Аллан Капроу (1927-2006) – американдық суретші, «Хэппенинг» пен «Орта» жанрларын дамытқан, инсталляция және перформанс өнерінің теоретигі. Әсері Fluxus-қа ықпал етті.
American performance artist, installation artist, painter (1927–2006)
Аллан Капроу (23 тамыз 1927 – 5 сәуір 2006) – американдық перформанс суретшісі, инсталляция суретшісі, суретші және ассамбляж шебері. Ол 1950-1960 жылдары «Environment» және «Happening» концепцияларын, сондай-ақ олардың теориясын дамытуға көмектесті. Оның шамамен 200 «Happening»-і жылдар бойы өзгеріп, дамыды. Соңында Капроу өзінің шығармашылығын «әрекеттер» деп аталатын, бір немесе бірнеше қатысушыға арналған, қалыпты адамның күнделікті іс-әрекеттерін зерттейтін, қарапайым өмірмен үйлесетін туындыларға бұрды. Оның туындылары Fluxus, перформанс өнері және инсталляция өнеріне әсер етті.
Allan Kaprow (August 23, 1927 – April 5, 2006) was an American performance artist, installation artist, painter, and assemblagist He helped to develop the "Environment" and "Happening" in the late 1950s and 1960s, as well as their theory. His Happenings — some 200 of them — evolved over the years. Eventually Kaprow shifted his practice into what he called "Activities", intimately scaled pieces for one or several players, devoted to the study of normal human activity in a way congruent to ordinary life. Fluxus, performance art, and installation art were, in turn, influenced by his work.
Зерттеулер
Созылмалы аурудың салдарынан Капроу Нью-Йорктен Аризона штатының Тусон қаласына көшіп кетуге мәжбүр болды. Ол алғашқы білімін Тусон қаласында алды, интернатта оқыды. Кейін Нью-Йорктегі Музыка және өнер орта мектебінде оқыды, онда оның құрбылары суретшілер Вольф Кан, Рейчел Розенталь және болашақ Нью-Йорк галерея иесі Вирджиния Забриски болды. Нью-Йорк университетінде оқығанда Капроу Джон Дьюидің "Өнер – тәжірибе" кітабының ықпалына түсті. Ол аспирантурада өнер және философияны оқыды. Колумбия университетінде өнер тарихы бойынша магистр дәрежесін алды. 1947 жылы Ханс Хофман атындағы Бейнелеу өнер мектебінде оқуын бастады. Дәл сол жерде ол әрекеттің кескіндемесі стилін қалыптастырды, ол алдағы жылдарығы оқиғаларына зор әсер етті. Ол сондай-ақ Жаңа мектептегі әлеуметтік зерттеулер институтында Джон Кейджтен композицияны, Ханс Хофманнан сурет салуды және Майер Шапиродан өнер тарихын оқыды. Капроу студиялық мансабын суретші ретінде бастады, кейін Нью-Йоркте Ханса және Рубен галереяларын бірге құрды және Джадсон галереясының директоры болды. Джон Кейджтің ықпалымен ол сурет өнімінің өзіне емес, оның іс-әрекетіне көбірек назар аудара бастады.
Because of a chronic illness Kaprow was forced to move from New York to Tucson, Arizona. He began his early education in Tucson where he attended boarding school. Later he would attend the High School of Music and Art in New York where his fellow students were the artists Wolf Kahn, Rachel Rosenthal and the future New York gallerist Virginia Zabriskie. As an undergraduate at New York University, Kaprow was influenced by John Dewey's book Art as Experience. He studied in the arts and philosophy as a graduate student. He received his MA degree from Columbia University in art history. He started in the Hans Hofmann School of Fine Arts in 1947. It was here that he started with a style of action painting, which greatly influenced his Happenings pieces in years to come. He went on to study composition with John Cage in his class at the New School for Social Research, painting with Hans Hofmann, and art history with Meyer Schapiro. Kaprow started his studio career as a painter, and later co founded the Hansa and Reuben Galleries in New York and became the director of the Judson Gallery. With John Cage's influence, he became less and less focused on the product of painting, and instead on the action.
