Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Неміс-Чили табиғатты зерттеуші және палеонтологы (1808–1904)
German Chilean naturalist and palaeontologist (1808–1904)
Родольфо Амандо (немесе Рудольф Амандус) Филиппи (14 қыркүйек 1808 – 23 шілде 1904) – неміс-Чили палеонтологы және зоологы. Филиппи негізінен моллюскалар мен палеонтология саласына үлес қосты, сонымен қатар Чилидің қосқанаттылары туралы маңызды еңбек жариялады. Оның немересі Родульфо Амандо Филиппи Банадос (1905–1969) де зоолог болған. Зоологиялық номенклатурада шатасуды болдырмау үшін, оны немересі Филиппи Банадостан ажырату мақсатында "Филиппи [Крумвиде]" деп атайды.
Rodolfo Amando (or Rudolph Amandus) Philippi (14 September 1808 – 23 July 1904) was a German–Chilean paleontologist and zoologist. Philippi contributed primarily to malacology and paleontology, but also published a major work on Diptera of Chile. His grandson, Rodulfo Amando Philippi Bañados (1905 1969), was also a zoologist and in order to avoid confusion in zoological nomenclature, the elder is referred to as "Philippi [Krumwiede]" to distinguish him from his grandson "Philippi [Bañados]".
Ерте өмір
Филиппи Берлиндегі Шарлоттенбургте Пруссия үкіметінің аудиторы Иоганн Вильгельм Эберхард Филиппи мен оның үшінші әйелі Мария Анна Крумиде (1806 жылы неке қиып, үйленген) отбасында дүниеге келді. Әкесі екі некеден бес балаға ие болған, ал Филиппи үшінші некеден аға бала болған. 1818 жылы Филиппи, оның кіші інісі Бернхард Эуном (1811–1852) және олардың анасы Швейцарияның Ивердон-ле-Бен қаласына барды, онда олар Иоганн Генрих Песталоцци (1746–1827) құрған Песталоцци институтында білім алды. Оқытуда табиғи нысандарды оқу құралы ретінде пайдалану қарастырылды және Филиппи жас кезінде өсімдіктер мен көбелектерді жинаумен шұғылданды. Бұл көшуге олардың әкесі үй қызметкерімен байланысқа түскені себеп болды, нәтижесінде ата-анасы ажырасты. Үшеуі 1822 жылы Берлинге оралды, онда Филиппи Königliche Gymnasium zum Grauen Kloster (1574 жылы құрылған) гимназиясына оқыды, ал 1826 жылы Берлиннің Фридрих Вильгельм университетіне түсіп, 1830 жылы бітірді. Оның оқуына медицина, хирургия, салыстырмалы анатомия, ботаника және зоология кірді. Оның диссертациясы Берлиннің ортоптералары (Orthoptera Berolinensia) туралы болды. Тыныс алу мүшелерінің ауруы салдарынан 1830 жылы Филиппи Берлиннен Италияның жылы аймақтарына көшуге мәжбүр болды, онда ол Этна және Везувийді зерттеген геологтар Фридрих Хоффман мен Арнольд Эшер фон дер Линдпен бірге саяхаттады. Осы жерде Филиппи қазбаларды зерттеуді бастады. Ол сондай-ақ моллюскаларды жинады және итальяндық бенедикттік монах және малаколог Эмилиано Гуттадуромен (1759–1836) байланыс жасады, ол оны моллюскаларды зерттеуге ынталандырды. Ол медициналық білімін аяқтау үшін қысқа мерзімге Берлинге оралды және 1833 жылы дәрігер дипломын алды. Содан кейін 1835 жылдан бастап Кассельде мұғалім болып жұмыс істеді. 1836 жылы ол өзінің туысы Каролина Крумидеге үйленді, ол жақсы жағдайдағы отбасынан шыққан және оның қаражаты моллюскаларды зерттеуге мүмкіндік береді деп үміттенеді.
Philippi was born in Charlottenburg, Berlin to Johann Wilhelm Eberhard Philippi, a Prussian government auditor, and his third wife Maria Anna Krumwiede (m. 1806). The father had five children from two earlier marriages and Philippi was the eldest from the third marriage. In 1818, Philippi, his younger brother Bernhard Eunom (1811–1852) and their mother went to Yverdon les Bains, Switzerland, where they were educated at the Pestalozzian Institute founded by Johann Heinrich Pestalozzi (1746–1827). The teaching included the use of natural objects for teaching and Philippi was involved in collecting plants and butterflies at a young age. The move was caused by an affair of their father with the housekeeper and led to the separation of the parents. The three returned to Berlin in 1822 where Philippi went to the Königliche Gymnasium zum Grauen Kloster (founded in 1574) and in 1826 he moved to the Friedrich Wilhelms Universität Berlin and graduated in 1830. His studies included medicine, surgery, comparative anatomy, botany and zoology. His dissertation was on the orthoptera of Berlin (Orthoptera Berolinensia). Respiratory illness forced him to leave Berlin in 1830 to warmer parts of Italy where he travelled around with the geologists Friedrich Hoffmann and Arnold Escher von der Lind who were studying Etna and Vesuvius. Philippi began to look at fossils here. He also collected molluscs and interacted with the Italian Benedictine priest and malacologist Emiliano Guttadauro (1759–1836) who encouraged him to study molluscs. He returned briefly to Berlin to complete his medical studies and qualified as a physician in 1833. He then worked as a teacher at Kassel from 1835. In 1836 he married a cousin, Caroline Krumwiede, who came from a well to do family and hoped that the means would let him study molluscs.
