Максентий: Рим императоры және қасиетті тұлға

Кіріспе

Рим императоры 306-312 жылдары. Сол аттас әулие.

Марк Аврелий Валерий Максенций (шамамен 283 – 28 қазан 312) – 306 жылдан өліміне дейін, 312 жылға дейін Рим императоры болды. Италия мен Солтүстік Африкада билік құрғанына және Рим Сенатының мойындауына қарамастан, ол өзге императорлар тарапынан заңды император ретінде танылмады. Ол бұрынғы император Максимианның ұлы және император Галерийдің күйеу баласы еді. Оның билігінің соңғы кезеңінде азаматтық соғыс болды, ол Лициний мен Константинге қарсы Максиминмен одақтасты. Соңғысы оны 312 жылы Милвий көпірі шайқасында жеңді, онда Максенций армиясы қашқан кезде Тибр өзенінде суға батып қайтыс болды делінеді. Максенций Римде тұрақты түрде тұрған соңғы император болды. Ол ежелгі астананы көркейтуге, қалпына келтіруге және жақсартуға тырысты, маңызды құрылыс жұмыстарын жүргізді, соның ішінде қайтыс болған ұлына арналған Ромул ғибадатханасы, Константин аяқтаған Максенций базиликасы, вилла және Максенций циркі.

Жас шағы мен отбасы

Максенций император Максимиан мен оның сириялық әйелі Евтропияның ұлы болды. 285 жылы әкесі император болғандықтан, ол әкесінен кейін таққа отыратын мұрагер ханзада ретінде қарастырылды. Алайда Диоклетиан мен оның әкесі билік еткен кезде ол маңызды әскери немесе әкімшілік лауазымдарда қызмет еткен жоқ. Оның Галлерийдің қызы Валерия Максимилламен некелескен күні белгісіз. Оның екі ұлы болды: Валериус Ромул (шамамен 295 – 309) және бірі белгісіз. 305 жылы Диоклетиан мен Максимиан тақтан бас тарды, ал бұрынғы Цезарьлер Констанций мен Галлерий Август атанды. Константин мен Максенций императорлардың ұлдары болғанымен, жаңа тетрархия үшін олар ескерілмеді, ал Валериус Север мен Максимин Даза Цезарь болып тағайындалды. Лактанцийдің «Эпитомында» Галлерий Максенцийді жек көріп, Диоклетианға ықпалын тигізіп, мұрагерлікте оны елемеуге тырысқандығы айтылады; мүмкін, Диоклетиан да Максенцийді императорлық міндеттердегі әскери қызметке лайықсыз деп ойлаған шығар. Максенций Римнен бірнеше шақырым жердегі жеке меншігіне кетіп қалды. 306 жылы Констанций қайтыс болғаннан кейін, оның ұлы Константин 25 шілдеде император болып жарияланды және кейіннен Галлерий оны Тетрархияға Цезарь ретінде қабылдады. Бұл Максенцийдің сол жылы билікке келуіне үлгі болды.

