Кіріспе

Британдықтар жасаған теміржол булы локомотиві.

C&A активтері 1871 жылы Пенсильвания темір жолы (PRR) тарапынан сатып алынғаннан кейін, PRR локомотивті бірнеше рет жөндеп, қоғамдық көрмелерге пайдаланды: ол 1876 жылы Жүзжылдық көрмеде және 1883 жылы Ұлттық теміржол жабдықтары көрмесінде іске қосылды. 1884 жылы оны Смитсондар институты мұражайдың алғашқы маңызды өнеркәсіптік экспонаты ретінде сатып алды. 1939 жылы PRR-дің Пенсильвания штатындағы Альтуна шеберханаларының қызметкерлері локомотивтің қосымша көрмелерге жұмыс істейтін көшірмесін жасады, себебі Смитсондар институты түпнұсқа локомотивті қатаңрақ бақыланатын жағдайда сақтағысы келді. 42 жыл бойын стационарлық көрмеде болғаннан кейін, Смитсондар институты 1981 жылы локомотивтің 150 жылдығын тойлап, оны іске қосты; сол кезде ол әлемдегі ең көне сақталған, жұмыс істей алатын булы локомотив болды. 2021 жылғы мәліметтер бойынша, түпнұсқа Джон Булл Вашингтондағы Смитсондар институтының Америка тарихы ұлттық мұражайында стационарлық көрмеде тұр, ал көшірмесі Пенсильвания штатының Стресбург қаласындағы Пенсильвания теміржол мұражайында сақталады.

Құрылысы мен бастапқы пайдалануы

Джон Булл локомотиві Роберт Стивенсон мен компаниясымен Ньюкасл қаласында, Нью-Джерси штатында салынған алғашқы темір жол – Камден мен Амбой темір жолы (C&A) үшін жасалған. Ол бөлшектелген соң, "Альлегейни" кемесімен Атлант мұхиты арқылы жәшіктерде тасымалданды. 1831 жылдың 12 қарашасында Роберт Стивенс (сол кезде C&A президенті) Нью-Джерси заң шығарушыларының бірнеше мүшесін және жергілікті мәртебелі тұлғаларды, соның ішінде Наполеонның туысы, принц Муратты жаңадан жеткізілген локомотивтің артындағы қысқа сынақ жолына шақырып, саяси қарыздарды өтеді. Принцтің әйелі Кэтрин Уиллис Грей Америкада бумен жүретін пойызға отырған алғашқы әйел атанбақ болып, асығысқан, бірақ оған белгісіз, ерлер мен әйелдер бұрын-ақ Балтимор және Огайо, Оңтүстік Каролина темір жолындағы және Мохок пен Хадсон темір жолындағы бумен жүретін алғашқы локомотивтердің артында сапар шеккен. Темір жол толыққанша салынып біткенге дейін локомотив сақтауға қойылды, ал 1833 жылға дейін атпен жегілетін вагондар құрылыс жұмыстарына қолданылды. Бірақ, қозғалтқышты үнемі пайдалану арқасында, жұмысшылар оны "ескі Джон Булл" деп атай бастады.

