Кіріспе

Еврейлерге немесе еврей дініне, ұлттық идеологиясына немесе мәдениетіне қатысты жиі қолданылатын термин. Еврейлік – еврей тіліне тән лексикалық элемент, қолданыс немесе ерекшелік. Ол біртіндеп кеңейіп, көбінесе яһуди халқына, олардың дініне, ұлттық идеологиясына немесе мәдениетіне қатысты қолданылады.

Идиоматикалық еврейше

Еврей тілінде басқа тілдерге оңай аударылмайтын көптеген идиомалық терминдер бар, мысалы בארבע עיניים be'arba enayim, сөзбе-сөз 'төрт көзімен', үшінші адамның қатысуынсыз бетпе-бет кездесуді білдіреді, яғни 'Екі адам төрт көзімен кездесті'. Ла дабим ве ло яар (לא דובים ולא יער) сөзінің мағынасы "айың да, орман да жоқ" дегенді білдіреді, бірақ бұл бірдеңе толығымен жалған екенін көрсетеді. Ал "қолды табаққа көміп" (טמן את ידו בצלחת taman et yado batsalakhat) деген мақал, біреудің уақытын бекер өткізгенін білдіреді.

Еврей тілінен алынған лексикалық элементтер

"Еврейлік" термині еврей тілінен шыққан этимологиясы бар лексикалық элементті де білдіруі мүмкін, яғни (көбінесе) еврей тіліне қатысты. Мысалы, ағылшын тіліндегі "stiff necked" ("мойны қатты") сөзі грек тіліндегі σκληροτράχηλος сөзінен аударма, ал ол еврей тіліндегі קשה עורף qeshēh ʿōref ("мойны қатты; жалтақ") сөзінен аударма. Осыған ұқсас аудармалар – әйелдер жолы (דרך נשים) ("етек кірі") және сүт пен бал ағып тұруы (זבת חלב ודבש) ("молшылық") болып табылады. Кейде еврейлік емес құрылымды пайдалана отырып еврейлік сөздер жасалуы мүмкін. Мысалы, идиш тіліндегі ישיבה בחור yeshive bokher лексикалық бірлігі ("Ешива студенті") германдық құрылымды бірақ екі еврей сөзін қолданады.

Өзгешелендіру тілі

Еврей тілінің ауызша және жазбаша түрі, қарапайым этимологиядан асып, семиттік тамырларынан ерекшеленетін ерекше тілдік ерекшеліктермен сипатталады. Бұл еврейлік ерекшеліктерге сөздердің тізбегі, хиасмус, күрделі шылаулар және көптеген басқа да айрықша белгілер кіреді.

Жүйелі еврейшелер

Ақырында, "ивризм" сөзі еврей халқына тән сапаны, мінезді, табиғатты немесе ойлау әдісін, немесе діни жүйені сипаттайды. Осы мағынада Мэтью Арнольд (1869) ивризмді эллинизммен салыстырып, Томас Карлайлды өзінің заманының ивризмнің бейнесі ретінде көрсетті. Фельдманның Арнольдқа жауабы осы қолданысты кеңейте түседі. Лео Штраус та Иерусалим мен Афинаны ұқсас тұрғыдан салыстыратын метафоралық тәсілімен белгілі. Бұдан бөлек, Фридрих Ницше мен Отто Вайнигер де осыған ұқсас екіұштылықтар тұрғысынан ойлады.