Кiру

Рим империясының басқа да қалалары сияқты, императорлар римдік халқына бас салымын (капитациялық салықты) жүктеуге тырысып, Римдегі преториандық гвардияның қалдықтарын таратуды көздегенде, астанаға хабар жеткен соң бүліктер басталды. Қала гарнизондарының офицерлері тобы (Зосим оларды Марцеллиан, Марцелл және Луциан деп атайды) императорлық мақұлдау алу үшін Максенцийге жүгінді, мүмкін, Константинге берілген ресми мойындау Максенцийге, император ұлына да берілмейді деп ойлаған шығар. Максенций құрметті қабылдап, қала әскерлеріне сыйлықтар беруге уәде берді және 306 жылдың 28 қазанында император деп жарияланды. Бұл билікті басып алу (узурпация) көбінесе қан төгілмей өтті (Зосим тек бір құрбанды атады); Рим префекті Максенцийге қосылып, лауазымын сақтап қалды. Көрінетіндей, заговоршылар Максимианға да жүгінген, ол Луканиядағы сарайға шегініп кеткен еді, бірақ ол билікті қайта иеленуден бас тартты. Максенций Орталық және Оңтүстік Италияда, Корсика, Сардиния және Сицилия аралдарында, сондай-ақ Африка провинцияларында император ретінде мойындалды. Солтүстік Италия батыс Августы Валериус Северийдің бақылауында қалды, ол Медиоланда (Милан) тұрды. Максенций бастапқыда Август немесе Цезарь атақтарын қолданудан тартынды және өзін жеңілмейтін князь (princeps invictus) деп атады, аға император Галерийдің өзінің билігін мойындауын алуды үміттене отырып. Алайда, Галерий оған қарсылық көрсетті. Максенцийге деген ықтимал қарсылығынан басқа, Галерий Константин мен Максенцийдің үлгісімен басқаларды да император деп жариялаудан сақтандырмақшы болды. Константин әкесінің әскері мен аумақтарын берік бақылап отырды, ал Галерий оның билікке келуі тетрархиядағы табиғи мұрагерлік реттің бөлігі сияқты көрінуі мүмкін еді, бірақ Максенцийдің жағдайы басқаша еді: ол бесінші император болар еді және оның қол астында аз ғана әскер болды. Галерий узурпацияны басудың қиын болмайтынын есептеді және 307 жылдың басында Август Северий үлкен әскермен Римге жорық жасады. Бұл әскердің көп бөлігі Максенцийдің әкесі Максимианның астында жылдар бойы соғысқан сарбаздардан тұрды, және Северий Римге жеткенде, оның әскерінің көп бөлігі Максенцийге көшті және көп ақша алды. Максимиан өзінің уақытша шегінісінен шығып, Римге қайтып оралып, императорлық лауазымды қайта иеленді және ұлын қолдады, Северий қалған әскерімен Равеннаға шегінді. Біраз уақыттан кейін ол Максимианға бағынды, ол оның өмірін сақтап қалуға уәде берді. Северий жеңілгеннен кейін Максенций Солтүстік Италияны Альп тауларына дейін және шығысқа қарай Истрия түбегіне дейін иеленді және Северийдің бас тартуынан бос қалған Август атағын алды.

When rumours reached the capital that the emperors tried to subject the Roman population to the capitation tax, like every other city of the empire, and wanted to dissolve the remnants of the Praetorian Guard which were still stationed at Rome, riots broke out. A group of officers of the city's garrisons (Zosimus calls them Marcellianus, Marcellus and Lucianus) turned to Maxentius to accept the imperial purple, probably judging that the official recognition which was granted to Constantine would not be withheld from Maxentius, son of an emperor as well. Maxentius accepted the honour, promised donations to the city's troops, and was publicly acclaimed emperor on 28 October 306. The usurpation obviously went largely without bloodshed (Zosimus names only one victim); the prefect of Rome went over to Maxentius and retained his office. Apparently the conspirators turned to Maximian as well, who had retired to a palace in Lucania, but he declined to resume power for the time being. Maxentius managed to be recognized as emperor in central and southern Italy, the islands of Corsica and Sardinia and Sicily, and the African provinces. Northern Italy remained under the control of the western Augustus Valerius Severus, who resided in Mediolanum (Milan). Maxentius refrained from using the titles Augustus or Caesar at first and styled himself princeps invictus ("undefeated prince"), in the hope of obtaining recognition of his reign by the senior emperor Galerius. However, the latter refused to do so. Apart from his alleged antipathy towards Maxentius, Galerius probably wanted to deter others from following the examples of Constantine and Maxentius and declaring themselves emperors. Constantine firmly controlled his father's army and territories, and Galerius could pretend that his accession was part of the regular succession in the tetrarchy, but neither was the case with Maxentius: he would be the fifth emperor, and he had only few troops at his command. Galerius reckoned that it would be not too difficult to quell the usurpation, and early in 307, the Augustus Severus marched on Rome with a large army. The majority of this army consisted of soldiers who had fought under Maxentius' father Maximian for years, and as Severus reached Rome, the majority of his army went over to Maxentius and received a large amount of money. When Maximian himself finally left his retreat and returned to Rome to assume the imperial office once again and support his son, Severus with the rest of his army retreated to Ravenna. Shortly after, he surrendered to Maximian, who promised that his life would be spared. After the defeat of Severus, Maxentius took possession of northern Italy up to the Alps and the Istrian peninsula to the east, and assumed the title of Augustus, which (in his eyes) had become vacant with the surrender of Severus.

