Кіріспе

Ирландияның Дублин қаласындағы өзен.

Курс және жүйе

Доддер Уиклоу тауларындағы Киппурдың солтүстік еңістерінде басталады және бірнеше арналардан құралады. Оның бастаулары Киппур қырқасынан ағып шығады, оларға Троманалисон (Эллисонның бұлағы) кіреді, көбінесе осы бұлақ ғана картаға түсіріледі, содан кейін Мариннің бұлағы қосылады, оның ішінде Браун Роуэннің сарқырамасы бар, және одан кейін Кот пен Слейд бұлақтарының біріккен ағысы қосылады. Гленасмоль аңғарында Дублин сумен жабдықтау жүйесінің маңызды бөлігі болып табылатын екі Бохернабрена суқоймасы орналасқан. Доддердің ұзындығы шамамен белгілі.

Құшақпен байланысу

Лиффи өзенінің саласы болып табылатын Поддл өзені, 13-шы ғасырдан бастап Фирхаус ауылының солтүстігіндегі Балротеридегі үлкен бөгет арқылы Доддер өзенімен байланысты болған. Бұл бөгет, Қала, Ұлы, Балротери немесе Фирхаус бөгеті деп әр түрлі аталатын, Доддер өзенінің ағысының бір бөлігін "Қала су жолы" деп аталатын шлюз және канал құрылымы арқылы алуға мүмкіндік берді, ол Темплoгтың бір бөлігі арқылы өтеді. Бұл байланыс бұрын Дублин қаласының сумен қамтамасыз етілуінің көп бөлігін қамтамасыз еткен. Ол 20-шы ғасырдың ортасында ішінара құбырлармен жабдықталды, ал кейіннен тұрғын үйлер салу арқасында бұл байланыс үзілді. Қазір бөгеттен 100 метрден кем қашықтықтағы шағын канал және көрінбейтін жер асты ағындары ғана қалды.

Тарих

Доддер Дублиннің бастапқы қаласынан шалқар жерде жатыр, бірақ 13 ғасырда оның арнасынан суды кішкентай Поддл өзенін күшейту үшін бұрғанда маңызды әсер етуі басталды, ол өз кезегінде Дублиннің бір бөлігіне таза су жеткізді. Ғасырлар бойы Доддер және оның салалары Дублиннің өнеркәсіптік негізі үшін маңызды болған көптеген диірмендерді қозғады, бірақ қазір олардың барлығы қолданылмайды. Көп жағдайда барлық іздер жойылған, алайда диірмен арналары сияқты қалдықтары бар. Ратмайне атты жақын маңдағы қалашыққа атын берген де Меонес әулеті 14 ғасырдың ортасында осы аймақтағы диірменге ие болған. 16 ғасырда айналасындағы жерлердің көп бөлігі Талбот әулетіне тиесілі болды, олар Талбот тауындағы Талботтардың арғы аталары еді. 17 және 18 ғасырларда Темплoгтың көп бөлігіне ие болған Домвилл әулеті өзенге қол жеткізуді тиімді түрде бақылады, өйткені ол олардың иеліктерінен өтетін. Сол кезде Доддер Дублин тұрғындарының ішуге арналған судың басты көзі болды, және әділ немесе әділетсіз болса да, Домвиллдер Дублин суына бақылау жасап, оны өз мүдделері үшін пайдаланды деп айыпталды, тілектері орындалмаса, өзеннің бағытын өзгертеміз деп қорқытты. Шындығында, өзеннің арнасын бақылауға заңдық құқық Дублин қаласының мэрі мен корпорациясына берілген; бұл 1527 жылы сот шешімімен расталды.

Су тасқыны

Өзеннің кейбір айналасындағы аудандарды уақыт-уақыт су басады, себебі ол қатты жаңбыр кезінде салаларынан құйылатын су көлемін ұстауға тым қысқа және сайқыма. Доддер өзені "бұрыннан-соң су тасқынына ұшыраған және жаңбырлы дауылдарға жылдам ден қоятын "тез су тасқынына" бейім өзен ретінде белгілі". 1628 жылғы наурыз айында Доддерде болған су тасқыны Ирландияның құпия кеңесінің көмекші хатшысы Артур Ушердің өмірін қиды, ол "ағыспен кетіп қалды, ешкім оған көмектесе алмады, әйтсе де оның ең жақын достары екі жағынан да бақылауда болды". 1986 жылға дейінгі ең ірі екі Доддер су тасқыны 1905 жылдың 25 тамызында және 1931 жылдың 3-4 тамызында болды. "Чарли" (Ирландияда көбінесе "Чарли" деп жазылады) деген дауыл 1986 жылдың 25 тамызында елдің оңтүстігінен өтті. 24 сағат ішінде Киппуре тауына 200 мм (шамамен 8 дюйм) жаңбыр жауды, ал Дублинге 100 мм жауды, нәтижесінде Доддер өзенінің көптеген жерлерінде және басқа да өзендерде қатты су тасқыны болды, соның салдарынан қиындықтар мен шығындар туды.

Флора мен фауна

Өзенде өсімдіктер мен жануарлар әлемі көптеп кездеседі. Дегенмен, өзен қалалық жерлерден өтетіндіктен, ластану ұзақ жылдардан бері проблема болып табылады.

Флора

Өзен бойындағы флора әртүрлі. Бриофиттер мен балдырлар жиі кездеседі, олардың ішінде жіп тәрізді жасыл балдырлар көп. Кроксомия, жапондық түйеқұрт және Гималай балсамы – өзен бойында тіркелген жалғыз инвазивті түрлер.

Фауна

Доддерде көптеген су құстарының түрлері қоныстанады, олардың ішінде үйрек, сұр балықшы, балықшыл, су алатыны, су қасқасы, моорен, сұр құйрық, қара құс, қара қаз және саңылаулы үйрек бар; көгершін өзен жағалауындағы ағаштарда ұялайды. Қызыл түлкі өзен жағалауында көп кездеседі, ал бадзер мен сусар да көрілген. Соңғы жылдары өзен бойында мандарин үйректерінің шағын жабайы популяциясы орнықты. 2013 жылы Irish Wildlife Trust жүргізген зерттеуде Доддер өзенінің бойында сусарлардың мекендегені анықталды. Өзенде қоңыр форель, теңіз форелі, тас лоах, үш тікенекті шұбар және еуропалық балық сияқты балықтар бар. Атлант лососі де өзеннің төменгі ағысында кездеседі.

Балық аулау және балық аулау

Доддер өзені дублиндер арасында балық аулауға және шарабаққа танымал. Балық аулау маусымы 17 наурыздан 30 қыркүйекке дейін ашық болады.