Механикалық өзгерістер мен алғашқы көріністер

Стивенсон локомотивті бастапқыда 0-4-0 ретінде жасаған. Күш тікелей поршеньдер арқылы берілді, поршеньдер қазанның астында, екі алдыңғы доңғалақтың арасында және алдыңғы осьтің алдында орналасқан еді. Ішкі цилиндрлердің біліктері артқы оське жалғастырылды, ал екі осьтің арасындағы байланыс білігі алдыңғы оське қуат жеткізді. Англиядағы қалыпты деңгейден төмен сапалы рельстер болғандықтан, локомотив жолдан шығып қалуға бейімділігімен көзге түсті, сондықтан C&A инженерлері локомотивті бұрылыстарда басқаруға көмектесетін жетекші осьтік шасси қосты. Жетекші осьтік шассидің құрылымы екі негізгі осьтің арасындағы байланыс білігін алып тастауды талап етті, нәтижесінде тек артқы ось қуатты болды. Осылайша, John Bull 4-2-0 локомотивіне айналды. Кейіннен C&A жетекші осьтік шассиге "мал сүрегіш" (pilot) қосты. Мал сүрегіш – локомотивтің алдындағы рельс жолынан жануарлар мен кедергілерді жолдан бұрып жіберуге арналған бұрышты құрылым. Локомотив экипажының ауа райынан қорғалуын қамтамасыз ету үшін C&A локомотивке кабина қосты, ал C&A шеберханалары қоңырау мен фара сияқты қауіпсіздік жабдықтарын орнатты. Бірнеше жыл ауыстыру локомотиві және стационарлық қазан ретінде жұмыс істегеннен кейін, John Bull 1866 жылы қызметтен шығарылып, Нью-Джерси штатының Бордентаун қаласында сақталды. Қызметтік өмірінің соңына қарай локомотив сорғы локомотиві және ағаш кесетін тіс машинасының қуаты ретінде пайдаланылды. C&A жақын арада Біріккен Нью-Джерси темір жолы және канал компаниясына (1869) енді, ол өз кезегінде 1871 жылы Пенсильвания темір жолымен (PRR) біріктірілді. PRR осындай көне локомотивті көрсете отырып, үлкен жаңлықтарға қол жеткізе алатынын түсінді және оны 1876 жылы Филадельфияда өткен Жүзжылдық көрмеде көрсетті. PRR шеберханасының қызметкерлері локомотивті бастапқы түріне жақын қалпына келтірді. Кең түтік тік металл түтікке ауыстырылды, ал кабинаның қабырғалары мен шатыры алынып тасталды. PRR 1883 жылы Чикагода өткен Ұлттық теміржол жабдықтары көрмесінде де локомотивті көрсетті. Локомотивтің Смитсониан институтында алғашқы көрмесі 1884 жылдың 22 желтоқсанында өтті, онда ол Өнер және өнеркәсіп ғимаратының Шығыс залында қойылды. Локомотив бұл жерде шамамен 80 жыл бойы көрмеде тұрды, бірақ кейбір сирек жағдайларда музейден тыс жерлерде де көрсетілді. Осы кезеңдегі ең маңызды көрме 1893 жылы локомотив Чикагоға Дүниежүзілік Колумбия көрмесіне барған кезде болды. Пенсильвания темір жолы, сол кездегі көптеген темір жолдар сияқты, өзінің жетістіктерін кеңінен көрсетті. PRR локомотивті және бірнеше вагондарды темір жолдың Джерси-Сити, Нью-Джерсидегі шеберханасына жеткізуді ұйымдастырды, онда локомотив жұмыс істеуге жарамды күйге ішінара қалпына келтірілді. PRR американдық теміржол тарихындағы локомотивтің маңыздылығына лайық шара жоспарлап отырды – теміржол шын мәнінде локомотивті Нью-Джерси мен Чикаго арасындағы барлық қашықтықта жүргізуді жоспарлады және 22 сәуірде Чикагоға жетті. 1927 жылы John Bull тағы да музейден тыс сапар шекті. Балтимор және Огайо темір жолы сол жылы Балтимордағы Темір ат жәрмеңкесінде жүз жылдығын тойлады. Локомотив Altoona қаласында да жөндеуден өтіп, жәрмеңке кезінде пайдалануға берілді. Бұл жәрмеңке локомотивтің соңғы бумен жұмыс істеген уақыты болды, 1980 жылға дейін.

(Негізінен) статикалық дисплей

Локомотив Смитсонов мұражайына қайтарылғаннан кейін, ол стационарлық көрмеде қалды. 1930 жылы мұражай Альтуна зауытына локомотивтің тендерінің екінші көшірмесін жасауды тапсырды, оны локомотивпен бірге мұражайда көрсету үшін. Бұл көшірмеге мұражай 20 жыл бұрын бөлшектелген кезде сақтап қалған түпнұсқаның кейбір бөлшектері енгізілді. PRR 1933 жылдан 1934 жылға дейін Чикагодағы «Прогресс ғасыры» көрмесі үшін локомотивті қайтадан қарызға алып, жаңадан құрастырды. Бұрынғы Чикагоға өз күшімен жасаған сапарынан айырмашылығы, локомотив тасылып, стационарлық көрме ретінде көрсетілді. Көрме кезінде Альтуна зауыты 1940 жылы Нью-Йорк әлемдік көрмесінде жұмыс істеген көшірмені жасады, ал түпнұсқа локомотив Смитсоновқа қайтарылды. «Джон Булл» 1939 жылы Нью-Йорк әлемдік көрмесінде мұражайдың сыртында тағы бір рет көрсетілді, бірақ мұражай кураторлары локомотивтің қайта-қайта сыртқы көрмелерге шығару үшін тым қажулы болып бара жатқанын шешті. Содан кейін ол Шығыс залында жартылай тұрақты көрмеге қойылды, онда келесі 25 жыл бойы болды. 1964 жылы локомотив қазіргі орнына, Америка тарихының ұлттық мұражайына (бұрын Тарих және технология мұражайы деп аталған) көшірілді. 1980 жылы локомотивте көптеген сырттай тексерулер жүргізілді және оның салыстырмалы түрде жақсы механикалық жағдайда екені анықталды. Бұл алғашқы тексерулерде айтарлықтай нашарлау байқалмады, ал дөңгелектер 50 жыл бұрын болғандай рельстерден алынғанда, біліктердің еркін жұмыс істейтіні анықталды. 1980 жылдың қаңтар айының бір күні, мұражай жұмысын бастамас бұрын, мұражай қызметкерлері цилиндрлерді сығылған ауамен қоздырып, дөңгелектерді бірінші рет, соңғы жартылай жұмыс істегеннен бері, байланыс таяқтары арқылы жылжытты. Сығылған ауа локомотивтен кір мен қоқысты шығарғаннан кейін, ол жақсы жұмыс істей бастады. Ал көшірмесі Пенсильвания теміржол мұражайында сақталды.

Уақыт шкаласы

18 маусым, 1831 жыл: "Джон Булл" локомотиві Стивенсон және компаниясымен Ұлыбританияда салынды. 14 шілде, 1831 жыл: "Джон Булл" локомотиві "Альлегени" кемесімен Ливерпульден Филадельфия, Пенсильванияға аттанды.