Ерте билік

307 жылы жазда Галлерий одан да үлкен әскерімен Италияға келгенде, Римде Максенций мен Максимианның бірлескен билігіне тағы да сынақ келді. Басқыншымен келіссөздер жүргізу кезінде Максенций Северге жасағандай, үлкен ақша сомасы мен Максимианның беделімен Галлерийдің көптеген сарбаздарын өз жағына тартты. Галлерий Италияны тонап, қайтарылды. Басқыншылық кезінде Максенций Северді өлтірді, бұл оқиға Римге жақын Трес-Табернада болған болуы мүмкін (оның өлімінің нақты жағдайлары белгісіз). Галлерийдің сәтсіз жорығынан кейін Максенцийдің Италия мен Африкадағы билігі нығайды. 307 жылдан бастап ол Константинмен достық қарым-қатынас орнатуға тырысты, сол жылдың жазында Максимиан Галлияға сапар шекті, онда Константин оның қызы Фаустаға үйленді және аға император оны Август деп тағайындады. Константин Галлериймен қарым-қатынасты үзбеуге тырысты және басқыншылық кезінде Максенцийді ашық қолдамады. 308 жылы, шамамен сәуір айында, Максимиан Римдегі әскерлер жиналысында өз ұлын тақтан түсіруге тырысты, бірақ әскерлер ұлына адал болды және ол Константинге қашуға мәжбүр болды. Сол жылдың күзінде Карнунтум кеңесінде Максенцийді заңды император деп мойындаудан тағы да бас тартты және Лициний жоғалған жерлерді қайтару міндетімен Август болып тағайындалды. 308 жылдың соңында Домиций Александр Карфагенде император деп жарияланды, ал Африка провинциялары Максенцийдің билігінен бөлініп шықты. Бұл Максенций үшін қауіпті жағдай тудырды, өйткені Африка Римнің азық-түлікпен қамтамасыз етілуі үшін маңызды болды. Максенцийдің үлкен ұлы Валериус Ромул 309 жылы он төрт жасында қайтыс болды, ол құдайландырылып, Виа Аппиадағы Максенций вилласындағы мавзолейге жерленді. Жақын жерде Максенций Максенций циркін де салды. 309 немесе 310 жылы Максимиан қайтыс болғаннан кейін Константинмен қарым-қатынас тез нашарлады және Максенций Константин мен Лицинийге қарсы тұру үшін Максиминмен одақтасты. Ол Альп тауларының солтүстігіндегі Раетия провинциясын бақылауға тырысты, осылайша Константин мен Лицинийдің мемлекеттерін бөлуді көздеді (Зосим хабарлағандай), бірақ жоспар орындалмады, өйткені Константин бірінші қимыл жасады. 310 жылы Максенций Истрияны Лицинийден тартып алды, бірақ ол жорықты жалғастыра алмады. 310 жылдың ортасында Галлерий императорлық саясатқа қатысуға тым ауыр сырқаттанды және 311 жылдың 30 сәуірінен кейін қайтыс болды. Галлерийдің өлімі тетрархиялық жүйенің қалған бөлігін тұрақсыз етті. Бұл жаңалықты естіген Максимин Лицинийге қарсы әскер жинап, Кіші Азияны басып алды, содан кейін Лициниймен Босфорда кездесіп, бейбіт келісім шарттарын талқылады. Осы уақытта Максенций Солтүстік Италияны ықтимал шабуылдардан қорғады және 310 немесе 311 жылы узурпатор Домиций Александерді жеңіп, өлтірген преториан префекті Руфиус Волузиан басқаруымен Африкаға шағын әскер жіберді. Максенций бұл мүмкіндікті оның жақтастарының байлығын тартып алуға және Римге көп мөлшерде астық әкелуге пайдаланды. Ол Италиядағы христиандардың арасындағы қолдауын арттыру үшін оларға жаңа Рим епископын сайлауға рұқсат берді, ол Евсевий болды. Максенций толығымен қауіпсіздікке ие болған жоқ, оның бастапқы қолдауы ашық наразылыққа айналды; 312 жылы ол тек төзімділікпен қаралатын адам еді. Империяның кірісі болмағандықтан, Максенций Италияда салық салуды қайта жаңғыртуға мәжбүр болды, бұл оның әскерін және Римдегі құрылыс жобаларын қаржыландыруға қажетті болды. Епископ сайлауы да көп көмектеспеді, өйткені Диоклетианның қуғын-сүргіні итальян шіркеуін жолдан таю мәселесі бойынша бәсекелесетін фракцияларға бөлді (Донатизмді қараңыз). Италиядағы христиандар Константиннің олардың жағдайына Максенцийге қарағанда көбірек көңіл бөлгенін анық көрді. 311 жылдың жазында Максенций Константинге қарсы әскер жинады, ал Лициний Шығыс мәселелерімен айналысты. Ол Константинге қарсы соғыс жариялап, әкесінің "өлімінен" кек алуға ант берді. Константин Максенцийдің Лициниймен жаулас одақ құруына жол бермеу үшін 311-12 жылдары қыста оның қарындасы Констанцияны оған үйлендіру арқылы онымен одақ құрды. Максимин Даза Константиннің Лициниймен жасаған келісімін өзінің билігіне қарсы әрекет деп санады. Оған жауап ретінде ол Римге елшілерді жіберіп, әскери қолдау үшін Максенцийге саяси мойындауды ұсынды. Екі одақ – Максимин мен Максенций, Константин мен Лициний – бір-біріне қарсы тұрды. Императорлар соғысқа дайындалды.

