Кіріспе

Католик шіркеуінің антипапасы және бас архившісі

Анастасий Библиотекарий (шамамен 810 – 878 жылдар аралығында) – Рим шіркеуінің кітапханашысы (библиотекарий) және бас архившісі, сонымен қатар қысқа мерзімге Папалыққа талапкер болған.

Ерте өмір

Ол Папаның легаты ретінде маңызды тапсырмаларды орындаған Орте епискобы Арсенийдің туысы еді. Анастасий шығыс римдік монахтардан грек тілін үйреніп, өз дәуірі үшін ерекше білім алды, сондықтан ол 9 ғасырдағы Римнің ең білімді шіркеу қайраткері болып саналады.

Санта-Марияның абысы және Николай I-нің хатшысы

Папа Николай I (858–867) понтификаты кезінде Анастасий Тибрдің ар жағындағы Трастевередегі Санта-Мария аббаттығының иесі болды. Ол түрлі мәселелерде папаға қызмет етті. Сонымен қатар, ол жазушы ретінде де белсенділік танытып, грек тіліндегі еңбектерді латын тіліне аударды. Олардың арасында Әйя Иоанн Милосердныйның өмірбаяны бар, оны ол Николай I-ге арнады. Эрнст Перелс оның осы жылдардағы көптеген папалық ресми хат алмасудың "авторы емес, жазушысы" екенін көрсетті. Николайдың ізбасары, папа Адриан II (867–872) Анастасийді Рим шіркеуінің библиотехариусы (архив басшысы) қызметіне тағайындады, бұл Латеран сарайындағы маңызды лауазым болды және оған папалық сарайдағы ықпалын күшейтті.

Антипапа Анастасиймен бірдейленуі мүмкін

Егер Реймстік Гинкмардың жылнамасындағы мәтін шын болса және Гинкмар екі адамды шатастырмаса, кітапханашы Анастасий 874 жылы Римнің пресвитері Анастасиймен бір адам. Бұл Анастасий 848 жылы Римнен қашып, түрлі қалаларда тұрған. Оның қашуы салдарынан 850 жылы Рим синоды оны экскоммуникациялады, ал ол қайтып оралмағандықтан 853 жылы тағы бір синод оны анафемалап, қызметтен шеттетуге үкім шығарды. 855 жылы Папа Лев IV қайтыс болғаннан кейін, императорлық партия Анастасийді антипапа етіп сайлады, бірақ заңды түрде сайланған Папа Бенедикт III үстемдікке ие болып, узурпаторға мейірімділікпен қарады. Папа Адриан II-нің понтификаты кезінде Анастасий 868 жылы ауыр қиындыққа тап болды, оның інісі Элеутерий Папаның қызын күштеп алып, жақын арада оны және анасы Стефанияны өлтірді. Элеутерий өлім жазасына кесілді, ал кісі өлтіруге қатысқан деп саналған Анастасий экскоммуникацияланып, қызметтен алынды. Ол император сарайында тұрып, императордың араласуымен Папа алдында өзін ақтауға тырысты. Жозеф Хергенрөтер кітапханашы мен пресвитер Анастасийдің (антипапа) бір адам болғанын айтады және соңғысы туралы барлық мәлімдемелерді Анастасийдің өмірбаянына енгізеді, ал Жозеф Ланген оларды екі бөлек адам деп санайды. 879 жылдың тамызында Захарий Анагни Рим шіркеуінің архивінің басшысы болды, демек Анастасий осы күнге дейін қайтыс болған болуы керек.

Аудармашы және автор

Анастасий грек тілінен латын тіліне Никеяның екінші және Константинопольдің төртінші кеңестерінің "Есімдерін", сондай-ақ бірнеше әулиелердің өмірбаяндарын, басқа да жазбалармен бірге аударды. Грек тілін білу соншалықты сирек болғандықтан, ол өз аудармаларын тек өзі ғана түзетуге қабілетті болды. Рудольф Ридингер қолжазбалар арқылы Константинопольдің үшінші кеңесінің ескі латын аудармасын Анастасийге жатқызудың дұрыс еместігін дәлелдеді. Ол сонымен қатар Теофан, Никефор және Георгий Синцеллдің грек шығармаларынан "Үш бөлімді тарихнама" атты тарихи еңбекті жинақтап, папа Онорий I істеріне қатысты құжаттар жинағын жасады. Оның бірнеше маңызды хаттары сақталған. Бұрын оған жатқызылған Liber Pontificalis-ті ол жазған жоқ; ол Николай I өмірнамасын қайта қарауға қатысқан сияқты.