Ерте мансап
1836 жылы Сицилиядан жинаған моллюскалар туралы алғашқы маңызды еңбегі жарық көрді. Бұл еңбегі үшін Александр фон Гумбольдт ұсынғандықтан, ол император Фридрих Вильгельм III-тен медальмен марапатталды. Сол жылы ол тағы 14 адаммен бірге Кассельде "Vereins für Naturkunde" (Табиғат тарихы қоғамы) қоғамын құрды. 1837 жылы оған пневмония диагнозы қойылып, құрғақ климатқа көшу қажеттігі айтылды. Содан кейін ол Сицилияға көшіп, бірнеше жыл бойы денсаулығын қалпына келтірді. Ол итальяндық малаколог Арханжело Скаччи (1810–1893) тәрбиелеген коллекционердің көмегімен моллюскаларды белсенді түрде жинауға кірісті. 1840 жылы ол Кассельге қайтып келді, жолда Нойшательде Луи Агассизбен кездесті. Кассельде ол жергілікті малакологтармен, соның ішінде 1844 жылы неміс тіліндегі алғашқы журнал – Zeitschrift für Malakozoologie журналын шығарған Карл Менкемен байланыс жасады. Бұл оның өнімділігін арттырды, нәтижесінде ол бірнеше кітап, оның ішінде иллюстрацияланған монографиялар жинағы – Abbildungen жазды, және жаңа патша Кайзер Фридрих Вильгельм IV-тен медаль алды. Оның інісі Бернхард Эуном Филиппи сол кезде сәтті кәсіпкер болып, бірнеше рет Чилиге теңіз жолымен сапар шегіп, мұражайлар үшін коллекциялар жинады. Бернхард 1841 жылы Чилиге көшіп, немістерді Пунта-Аренасқа көшіруге ынталандырды, ол оның бақылауға түсуіне көмектескен аймақ және Магеллан провинциясының губернаторы болып тағайындалды. 1904 жылы Чили бақалары туралы монографиясын аяқтағаннан кейін көп ұзамай оған пневмония диагнозы қойылып, қайтыс болды. Келесі күні мемлекеттік қаралы күн жарияланды, оның денесі қоғамға көрсетілді және 10 мың адам оны қарады. 284 ат жегілген кортеж бойында 30 000 адам, оның ішінде мектеп оқушылары, Чили парламентінің және үкіметінің барлық мүшелері тұрды. Ол Сантьяго католик шіркеуіне жерленді, ал лютеран дінінде болған Филиппи "Patio de Disidentes" деп аталатын бұрышта жерленді. Сонымен қатар, 425-тен астам жаңа түрдегі Diptera (екіқанаттылар) ашылды. Оның құрметіне жыланның бір түрі Tropidodipsas philippii деп аталды. 1897 жылы ботаник Карлос Луиджи Спегаццини оның атымен аталған Thymelaeaceae тұқымдасына жататын Аргентина мен Чилиден табылған гүлді өсімдіктің монотиптік туысы – Philippiella-ны жариялады. Вальдивиядағы Museo de la Exploración Rudolph Amandus Philippi оның есімімен аталады. Филиппидің кіші ұлы Федерико Филиппи (1838–1910) сонымен қатар зоолог және ботаник болды.
His first major work on molluscs based on his collections from Sicily was published in 1836. For this work, he received a medal from Kaiser Friedrich Wilhelm III thanks to a recommendation from Alexander von Humboldt. Along with 14 others, he founded the Vereins für Naturkunde (Natural History Society) of Kassel the same year. In 1837 he was diagnosed with pneumonia and told that he had to move to a drier climate. He then moved to Sicily living there for several years, recovering his health. He began to collect molluscs in earnest, making use of a collector trained by Italian malacologist Arcangelo Scacchi (1810–1893). In 1840 he returned to Kassel, with a stop in Neuchâtel where he met Louis Agassiz. At Kassel, he interacted with the local malacologists who included Karl Menke, who had begin the first journal in German, Zeitschrift für Malakozoologie in 1844. This led to an increased productivity, and he wrote several books including Abbildungen (illustrated monographs), leading to a medal from the new King, Kaiser Friedrich Wilhelm IV. His brother Bernhard Eunom Philippi in the meantime became a successful merchant and sailed to Chile several times, making collections for museums. Bernhard moved to Chile in 1841 and encouraged Germans to emigrate to Punta Arenas, an area that he helped seize control of, and had been made a governor of the Magellan Province. It was shortly after completing a monograph on the Chilean frogs in 1904 that he was diagnosed with pneumonia, leading to his death. A state holiday was announced the next day and his body was kept for public viewing and was visited by 10000 people. The 284 horse drawn cortege was lined along its route by 30,000 people including schoolchildren and the entire Chilean parliament and cabinet were in attendance. He was buried in the Santiago Catholic Church where Philippi, as being Lutheran, was buried in a corner called the Patio de Disidentes. and more than 425 new species of Diptera. A species of snake, Tropidodipsas philippii, is named in his honor. In 1897, botanist Carlos Luigi Spegazzini published Philippiella, a monotypic genus of flowering plants from Argentina and Chile, belonging to the family Thymelaeaceae named after him. Museo de la Exploración Rudolph Amandus Philippi in Valdivia is named after him. Philippi's youngest son, Federico Philippi (1838–1910), was also a zoologist and botanist.