Кіріспе

Грек мифологиясында, Адмет (/æ//d/'/m//iː//t//ə//s/; Ежелгі грекше: Ἄδμητος, «жабайы, бағынышты емес» деген мағынаны білдіреді) Фессалиядағы Ферая патшасы болған.

Өмірбаян

Адмет әкесі Ферестің орнын басты, оның құрметіне қала осылай аталды. Анасы Периклимена немесе Климена деп есептелді. Ол аргонавттардың қатарында болды және Калидондық қабанды аулауға қатысты. Адметтің әйелі Алкестис оның орнына өзінің өлімін беруге дайын болды. Адметтің ең белгілі баласы – Эумел, ол Троя соғысына Ферадан жасақ алып барды. Оның Перимеле есімді қызы да болған.

Құдайы бағушы

Адмет қонақжайлылығымен және әділдігімен танымал болды. Аполлон Дельфинені немесе кейінірек айтылғандай, Циклопты өлтіргені үшін жаза ретінде бір жылға адамға қызмет етуге міндеттелгенде, құдай Адметтің үйіне оның малшысы ретінде жіберілді. Аполлон Адметтің өзін жақсы қабылдағаны үшін, ол малшы болып қызмет еткенде барлық сиырлар егіз туатын етті. Олардың романтикалық қарым-қатынасын алғаш рет Александриялық Каллимах сипаттап, Аполлонның Адметке деген махаббатымен жанып кеткенін жазды. Плутарх Адметті Аполлонның сүйіктілерінің бірі деп атайды және Аполлон Адметке оған қатты құштар болғандықтан қызмет еткенін айтады. Латын ақыны Овидий өзінің "Арс Аматория" еңбегінде, Аполлон құдай болғанымен, мақтанышын тастап, Адмет үшін құл ретінде қалғанын айтады. Тибулл Аполлонның патшаға деген махаббатын "махаббат құлдығы" (servitium amoris) деп сипаттайды және Аполлонның оның құлына айналғанын күшпен емес, өз еркімен болғанын мәлімдейді. Кейіннен Аполлон Адметке Иолкус патшасы Пелиас қызы Алкестистің қолын жеңуге көмектесті. Алкестиске көптеген күйеушілер болғандықтан, Пелиас оларға көріне жасырын міндет қойды: Алкестиске үйлену үшін олар арбаға шошқа мен арыстанды байлауы керек еді. Аполлон малдарды бірге жегіп, Адмет арбаны Пелиасқа айдап, осылайша Алкестиске үйленді. Алайда Адмет Аполлонның қарындасы Артемидаға құрбандық шалуды ұмытып кетті. Налыған құдай үйлену бөлмесін жыландармен толтырды, сосын Аполлон Адметке көмекке келді. Аполлон Адметке Артемидаға құрбандық шалуға кеңес берді, ал құдай жыландарды алып тастады.

Алкестистің ерлігі

Аполлонның Адметке жасаған ең үлкен көмегі – Тағдырларды Адметтің өлім күнін кейінге шегеруге көндіру болды. Эсхилдің айтуынша, Аполлон Тағдырларды мас еткен, ал Тағдырлар, егер ол өзінің орнына өлуге дайын адам тапса, Адметтің өмірін сақтап қалуға келіскен. Адмет бастапқыда егде ата-анасының бірі ұлының орнына қуана өледі деп ойлаған. Олар келіспеген соң, Алкестис Адмет үшін өз өмірін құрбан етті. Өлім көрінісі Эврипидтің "Алкестис" пьесасында суреттелген, онда Өлім құдайы Танатос Алкестисті Арнайы әлемге алып кетеді. Алкестис түсіп бара жатқанда, Адметтің өмір сүруге тілегі жоқ екенін түсінеді.

Жағдайды Геракл құтқарып қалды, ол Диомедтің адам жейтін биелеріне бару жолында Ферада тоқтаған болатын. Геракл Адметтің оны қонақ ретінде құрметпен қабылдауына қатты риза болды, және Адметтің жағдайы туралы естіген соң, ол Алкестистің қабіріне кірді. Геракл Адметтің өзіне көрсеткен құрметін Танатоспен күресіп, құдай Алкестисті босатуға келіскенше төледі, содан кейін оны қайтадан жер бетіне қайтарды. Басқа деректер бойынша, Арнайы әлемнің патшайымы Персефона Алкестисті жоғары әлемге қайтарған.