Кіріспе

Нью-Йорк штатындағы өзен, АҚШ. Қара өзен – АҚШ-тың Нью-Йорк штатындағы Джефферсон округінің жағасындағы Онтарио көлінің шығыс бөлігіне құятын 201 км (125 миль) ұзындықтағы қара сулы өзен. Атаудың шығу тегі нақты белгісіз, бірақ ол кейбір жерлерде суды қараңғылататын табиғи таник қышқылынан туындаған болуы мүмкін. Өзен негізінен солтүстік-батыс бағытта ағады, ал оның аңғары шығыстағы Адирондак тауларын батыстағы Тьюг Хилл аймағынан бөліп тұрады.

Курс

Қара өзеннің бастауы Адирондакс тауларының етегіндегі Солтүстік көлден басталады, Геркимер округінде, Боунвиллден шамамен 40 шақырым шығысқа қарай орналасқан. Өзен батысқа қарай Oneida округіне, содан кейін солтүстікке қарай, Forestport және Boonville арқылы Льюис округіне ағады. Лионс шарлауында оған шығыстан Моз өзені қосылады, осы атпен аталатын шарлаудың үстінде, өзен гнейс жартасынан 21 метр (70 фут) биіктіктен құлайды. Гленфилдке жақын жерде Қара өзен Оттер Крик және Тәуелсіздік өзенінің кіші салаларын қабылдайды, олар да шығыстан келеді. Солтүстікке қарай Лоувиллден өтеді, содан кейін шығыстан Бовер өзенін, ал одан кейін оның жалғыз маңызды батыс саласы – Елен өзенін алады. Карфагеннен басталатын өзен Льюис және Джефферсон округтерін қысқа ғана бөліп, толығымен Джефферсон округіне өтеді, онда ол кескілесе бұрылып Ontario көліне қарай бағыт алады, Great Bend, Black River және Watertown қалаларынан өтеді. Уотертауннан төмен қарай өзен қиын ағыстарымен танымал каньонға кіреді. Өзен Онтарио көлінде, Уотертауннан батысқа қарай 16 шақырым жерде орналасқан Декстер ауылында аяқталады, ол Қара өзен шығанағы мен батпағына құяды, бұл Golden Crescent-тің бөлігі. Соңғы бірнеше шақырымда ол Браунвилл және Хаунсфилд қалалары арасындағы шекараны құрайды.

Плотиналар

Қара өзенде кем дегенде 17 бөгет бар, оның сегізін Лайонс шарлауығының үстіндегі жоғарғы бөлігінде, ал тоғызын Уотертауннан төмен орналасқан. Өзеннің жоғарғы және төменгі ағысы тік еңіске ие және бастапқыда Лионс-Фолс қаласындағы ескі «Джорджия-Тынық мұхиты» қағаз фабрикасы (қазіргі уақытта тасталып, құлауға айналып бара жатыр) сияқты диірмендерге механикалық қуат беру үшін, содан кейін гидроэлектр энергиясын өндіру үшін салынған. Ал өзеннің орталық 64 шақырымы (40 милі) еңісі жоққа тән, сондықтан өнеркәсіптік немесе су электр станцияларын салуға қолайсыз. «Форстпорт» су қоймасы ғана маңызды су жинағыш құрылыстар болып табылады. Қалған бөгеттер өзен арқылы жұмыс істейді, айтарлықтай су жинау қабілеті жоқ, сондықтан қуат өндірісі толығымен өзеннің табиғи ағысына және жоғарыдағы су қоймаларынан жасалатын шығарылымдарға байланысты, бұл құрғақшылық жылдарынан басқа тұрақты болып келеді.

Спорттық іс-шаралар

Ағында форель, лосось, басс және шұбар көптеп кездеседі, соның ішінде лосось ең көп ұнатылады. Өзеннің кейбір бөліктерінде, әсіресе Уотертаун қаласынан басталып Браунвилл қаласына дейін созылатын Қара өзен каньонында, тау өзенінде рафтинг және каякинг танымал. Қара өзен каньоны – жаз бойы сенімді ағысы бар сирек тау өзендерінің бірі. "Каньон" атауы Браунвиллге жеткен соң ғана пайда болады және Декстер суқоймасында аяқталады.

Қоршаған орта мәселелері

Қышқыл жаңбырдың салдарынан су алабындағы бірнеше өзендер мен көлдердің сапасы нашарлаған. Көмірсудың жоғары деңгейі кейбір аймақтарда балық тұтынуға шектеулер енгізді. Шамамен ластанудың бір бөлігі өзенге құйылды. Бағаланғандай, 280 000-нан 375 000-ға дейін балық қырылды. 2006 жылдың 3 тамызына қарай, тараптар келісімге келді және оқиғаның бастауы болған Маркс сүт фермасына 2,2 миллион доллар төлеуге бұйрық берілді.