The joint rule of Maxentius and Maximian in Rome was tested further when Galerius marched to Italy in the summer of 307 with an even larger army. While negotiating with the invader, Maxentius could repeat what he did to Severus, by the promise of large sums of money and the authority of Maximian, many soldiers of Galerius defected to him. Galerius was forced to withdraw, plundering Italy on his way. Some time during the invasion, Severus was put to death by Maxentius, probably at Tres Tabernae near Rome (the exact circumstances of his death are not certain). After the failed campaign of Galerius, Maxentius' reign over Italy and Africa was firmly established. Beginning in 307, he tried to arrange friendly contacts with Constantine and in the summer of that year, Maximian travelled to Gaul, where Constantine married his daughter Fausta and was in turn appointed Augustus by the senior emperor. Constantine tried to avoid breaking with Galerius and did not openly support Maxentius during the invasion. In 308, probably April, Maximian tried to depose his son in an assembly of soldiers in Rome; surprisingly to him, the present troops remained faithful to his son and he had to flee to Constantine. In the conference of Carnuntum, in the autumn of that same year, Maxentius was once again denied recognition as legitimate emperor, and Licinius was appointed Augustus with the task of regaining the lost domains. Late in 308, Domitius Alexander was acclaimed emperor in Carthage, and the African provinces seceded from Maxentian rule. This produced a dangerous situation for Maxentius, as Africa was critical to Rome's food supply. Maxentius' eldest son Valerius Romulus died in 309, at the age of about fourteen, was deified and buried in a mausoleum in the Villa of Maxentius at the Via Appia. Nearby, Maxentius also constructed the Circus of Maxentius. After the death of Maximian in 309 or 310, relations with Constantine rapidly deteriorated and Maxentius allied with Maximinus to counter an alliance between Constantine and Licinius. He allegedly tried to secure the province of Raetia north of the Alps, thereby dividing the realms of Constantine and Licinius (reported by Zosimus); the plan was not carried out, as Constantine acted first. In 310, Maxentius lost Istria to Licinius, who could not continue the campaign. By the middle of 310 Galerius had become too ill to involve himself in imperial politics and he died soon after April 30, 311. Galerius' death destabilized what remained of the Tetrarchic system. On hearing the news, Maximinus mobilized against Licinius and seized Asia Minor before meeting Licinius on the Bosphorus to arrange terms for peace. In the meantime, Maxentius fortified northern Italy against potential invasions and sent a small army to Africa under the command of his praetorian prefect Rufius Volusianus which defeated and executed the usurper Domitius Alexander in 310 or 311. Maxentius used the opportunity to seize the wealth of his supporters, and to bring large amounts of grain to Rome. He also strengthened his support among the Christians of Italy by allowing them to elect a new Bishop of Rome, Eusebius. Maxentius was far from secure, his early support dissolving into open protest; by 312, he was a man barely tolerated. Without the revenues of the empire, Maxentius was forced to resume taxation in Italy to support his army and his building projects in Rome. The election of a bishop did not aid much, either, as Diocletian's persecution had split the Italian church into competing factions over the issue of apostasy (see Donatism). The Christians of Italy could easily see that Constantine was more sympathetic to their plight than Maxentius. In the summer of 311, Maxentius mobilized against Constantine while Licinius was occupied with affairs in the East. He declared war on Constantine, vowing to avenge his father's "murder". Constantine, to prevent Maxentius from forming a hostile alliance with Licinius, forged his own alliance with the man over the winter of 311–12 by offering to him his sister Constantia in marriage. Maximinus Daza considered Constantine's arrangement with Licinius an affront to his authority. In response, he sent ambassadors to Rome, offering political recognition to Maxentius in exchange for military support. Two alliances, Maximinus and Maxentius, Constantine and Licinius, lined up against one another. The emperors prepared for war.