Оқыту
Капроу 1953 жылы Рутгерс университетінде оқытуды бастады. Ол жерде профессорлар Роберт Уоттс, Джеффри Хендрикс және Рой Лихтенштейн, суретшілер Джордж Брехт және Джордж Сегал, сондай-ақ студенттер Лукас Самарас және Роберт Уитменмен бірге Fluxus тобының кейбір бөлігін құруға көмектесті. Ұзақ оқыту карьерасы бойы ол 1961 жылға дейін Рутгерс университетінде, 1960 жылдан 1961 жылға дейін Пратт институтында, 1961 жылдан 1966 жылға дейін Нью-Йорк штатының Стони Брук университетінде және 1966 жылдан 1974 жылға дейін Калифорния өнер институтында сабақ берді. Содан кейін ол 1974 жылдан 1993 жылға дейін Сан-Диегодағы Калифорния университетінде толық уақытты оқытушы ретінде жұмыс істеді.
Kaprow began teaching at Rutgers University in 1953. While there, he helped to create what will eventually become one branch of the Fluxus group, along with professors Robert Watts, Geoffrey Hendricks and Roy Lichtenstein, artists George Brecht and George Segal, and undergraduates Lucas Samaras and Robert Whitman. Through a long teaching career, he taught at Rutgers until 1961, Pratt Institute from 1960 to 1961, the State University of New York at Stony Brook from 1961 to 1966, and the California Institute of the Arts from 1966 to 1974, before serving as a full time faculty member at the University of California, San Diego, where he taught from 1974 to 1993.
Оқиғалар
1958 жылы Капроу «Джексон Поллоктың мұрасы» атты эссе жариялады. Онда ол «бояу, орындықтар, тағам, электр және неон шамдары, түтін, су, ескі шұлық, иттің суреті, кино» сияқты күнделікті материалдардан жасалған «конкретті өнерді» талап етеді. Осы мәтінде ол «оқиға» терминін алғаш рет қолданады, сонымен қатар қолөнер мен беріктікті ұмыту және өнерде тез тозатын материалдарды пайдалану қажеттігін айтады. «Оқиғалар» алғашқыда қатаң сценарийленген оқиғалар ретінде басталды, онда көрермендер мен орындаушылар өнерді сезіну үшін белгілі бір нұсқауларды орындады. Ол жасаған тағы бір оқиға адамдарды үлкен мөлшерде мұз текшелері бар бөлмеге кіргізіп, оларды қолмен ұстап ерітуге мәжбүрледі, соның арқасында туынды аяқталды. Капроудың ең танымал оқиғалары 1961-1962 жылдары басталды, ол студенттерді немесе достарын белгілі бір орынға алып барып, шағын әрекет жасады. 1962 жылдың қыркүйегінде Смолин галереясындағы «Сөздер» қойылымында ол үлкен назар аударды. Дегенмен, оның оқиғаларының ритуалдық сипаты «Eat» (1964) оқиғасында жақсы көрсетілген, ол тоғандар мен ағыстармен кесілген, тегіс емес едені бар үңгірде өтті. Канадалық драматург Гэри Боттингтің айтуынша, «Кірушілер ескі есіктен кірді, содан кейін қараңғы, тар дәлізден өтіп, қарапайым шаммен жарықтандырылған платформаға көтерілді. Қыздар әрбір келушіге қызыл және ақ шарап ұсынды. Төбеден алма мен банан шоқтары ілінген, ал бір қыз ыстық плиткада бананнан қуырылған кәмпит жасады. Тек баспалдақпен ғана кіретін шағын үңгірде орындаушы картопты кесіп, тұздап, таратып берді. Бірде ол шатырда нан мен джеммен тамақтанды. Нан ағаштардың арасына тығылып қойылды. Келушілер бір сағат бойы кездейсоқ тамақтанып, ішімдік іше алды. Келушілер мен орындаушылардың өзара әрекеттесуінен басқа диалог болмады». Боттингтің сөзіне сүйенсек, «Eat» барлық сезімдерге әсер етеді, сонымен қатар адамның жүрек соғуымен синхронды метрономдардың ритмикалық, қайталамалы дыбысталуы ритуалдық барабанды еске түсіреді. Сонымен қатар, «Келушілер» физикалық түрде қатысты (олардан жүру, тамақтану, ішу және т.