Жұмыс берушілер, жұмыскерлер және үкімет арасындағы келісім моделі
National income policy agreement (Finland)
Финляндияның табыс саясаты келісімдері: жұмыс берушілер, жұмыскерлер мен үкімет арасындағы үш тарапты келісім. Еңбек құқығы, жалақы, салықтар, зейнетақы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Қызметкерлер, жұмыс берушілер және скандинавия үкіметі арасында консенсус құру моделі
Model of consensus building between employees, employers and the Nordic government
Финляндияның ұлттық табыс саясаты туралы келісімдер немесе жиынтық табыс саясаты туралы келісімдер (көбінесе tupo деп аталады; inkomstpolitiskt helhetsavtal) – фин кәсіподақтары, жұмыс берушілер ұйымдары және фин үкіметі арасындағы үш тарапты келісімдер. Олар жалақы, салық, зейнетақы, жұмыссыздыққа байланысты төлемдер, тұрғын үй шығындары сияқты экономикалық және саяси мәселелердің кең ауқымын қамтитын саяси құжаттар. Олар ұжымдық келіссөздерді логикалық шегіне дейін жеткізеді, дерлік барлық жалақы алатын адамдарды қамтиды. Ұжымдық еңбек келісімдерінің жалпыға бірдей күшіне ие болуы оларды орындауды жеңілдетеді. Дегенмен, бұл келісімдер ерікті болып табылады және мемлекеттік заңнама ретінде қарастырылмайды, яғни экономиканың орталық жоспарлауын білдірмейді. Ұлттық табыс саясаты туралы келісімдерде үкімет пен жұмысшылар мен жұмыс берушілер ұйымдары экономикалық өсім және нақты жалақы тұрғысынан ұлттық экономика үшін ең тиімді шешімдерге келуге тырысады. Негізгі қайшылық қарапайым: қызметкерлер жалақының өсуін қалайды, ал жұмыс берушілер жалақыны көтеруге қарсы. Үкімет халықаралық бәсекеге қабілеттілікті және жоғары жұмыспен қамту деңгейін сақтап қалуды, сонымен бірге жеткілікті салық түсімдерін қамтамасыз етуді және инфляцияны бақылауда ұстауды көздейді. Ұлттық табыс саясаты туралы келісімдер әдетте екі жылға жарамды. Бұл келісімдер міндетті емес. Егер жұмыс берушілер мен қызметкерлердің ұлттық ұйымдары шарттар бойынша келісе алмаса, келісімге қол қойылмайды. Мұндай жағдайда жалақы мәселелері бойынша келіссөздерді жеке кәсіптік білдірулер жүргізеді, үкімет қатыспайды. Кейде жұмыс берушілер мен қызметкерлер ұйымдары арасындағы пікір келіспеушілігіне байланысты келіссөздер тіпті басталмайды.
Finnish national income policy agreements or comprehensive income policy agreements (, often called tupo; inkomstpolitiskt helhetsavtal) are tripartite agreements between Finnish trade unions, employers' organizations, and the Finnish government. They are policy documents covering a wide range of economic and political issues, such as salaries, taxation, pensions, unemployment benefits, and housing costs. They represent collective bargaining taken to its logical maximum, reaching virtually all wage earners. Their enforcement is made easier by the universal validity of collective labour agreements. However, they are voluntary agreements and are not considered government legislation, i. e. they do not represent central planning of the economy. In national income policy agreements, the government and the employees' and employers' organizations attempt to reach a common understanding of the best choices for the national economy in terms of economic growth and real wages. The basic conundrum is simple: employees want higher salaries, employers want no wage hikes. The government wants to maintain international competitiveness and a high employment rate, while simultaneously ensuring sufficient tax revenues and keeping inflation in check. National income policy agreements are usually valid for a two year period. These agreements are not compulsory. If the employers' and employees' national organisations cannot agree on terms, no agreement is signed. In that case, negotiations on salaries are carried out by individual trade federations with no government participation. Sometimes talks are not even initiated due to differences of opinion between employers' and employees' organizations.