Верона

Максенций Лицинийден шығыс жақтан шабуыл күтіп, Веронаға әскер орналастырды. Константиннің күші қарсыласынан кем болды: Африкадан қайтарылған әскері, преториандық және императорлық атты гвардиясы, сондай-ақ Северустан алған әскерлерімен Максенцийдің солтүстіктегі қарсыластарына қарсы қолдануға шамамен 100 000 сарбазға тең әскері болды. Осылардың көпшілігін аймақтағы бекінілген қалаларды гарнизонға айналдырды, ал қалғанын Веронада өзімен бірге ұстады. Константин оған қарсы жиырма бес мыңнан қырық мыңға дейінгі күштерді ғана жинады. Оның әскерлерінің көп бөлігін Рейн шебінен қайтаруға болмады, себебі бұл жағымсыз салдарға әкелер еді. Константин кеңесшілері мен генералдарының ұсынысына, сондай-ақ халықтың күтуіне қарамастан, Максенцийді күтіп отырмай, алғашқы шабуылды жасады. Константин Альп тауларын әскерінің төрттен бірін алып, яғни қырық мыңнан кем күшпен кешіп өтті. Маңызды қала Аугуста Тауринорумға (Италия, Турин) батыс жақтан жақындағанда, Константин ежелгі деректерде клибанарий немесе катафракт деп аталған, ауыр қаруланған Максенцийдің үлкен атты әскеріне тап болды. Одан кейін болған шайқаста Константин әскерін желіге жайып, Максенцийдің атты әскеріне өзінің орталық бөлігіне енуге мүмкіндік берді. Константиннің әскері жаудың атты әскерін толық қоршағанда, оның жеке атты әскері Максенцийдің катафракттарына қарсы шабуылдап, темір ұштармен жабдықталған дубинкалармен ұрып-соқты. Көптеген Максенцийдің атты әскерлері аттан түсіп, қалғандары түрлі жарақаттар алып, әрекетке қабілетсіз қалды. Содан кейін Константин жаяу әскеріне аман қалған Максенцийдің жаяу әскеріне қарсы шабуыл жасауға бұйрық берді, оларды қашқанда қырды. Жеңіс оңай болды, деп мәлімдеді оқиғаны баяндаған панэгирист. Турин Максенцийдің қашқан әскеріне пана бермеді, керісінше, Константинге есігін ашты. Солтүстік Италияның басқа қалалары Константиннің жылдам және сәтті жеңісін мойындап, оған құттықтау елшіліктері жіберді. Ол Миланға көшті, онда оны ашық қолмен және қуанышпен қарсы алды. 312 жылдың жазының ортасына дейін онда тұрды, содан кейін жолға шықты.

Maxentius expected an attack along his eastern flank from Licinius and stationed an army in Verona. Constantine had smaller forces than his opponent: with his forces withdrawn from Africa, with the praetorian and Imperial Horse Guard, and with the troops he had taken from Severus, Maxentius had an army equal to approximately 100,000 soldiers to use against his opponents in the north. Many of these he used to garrison fortified towns across the region, keeping most stationed with him in Verona. Against this, Constantine could only bring a force of between twenty five and forty thousand men. The bulk of his troops simply could not be withdrawn from the Rhine frontiers without negative consequences. It was against the recommendations of his advisers and generals, against popular expectation, that Constantine anticipated Maxentius, and struck first. Constantine crossed the Alps with a quarter of his army, a force equivalent to something less than forty thousand men. At the approach to the west of the important city of Augusta Taurinorum (Turin, Italy), Constantine encountered a large force of heavily armed Maxentian cavalry, labeled clibanarii or cataphracti in the ancient sources. In the ensuing battle Constantine spread his forces into a line, allowing Maxentius' cavalry to ride into the middle of his forces. As his forces broadly encircled the enemy cavalry, Constantine's own cavalry charged at the sides of the Maxentian cataphracts, beating them with iron tipped clubs. Many Maxentian cavalrymen were dismounted, while most others were variously incapacitated by the blows. Constantine then commanded his foot soldiers to advance against the surviving Maxentian infantry, cutting them down as they fled. Victory, the panegyrist who speaks of the events declares, came easily. Turin refused to give refuge to the retreating forces of Maxentius. It opened its gates to Constantine instead. Other cities of the north Italian plain, recognizing Constantine's quick and clement victories, sent him embassies of congratulation for his victory. He moved on to Milan, where he was met with open gates and jubilant rejoicing. He resided there until the middle of the summer of 312 before moving on.

