат
Көппен климаттық жіктелімі бойынша Игуапе ылғалды субтропикалық климатқа (Cfa) ие, бұл тропикалық жаңбырлы орман климатымен (Af) жақын. Жаздар жылы, ылғалды және жаңбырлы, ал қыстар айқын түрде салқын және сәл құрғақ, бірақ нақты құрғақ маусым жоқ. Орташа температура – және орташа жылдық жауын-шашын –.
According to the Köppen climate classification, Iguape has a humid subtropical climate (Cfa) that closely borders the tropical rainforest climate (Af). Summers are warm, humid and rainy, whilst winters are noticeably cooler and somewhat drier, although there is no true dry season. The mean temperature is and the mean annual rainfall is .