Тарих
Ұлттық табыс саясаты туралы алғашқы келісімді Ұлттық еңбек дауларын реттеуші Кейжо Лиинама келісті. 1967 жылы премьер-министр Рафаэль Паасио Лиинамаға ерекше тапсырма берді: жалақының өсуіне байланысты туындаған инфляцияны болдырмау мақсатында Лиинама жұмыс берушілер ұйымдарымен және кәсіподақтармен жан-жақты экономикалық келісімге келуі керек еді. Бұл келіссөздердің нәтижесінде алғашқы ұлттық табыс саясаты туралы келісім жасалды, ол «Лиинама I» деп аталды және кейіннен уақытша премьер-министр болған Лиинамаға даңқ әкелді. Содан бері жан-жақты келісімдер дәстүрі ерекше тұрақтылық танытты, тіпті олардың аяқталуын болжағандар да болды. Қазіргі таңдағы жағдай бойынша, мұндай келісім жоқ. Бұл мемлекеттік сектордың бәсекеге қабілеттілігін арттыруға бағытталған саяси қысымның салдарынан туындады, нәтижесінде мемлекеттік қызметкерлердің, әсіресе медбикелердің жалақысы салыстырмалы түрде өсті. 2008 жылы Финляндияның ЖІӨ-сінің 70%-ын құрайтын Финляндияның ірі жұмыс берушілер одағы – Конфедерациясы ұлттық табыс саясаты туралы жаңа келісімдер жасалмайтынын, орталық одақтың ықпалын күрт азайтатынын және бұрынғы келісімдерді дайындаған арнайы кеңсесін жабатынын мәлімдеді. Бұл шешімнің себебі ретінде жан-жақты келісімдердің икемсіздігі, олардың жаһандық нарықтармен үйлеспеуі және әртүрлі салалар арасындағы айырмашылықтар көрсетілді. Бұл жайт кейбір кәсіподақ жетекшілері тарапынан жауапкершіліксіздікке айыптауларға әкелді. Аталған келісімдер инфляцияны тежеудің тиімді құралы болды, әсіресе жаһандану жұмыс берушілер мен жұмыскерлерге күшті қысым көрсеткен кезде. Консенсус саясаты бірнеше «мәңгілік инфляция машинасы» сияқты проблемаларды шешті: баға индекстеріне байланысты жалақылар, әртүрлі қызметкерлер кәсіподақтары арасындағы номиналды жалақы үшін үздіксіз бәсекелестік, осының салдарынан номиналды жалақылардың үнемі өсуі, үкіметтің шығындарға негізделген экспортты субсидиялау арқылы осы жалақы өсімін тиімді түрде субсидиялауы (жалақыны қоса алғанда) және ұсақ жеңілдіктерді алу үшін үздіксіз ереуілдер (әсіресе Нило Вälläридің теңізшілер одағы). Екінші жағынан, жан-жақты келісімдер әртүрлі салалар арасында туындаған бұрмалаушылықтарды сақтап қалады, яғни бір саланың жалақысы басқа салалармен салыстырғанда тым төмен болуы.
The first national income policy agreement was negotiated by National Labour Dispute Conciliator Keijo Liinamaa. In 1967, Liinamaa was given a special task by Prime Minister Rafael Paasio: Liinamaa was to negotiate a comprehensive economic deal with employers' organisations and labour unions in order to prevent inflation due to rising wages. These negotiations resulted in the first national income policy agreement, the so called "Liinamaa I" and brought fame to Liinamaa, a later caretaker prime minister. The tradition of comprehensive agreements has been particularly persistent since then, even if there are always doomsayers predicting their end. Currently, there is no such agreement. This follows from the political pressures to increase public sector competitivity that led to comparatively higher increases in public sector wages, particularly nurses' wages. In 2008, the main employer's union Confederation of Finnish Industries, representing 70% of Finland's GDP, announced that new national income policy agreements will not be made, and that they will radically reduce the influence of the central union, and close down the special office that has prepared previous agreements. The reasons cited were the inflexibility of comprehensive agreements, their incompatibility with global markets and the differences between different industries. This was met by accusations of irresponsibility from some trade union leaders. The agreements have ultimately been an effective way to curb inflation, particularly in recent times where globalization has placed pressure on both the employers and employees. The consensus policy unravelled several "perpetual inflation machine" problems: wages tied to price indices, constant competition over nominal wages between different employee unions resulting in constant nominal wage hikes, the government effectively subsidising these wage hikes by subsidising exports based on costs (including wages), and perpetual strikes to increase minor benefits (particularly Niilo Wälläri's seamen's union). On the other hand, a comprehensive agreement maintains distortions that have arisen between different industries, i. e. when wages are too low in one industry relative to other industries.