Милвиан көпірі

Максенцийдің бұрынғыдағы Северус пен Галлерийге қарсы қолданған стратегиясын қайталайтыны күтілді; яғни, жақсы қорғалған Рим қаласында қалып, жауларына көп шығын әкелетін қоршауға түсуге рұқсат ету. Алайда, себептері нақты белгісіз, ол бұл жоспардан бас тартып, 312 жылдың 28 қазанында Мильвий көпіріне жақын Константинмен шайқасуға ұсыныс жасады. Ежелгі дереккөздер мұндай әрекетті әдетте ырымға немесе (Константин жақтастары болған жағдайда) құдайлық көмекке байланыстырады. Максенций, әдеттегідей, шайқас алдында жолдамашылармен кеңескен, және олардың жағымды белгілерді хабарлағаны болжамдалады, әсіресе шайқас күні оның *dies imperii*, таққа отырған күніне (28 қазан 306 ж.) сәйкес келгендіктен. Оны неге осылай істеуге итерген басқа да себептер болған болуы мүмкін, бірақ олар туралы болжам жасауға болады. Максенций мен Константиннің әскерлері қаланың солтүстігінде, қабырғалардан шалқары, Тибр өзенінің арғы бетінде, Виа Фламиния жолында кездесті. Христиандық дәстүр, әсіресе Лактанций мен Кесариялық Евсевий, Константиннің осы шайқаста түсінде ашылған лабарум астында шайқасқа түскенін айтады. Шайқас туралы көп мәлімет жоқ – Константиннің әскерлері Максенцийдің әскерлерін жеңіп, олар Тибрге қарай шегінді. Өзенді кешіп өтуге тырысқан әскерлердің арасындағы шатақтан Максенций суға түсіп, батып кетті. Оның денесі келесі күні табылғаннан кейін қалада көрсетілді, содан кейін Африкаға жіберілді, оның мерт болғанының нақты белгісі ретінде. Максенцийдің барлық отбасы, оның ішінде екі жетім баласы да жазаланды.

Императорлық белгілерді табу

2006 жылдың желтоқсан айында итальяндық археологтар Палатин төбесінің жанындағы киелі орынның астындағы қазба жұмыстары кезінде ағаш қораптарда бірнеше зат тапқандарын хабарлады. Олар бұл заттарды императорлық регалия деп санайды, бәлкім Максенцийге тиесілі болған. Жіпке және жібекке ұқсас матаға оралған қораптардың ішінде үш толық сүңгі, төрт сүмбі, туларға арналған тұғыр сияқты зат және үш шыны мен халцедон шарлары бар. Ең маңызды жаңалық – көк-жасыл түсті шарды ұстаған гүл пішіндес жезден жасалған таяқша, оның күрделі өңделуі императордың өзіне тиесілі екенін көрсетеді және оның билік кезеңімен сәйкес дауланған. Бұл – қазіге дейін табылған жалғыз императорлық белгілер, олар бұрын тек монеталардағы және бейнелі мүсіндердегі суреттер арқылы ғана белгілі болған. Аталған жаңалықты жасаған археолог Клементина Панелла: «Бұл заттар, әсіресе өте әсем таяқша, әлбетте императорға тиесілі. Мұны ешкімге бермейтін нәрсе», – деді. Панелланың сөзіне қарағанда, Максенцийдің қолдаушылары императорды Константин Мильвий көпіріндегі шайқаста жеңілгеннен кейін оның есімін сақтау үшін осы белгілерді жасырған болуы мүмкін. Заттар қалпына келтіріліп, қазір Палаццо Массимо алле Термедегі Ұлттық Рим мұражайында уақытша көрмеге қойылған.

Мәдениетте

Мильвий көпірінің шайқасы, 1520 жылдардағы Джулио Романоның Ватикан Апостолдық сарайындағы фрескасы. Максенций – 1961 жылғы «Константин мен крест» фильмінің басты қарсыласы. Бұл рөлді Массимо Серато сомдады. Максенций «Ежелгі Рим: империяның өрлеуі мен құлдырауы» телесериалының 5-шы эпизодында бейнеленген. 2014 жылғы «Александриялық Катерина» фильмінде Максенций рөлін Жюльен Виалон ойнады.