б. талап етілді), ақыл-ойымен (нұсқауларды орындау қажет болды), эмоционалды түрде (үңгірдің ішкі жағының қараңғылығы мен ерекшелігі) және мистикалық түрде (шатырдың қабырғасының сыртында немесе ішкі үңгірде не бар екенінің «сыры») қатысты. Қысқасы, Капроу көрермендерден шығармашылық жауап алуға бағытталған әдістерді жасады, көрермендерді идеялар мен оқиғалар арасында өз байланыстарын жасауға ынталандырды. Оның сөзімен айтқанда, «жұмыстың өзі, әрекет, қатысу түрі, орынның өзінен де өнерден алыс болды». Ол өзінің оқиғаларын сирек жазды, сондықтан олар бір рет болатын оқиғаларға айналды. 1971 жылы Аспендегі Халықаралық дизайн конференциясында Капроу Аспеннің биік таулы шаңғы жолында «Тэг» атты оқиғаға жетекшілік етті, ол конференцияның тақырыптарының біріне назар аударды: «технологиялық революция». Бес видеокамера мен мониторларды пайдаланып, ол адамдардың шаңғы жолымен жүріп келе жатқандағы бейнесін және олардың мониторда өздерін көруін жазды. Капроудың туындылары өнер мен өмірді біріктіруге тырысады. «Оқиғалар» арқылы өмір, өнер, суретші және көрермен арасындағы шекаралар жоғалады. «Оқиға» суретшіге дене қозғалысын, жазылған дыбыстарды, жазба және ауызша мәтіндерді, тіпті иістерді тәжірибеге алуға мүмкіндік береді. Оның алғашқы «оқиғаларының» бірі – 1961 жылы форма дамыған кезде жазылған «New York Scene-дегі оқиғалар». Капроу оларды дәстүрлі емес театрлық туындылар деп атайды, тіпті олар театрға адал жандардың көркем өнерден шыққандықтан қабылдамауы мүмкін. Бұл «оқиғалар» картоп немесе банка сияқты бір рет қолданылатын элементтерді пайдаланады, бұл Капроуға әр жолы өнерін өзгертуге мүмкіндік береді. Осы элементтер бұзылған кезде, ол бір рет пайдаланылатын материалдарды жинап, тағы бір импровизациялық шедевр жасай алады. Ол олардың асханаларда, дүкендерде және жертөлелерде қойылымдары көрермен мен ойнаушы арасындағы кедергіні жойып, «өнер мен оның ортасы арасындағы органикалық байланысты көрсете отырып, театр ұғымын кеңейтетінін» атап өтті. Оның туындыларының қайта жаңғыртулары болды, мысалы, 1967 жылғы «FLUIDS» оқиғасына құрмет ретінде жасалған «Overflow». 1973 жылы Аллан Капроу Яннис Кунеллис, Вольф Востелл, Роберт Филио және Марио Мерцпен бірге Берлиндегі ADA Aktionen der Avantgarde-де өнер көрсетті. 2014 жылы This Is Not A Theatre Company Барселонадағы Fundacio Antoni Tapies-те өткен «Allen Kaprow. Other Ways» көрмесінің аясында Аллан Капроудың екі «оқиғасын» Нью-Йоркте қайта қойды: «Тіс щеткалау» («достармен жеке ойналды») және «Поза» («қала көшелерімен орындықтарды тасымалдау. Мұнда да, сонда да отыру. Суретке түсіру. Фотосуреттер орында қалды. Жалғасу»). Ол көптеген эсселер жариялады және Калифорния университетінің Сан-Диегодағы Визуалды өнер факультетінің профессоры болды. Капроу «un art» идеясымен де танымал, ол «Art Which Can't Be Art» және «The Education of the Un Artist» эсселерінде кездеседі. Көптеген белгілі суретшілер, мысалы, Клес Олденбург, оның туындыларына әсер еткенін айтады.
