Кіріспе
Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде нацистік Германияның оккупациялық билігіне қарсы еврейлердің Бялысток геттосындағы көтеріліс. Көтеріліс 1943 жылғы 16 тамызда басталды және 1943 жылғы сәуір-мамырдағы Варшава геттосының көтерілісінен кейін нацистік Польшада ұйымдастырылған екінші ірі гетто көтерілісі болды. Оны Варшава антифашистік блогының филиалы – Антифашистік әскери ұйым (Antyfaszystowska Organizacja Bojowa) басқарды. Көтеріліс немістердің геттодан жаппай депортациялау туралы хабарлауымен басталды. Басты мақсат – неміс қоршауын бұзып, барынша көп еврейдің көршілес Кнышин (Кнышинский) орманға қашуына жағдай жасау еді. 25 мылтық, 100 пистолет және граната ретінде қолдан жасалған Молотов коктейльдерімен қаруланған 300-500 көтерілісшілер тобы, көптеген қаза болғандықтан, басым неміс күштеріне шабуыл жасады. Көтеріліс жетекшілері өз-өзіне қол жұмсады. Бірнеше ондаған жауынгер Кнышин орманға бұзып өтіп, басқа партизандық топтарға қосылды. Геттоны толыққанды таратуға 1943 жылғы 16 тамызда неміс СС полктері украиндық, белорус және латыш көмекшілерімен ("Hiwis") күшейтілді.
The Białystok Ghetto uprising was an insurrection in the Jewish Białystok Ghetto against the Nazi German occupation authorities during World War II. The uprising was launched on the night of August 16, 1943 and was the second largest ghetto uprising organized in Nazi occupied Poland after the Warsaw Ghetto Uprising of April–May 1943. It was led by the Anti Fascist Military Organisation (Antyfaszystowska Organizacja Bojowa), a branch of the Warsaw Anti Fascist Bloc. The revolt began upon the German announcement of mass deportations from the ghetto. The main objective was to break the German siege and allow the maximum number of Jews to escape into the neighboring Knyszyn (Knyszyński) Forest. A group of about 300 to 500 insurgents armed with 25 rifles and 100 pistols as well as home made Molotov cocktails for grenades, attacked the overwhelming German force with a great loss of life. Leaders of the uprising committed suicide. Several dozen combatants managed to break through and run into the Knyszyn Forest where they joined other guerrilla groups. The final liquidation of the ghetto was attempted on August 16, 1943, by regiments of the German SS reinforced by Ukrainian, Belarusian, and Latvian auxiliaries ("Hiwis"),
Көтеріліс
1943 жылы 16 тамызда түнде бірнеше жүз поляк еврейі геттоны жоюға келген әскерлерге қарсы қарулы көтеріліс бастады. Мордехай Тененбаум мен Даниэль Мозкович басқарған партизандар тек бір автомат, мылтықтар, бірнеше ондаған тапанша, Молотов коктейлі және қышқыл толтырылған бөтелкелермен ғана қаруланды. 1943 жылғы мамырда басылған Варшава геттосының көтерілісі сияқты, Белосток көтерілісі де әскери жеңіске жету мүмкіндігіне ие болмады. Дегенмен, бұл неміс лагерьлерінде емес, шайқаста қаза табудың жолы ретінде қарастырылды. Бетар жастарының командирі Ицхак Флейшер, кейбір дереккөздерде Флейшер немесе Берл Флейшер деп те аталды. Оқшауланған қарсылық ошақтарындағы шайқастар бірнеше күнге созылды, бірақ SS Gruppenführer Odilo Globocnik геттоға жіберген танкпен қорғаныс дерлік бірден бұзылды. Неміс әскерлері аймақты өртеп жіберді. Көтеріліс жетекшілері бункерлеріндегі оқ-дәрісі бітіп қалғаннан кейін өз-өзіне қол жұмсады. Көтеріліске қарамастан, 1943 жылдың 17 тамызында концлагерьлерге және жою лагерлеріне депортация жоспарланғандай кешіктірілмей орындалды. Шамамен 10 000 еврей Холокост пойыздарына мінгізіліп, Треблинка, Майданек және Аушвиц лагерлеріне жіберілді.