Кіріспе
Оңтүстік Африканың жұмыспен қамтудағы "түс айырмашылығын" заңды түрде орнату туралы акт.
Тау-кен және жұмыс туралы заң – Оңтүстік Африкада 1911 жылы қабылданған, 1912 және 1926 жылдары өзгертілген, содан кейін 1956 және 1959 жылдары тағы да өзгерістер енгізілген заң. Бұл заң Оңтүстік Африканың жұмысқа орналасудағы "түс айырмашылығын" заңды түрде бекітті және Оңтүстік Африкадағы тау-кендер мен жұмыстардағы жұмысшылардың міндеттері мен жауапкершіліктерін белгілеу мақсатымен қабылданды.
Түстер жолағын қолдану туралы заң
Бұл акт (өзгерістерімен/сіз/немесе) кейде ТҮС БАҒДАРЫ немесе ТҮС БАҒДАРЫ АКТЫСЫ деп аталады. Дегенмен, түс бағдары термині көбінесе еңбек тәжірибелерінің, бейресми кәсіподақ тәжірибелерінің, үкіметтік ережелердің және заңнаманың жиынтығын білдіреді, олардың барлығы уақыт өте келе ақтар монополиялаған жұмыс орындарының белгілі бір түрлеріне қаралардың бәсекелесуіне кедергі келтіру үшін жасалған.
1911 жылғы алғашқы заң
Қалай болғанда да, бұл актіге "ақ жұмысшыларға білікті жұмыстарды монополиялауға мүмкіндік беретін" түрлі ережелер енгізілді. Дегенмен, Актіде қара нәсілділерге кез келген жағдайда кемсітушілік жасалмауы тиіс екені нақты айтылмаған. Шындығында, онда нәсіл және тері түсі туралы ештеңе жазылмаған. Сондай-ақ, ол мемлекеттік тау-кен инженерлеріне заңды түрде тері түсі бойынша шектеулер енгізуге тікелей және анық өкілеттік бермеді. Бірақ 4(n) тармағы бойынша генерал-губернаторға шахта басшыларына, шахта бақылаушыларына, шахта шеберлеріне, инженер-механиктерге, катализаторларды жүргізушілерге және жарылыс жұмыстарына құқығы бар шахтерлерге біліктілік куәліктерін беруге, жоюға және тоқтата тұруға құқық берілді. Ол сондай-ақ, қандай басқа мамандықтарға біліктілік куәлігі болуы керек екенін шешуге құқылы болды.
1912 жылғы "Шахталар мен жұмыстар туралы ереже"
Бір немесе басқа комиссия кен басқармаларын көптеген білікті емес ақ адамдарды жұмысқа алғаны үшін сынаған, олардың көбі кен өндіру ісін мүлдем білмейтін, ал негізгі және көбінесе жалғыз артықшылығы – физикалық күші мен ауыр жұмысқа жарамдылығы болған. Бірақ 1910 жылы комиссия есеп бергенде, түрлі-түсті адамдарға шектеулер қоятын ережелерді ұсынды. Бұл шектеулер кейде терминдерді түсіндіруде көрінді, мысалы, "ақ адам" деген сөз банкир, онсеттер, гангер және шахта басқарушысының анықтамасына қосылды. Ал кейбіреулері белгілі бір мамандықтарда тек ақ адамдарды жұмысқа алу туралы талап түрінде болды, мысалы, жарылыс жұмыстары, лифттерді басқару, двигательдерді жүргізу, қазандықтар мен басқа да машиналарды бақылау; немесе ауысым бастығы және шахта бақылаушысы лауазымдарына. Бұдан өзге, двигательшілер мен қазандықтардың жұмыскерлері сияқты, біліктілік сертификатын алуға тек ақ нәсілділерге ғана рұқсат етілді. Бұл ережелердің жобалары кейбір өзгерістермен 1912 жылғы "КЕНДЕР ЖӘНЕ ЖҰМЫСТАР АКТЫСЫ" үшін үлгі болып қызмет етті.
1926 жылғы "Шахталар мен жұмыстарға түзету енгізу туралы" заң
1912 жылғы ЕРЕЖЕЛЕРДЕН өзгеше, бұл заң «түсті» (Coloured) ақ адамдармен бірге, ерекше құқықтарға ие етті. Өйткені африкаанс тілінде сөйлейтін, олардың көзқарасын бөлісетін және қара нәсілділерге қарағанда жақын тұратын «түсті» (Coloured) адамдарды бөліп-жару туралы сөз болған жоқ. Сонымен қатар, осы заңның маңызды бөлімі «министр біліктілік туралы куәліктер беру ережелерін (соның ішінде ақ шахтерлердің дерлік бір ғасыр бойына қолданылған жарғысы – жарылыс куәлігін) жариялау алдында, меншік иелерінің және куәліктердің көпшілігіне ие ұйымдардың, яғни ақ кәсіподақтардың, оның ішінде Шахта жұмысшыларының кәсіподағының пікірін алуға тиіс. Ол бұл жұмысты консультативтік комитеттер құру арқылы іске асыру керек» деп айтқан. Бұл заң 1956 жылы ұлттық мүддедегі жұмысты жариялау мәселесін шешу үшін қайта қарастырылды.