Англиядағы Мараннолар тарихы: Құпия еврей қауымдастығы және сауда байланыстары
History of the Marranos in England
Англиядағы маранно тарихы: Испан және португал еврейлерінің құпия дін сақтауы, 16-17 ғасырлардағы Лондон қауымдастығы, сауда байланыстары туралы мағлұмат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Англиядағы мараньолар тарихы – мараньолардың Англияға қосқан үлесі мен жетістіктерінен тұрады. Мараньолар – Орта ғасырларда христиан дініне ауысқан немесе ауысуға мәжбүр болған, бірақ яһуди дінін құпия түрде сақтаған Иберия түбегіндегі испан және португал еврейлері.
The History of Marranos in England consists of the Marranos' contribution and achievement in England. Marranos were Spanish and Portuguese Jews living in the Iberian Peninsula who converted or were forced to convert to Christianity during the Middle Ages, but continued to practice Judaism in secrecy.
Марраньолардың келуі
Құжаттар көрсетіп тұрғандай, сол кезде аз болғанымен, Инквизициядан қуғын-сүргіннен қашқан маран яһудилері 16 ғасырдың аяғына қарай Лондонда шағын қауым құрды. Бұл қауым негізінен, қазіргі испан және португал дереккөздерінен белгілі, онда Англиядағы католик елшілердің осы қауымнан шыққан яһудилердің Пасха мен Йом Кипурды Лондонда тойлауы туралы қайта-қайта шағымдары жазылған. 17 ғасырдың ортасында көптеген маран саудагерлері Лондонға қоныстанды және Антонио Фернандес Карвахаль басқаратын жасырын қауым құрды. Олар Левант, Шығыс және Батыс Үндістан, Канар аралдары, Бразилия және, ең бастысы, Нидерланды, Испания және Португалиямен кең сауда жасады. Олар, әсіресе испан және португал әлемінде марандар немесе жасырын яһудилер тарапынан тараған сауда желісінің маңызды буыны болды (саудаға қараңыз). Олардың жағдайы Кромвельге және оның хатшысы Джон Тюрлоға Голландиядағы Чарльз Стюарттың және Жаңа әлемдегі испандардың жоспарлары туралы маңызды ақпарат беруге мүмкіндік берді (Л. Вольфтің "Кромвельдің құпия хабаршылары" еңбегін қараңыз). Сырттай олар испандықтар мен католиктер болып көрінді, бірақ Кричерч-Лейнде дұға оқу жиналыстарын өткізді және үкіметке дін бойынша яһудилер ретінде танылды. Кричерч-Лейн және 1701 жылы Бевис Маркс синагогасы 1290 жылғы қуғын-сүргін жарлығынан бері құрылған алғашқы еврей діни орындары болды. Келесі үш ғасырда Амстердам және Лондон сияқты Еуропаның ірі теңіз порттарына жақын сефард яһуди қауымдастықтары құрылды. Олар испан инквизициясынан қуылған марандарға жаңа сауда қызметін дамытуға көмектесті.
Documents suggest that, although small in number at the time, Marrano Jews fleeing persecution from the Inquisition developed a small community in London around the late 16th century, largely known from contemporary Spanish and Portuguese sources writing about English Catholic ambassadors' repeated complaints of Jews from this community meeting to celebrate Passover and Yom Kippur in London. Toward the middle of the 17th century a considerable number of Marrano merchants settled in London and formed there a secret congregation, at the head of which was Antonio Fernandez Carvajal. They conducted a large business with the Levant, East and West Indies, Canary Islands, and Brazil, and above all with the Netherlands, Spain, and Portugal. They formed an important link in the network of trade spread, especially throughout the Spanish and Portuguese world by the Marranos or secret Jews (see Commerce). Their position enabled them to give Cromwell and his secretary, John Thurloe, important information as to the plans both of Charles Stuart in Holland and of the Spaniards in the New World (see L. Wolf, "Cromwell's Secret Intelligencers"). Outwardly they passed as Spaniards and Catholics; but they held prayer meetings at Creechurch Lane, and became known to the government as Jews by faith. Creechurch Lane and, later in 1701, the Bevis Marks Synagogue in 1701 become the first Jewish religious places since the Edict of Expulsion of 1290. In the following three centuries, Sephardic Jews communities established near the major European sea ports like Amsterdam and London, helping the Marranos who were expelled from the Spanish Inquisition to rise up new merchant acitvities.
Пуритандар яһудилердің қайта оралуын талап етеді
Осы арада Англиядағы қоғамдық пікірді пуритандық қозғалыс дайындаған еді. Ол парламенттік партияның экстремистері арасындағы еврейлік секталардың еврейлерді Англияға қайта қабылдау туралы кез келген ұсынысына көңіл жарыққысымен қарады. 1649 жылдың өзінде Амстердамның екі баптисі, Йоханна Картрайт және оның ұлы Эбенизер ("Англиядан қуылғандары үшін Парламент Актісін жою туралы еврейлердің петициясы") армияға қайта қабылдауды қолдайтын петицияларды ұсынды; сондай-ақ Роджер Уильямс, Хью Питерс және жалпы тәуелсіздер сияқты адамдар осы мақсатқа бағытталған ұсыныстар жасады. Көптеген адамдар мистикалық мессиандық себептермен сол бағытта итермеленді; ал олардың көзқарастары Менаше Бен Израильдің ынтасына бөленді, ол 1650 жылы "Израильдің үмітін" жариялады, онда ол Мәсіх пайда болуына дейін қайта оралуды жақтады. Мәсіх жер бетіндегі барлық елдерде еврейлер болғанша пайда бола алмайды. Антонио де Монтезиностың сөзіне қарағанда, он тайпа Эквадордағы американдық үндістерде табылған, ал Англия еврейлерді қабылдамаған жалғыз ел еді. Егер Англия оларды қабылдаса, мессиандық дәуірді күтуге болады.
Meanwhile, public opinion in England had been prepared by the Puritan movement for a sympathetic treatment of any proposal by the Judaizing sects among the extremists of the Parliamentary party for the readmission of the Jews into England. Petitions favouring readmission had been presented to the army as early as 1649 by two Baptists of Amsterdam, Johanna Cartwright and her son Ebenezer ("The Petition of the Jews for the Repealing of the Act of Parliament for Their Banishment out of England"); and suggestions looking to that end were made by men of the type of Roger Williams, Hugh Peters, and by Independents generally. Many were moved in the same direction by mystical Messianic reasons; and their views attracted the enthusiasm of Menasseh Ben Israel, who in 1650 published his Hope of Israel, in which he advocated the return as a preliminary to the appearance of the Messiah. The Messiah could not appear till Jews existed in all the lands of the earth. According to Antonio de Montezinos, the Ten Tribes had been discovered in the American Indians of Ecuador, and England was the only country from which Jews were excluded. If England admitted them, the Messianic age might be expected.
Көркем шығармаларда
"Каралеваның ақымағы" – Филиппа Грегоридің тарихи романы, ол Англияда I Мария патшайым тұсында өмір сүрген (құрастырылған) Маррано қызының көзқарасынан баяндалады.
The Queen's Fool, historical novel by Philippa Gregory, is told from the point of view of a (fictional) Marrano girl living in England at the time of Queen Mary I.