In 1958, Kaprow published the essay "The Legacy of Jackson Pollock". In it he demands a "concrete art" made of everyday materials such as "paint, chairs, food, electric and neon lights, smoke, water, old socks, a dog, movies." In this particular text, he uses the term "happening" for the first time stating that craftsmanship and permanence should be forgotten and perishable materials should be used in art. The "Happenings" first started as tightly scripted events, in which the audience and performers followed cues to experience the art. Another example of a Happening he created involved bringing people into a room containing a large abundance of ice cubes, which they had to touch, causing them to melt and bringing the piece full circle. Kaprow's most famous happenings began around 1961 to 1962, when he would take students or friends out to a specific site to perform a small action. He gained significant attention in September 1962 for his Words performance at the Smolin Gallery. However, the ritualistic nature of his happenings is nowhere better illustrated than in Eat (1964), which took place in a cave with irregular floors criss crossed with puddles and streams. As Canadian playwright Gary Botting described it, "The 'visitors' entered through an old door, and walked down a dark, narrow corridor and up steps to a platform illuminated by an ordinary light bulb. Girls offered red and white wine to each visitor. Apples and bunches of bananas dangled from the ceiling and a girl fried banana fritters on a hotplate. In a small cave, entered only by climbing a ladder, a performer cut, salted and distributed boiled potatoes. In a log hut, bread and jam were served. Bread was stuffed between the logs. The visitors could eat and drink at random for an hour. There was no dialogue other than that used in the interaction of the visitors with the performers." Botting noted that Eat appealed to all the senses and superadded to that was the rhythmic, repeated ticking of metronomes set at the pace of a human heartbeat, simulating ritualistic drumming. Furthermore, "The 'visitors' were involved physically (by being required to walk, eat, drink, etc. ), mentally (by being required to follow directions), emotionally (by the darkness and strangeness of the interior of the cave), and mystically (by the 'mystery' of what is beyond the walls of the hut or in the inner cave." In short, Kaprow developed techniques to prompt a creative response from the audience, encouraging audience members to make their own connections between ideas and events. In his own words, "And the work itself, the action, the kind of participation, was as remote from anything artistic as the site was." He rarely recorded his Happenings which made them a one time occurrence. At the 1971 International Design Conference at Aspen, Kaprow directed a happening called "Tag" on the Aspen Highlands ski lift which focused on one of the conference themes: "the technological revolution". Using five video cameras and monitors, he recorded people riding the ski lift and again as they watched themselves riding the ski lift on the monitors. Kaprow's work attempts to integrate art and life. Through Happenings, the separation between life, art, artist, and audience becomes blurred. The "Happening" allows the artist to experiment with body motion, recorded sounds, written and spoken texts, and even smells. One of his earliest "Happenings" was the "Happenings in the New York Scene," written in 1961 as the form was developing. Kaprow calls them unconventional theater pieces, even if they are rejected by "devotees" of theater because of their visual arts origins. These "Happenings" use disposable elements like cardboard or cans making it cheaper on Kaprow to be able to change up his art piece every time. The minute those elements break down, he can get more disposable materials together and produce another improvisational master piece. He points out that their presentations in lofts, stores, and basements widens the concept of theater by destroying the barrier between audience and play and "demonstrating the organic connection between art and its environment." There have been recreations of his pieces, such as "Overflow", a tribute to the original 1967 "FLUIDS" Happening. In 1973 Allan Kaprow performed with Jannis Kounellis, Wolf Vostell, Robert Filliou, and Mario Merz in Berlin at the ADA Aktionen der Avantgarde. In 2014 This Is Not A Theatre Company restaged two of Allan Kaprow's Happenings in New York City as part of the exhibit "Allen Kaprow. Other Ways" at the Fundacio Antoni Tapies in Barcelona: Toothbrushing Piece ("performed privately with friends"), and Pose ("Carrying chairs through the city. Sitting down here and there. Photographed. Pix left on the spot. Going on"). He published extensively and was Professor Emeritus in the Visual Arts Department of the University of California, San Diego. Kaprow is also known for the idea of "un art", found in his essays "Art Which Can't Be Art" and "The Education of the Un Artist." Many well known artists, for example, Claes Oldenburg, cite him as an influence on their work.
Жарияланған еңбектер
Assemblage, Environments and Happenings (1966) фотосуреттер мен сын мақалалары арқылы бірдей ойлы суретшілердің туындыларын ұсынды және перформанс өнері саласындағы негізгі мәтін саналады. Капроудың "Өнер мен өмірдің шекарасын жою туралы эсселер" (1993) жинағы, төрт онжылдық бойы жазылған мақалалардан тұрады, оның қазіргі заманғы өнер практикасы туралы теорияларын жаңа буын суретшілер мен сыншылар назарына жеткізді.
Assemblage, Environments and Happenings (1966) presented the work of like minded artists through both photographs and critical essays, and is a standard text in the field of performance art. Kaprow's Essays on the Blurring of Art and Life (1993), a collection of pieces written over four decades, has made his theories about the practice of art in the present day available to a new generation of artists and critics.
Тану
2013 жылы Complex журналының Дейл Эйзингер "Ярд" (1961) туындысын ең ұлы перформанс өнер туындыларының тізімінде алтыншы орынға қойып, былай деп жазды: "Оның алғашқы акциялары көрермендерді қамтитын, көбінесе ойынға шақыратын әсерлі тәжірибе болды. "Ярд" осы ерте туындылардың арасындағы ең маңыздысы болып табылады".
In 2013, Dale Eisinger of Complex ranked Yard (1961) sixth in his list of the greatest performance art works, writing, "His first happenings engaged the audience in overwhelming, often playful ways. Yard is perhaps the most significant of these early works".