Зооморфизм өнері: адамдарды жануарлар түрінде бейнелеу, жануарлар мотивтерін қолдану. Ежегіттердегі діни суреттерде кеңінен қолданылған. Өнер тарихындағы маңызды стиль.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Өнер түрі
Type of art
Зооморфизм сөзі грек тіліндегі ζωον және μορφη сөздерінен шыққан. Өнер контекстінде зооморфизм – адамды адам емес жануарлар ретінде бейнелейтін өнерді сипаттауы мүмкін. Сондай-ақ, оны жануарлардың бір түрін екінші жануар түріне ұқсатып бейнелеу немесе жануарларды көрнекі мотив ретінде пайдаланушы өнер деп анықтауға болады, мұндай стиль кейде "жануарлар стилі" деп аталады. Ежелгі Египет дінінде құдайлар жануарлар түрінде бейнеленген, бұл зооморфизмнің өнерде ғана емес, діни контексте де мысалы болып табылады. Бұл терриантропия терминіне ұқсас, ол жануарларға айналу қабілетімен сипатталады, бірақ зооморфизмде жануарлардың пішіні физикалық нысанға қолданылады. Бұл басқа жануарларға немесе жануар емес нәрселерге жануарлардың пішінін немесе қасиеттерін жатқызуды білдіреді; антропоморфизмге ұқсас, бірақ одан кең ауқымды. Антропоморфизм жануарлардың немесе жануар емес нәрселердің мінез-құлқын адамдық тұрғыдан қарастырса, зооморфизм – адамның мінез-құлқын жануарлардың мінез-құлқы арқылы қарастыруға бейімділік. Бұл термин әдебиетте де адамдардың немесе заттардың жануарларға тән мінез-құлқымен немесе белгілерімен бейнеленуі үшін қолданылады. Зооморфизмнің қолданылуы әдетте пішіні мен дизайны қарапайым нысандарға сәндік элемент ретінде қызмет етеді.
The word zoomorphism derives from ζωον and μορφη. In the context of art, zoomorphism could describe art that imagines humans as non human animals. It can also be defined as art that portrays one species of animal like another species of animal or art that uses animals as a visual motif, sometimes referred to as "animal style." In ancient Egyptian religion, deities were depicted in animal form which is an example of zoomorphism in not only art but in a religious context. It is also similar to the term therianthropy; which is the ability to shape shift into animal form, except that with zoomorphism the animal form is applied to a physical object. It means to attribute animal forms or animal characteristics to other animals, or things other than an animal; similar to but broader than anthropomorphism. Contrary to anthropomorphism, which views animal or non animal behavior in human terms, zoomorphism is the tendency of viewing human behavior in terms of the behavior of animals. It is also used in literature to portray the act of humans or objects with animalistic behavior or features. The use of zoomorphism served as a decorative element to objects that are typically quite simple in shape and design.
Заттар мен идеялар үшін зооморфтық тіл
"Мұхиттың шуылы" сияқты әдеби тіркестер. Су қасқыры – жазық жерлердегі су көздерінің уақыт өте келе кеңейіп, өлімге, малдың қырылуына және жердің жоғалуына себеп болатын құбылыс, голланд термині. Күнә – Жаратылыс кітабындағы Қабылды жеп қоюға асыққан жануар сияқты жасырынып тұр.
A literary phrase such as "The roar of the ocean". Waterwolf, a Dutch terminology for the tendency of bodies of water in low lying land to grow larger over time, causing death, loss of livestock and loss of land. Sin lurking like a beast waiting to devour Cain in Genesis.
Адамзат эволюциялық тұрғыда суреттелген
Десмонд Моррис "Жылаңаш маймыл" және "Адамның зоопаркы" еңбектерінде, Роберт Ардрей "Африкалық Жаратылыс" және Конрад Лоренц "Агрессия туралы" еңбектерінде әлеуметтік-биологиялық көзқараспен жазды. Олар адамзатты биофизикалық ортаға бейімделу арқылы күштінің тірі қалу эволюциялық заңына бағынған жануар ретінде қарастырды.
Desmond Morris in The Naked Ape and The Human Zoo, Robert Ardrey in African Genesis and Konrad Lorenz in On Aggression all wrote from a sociobiological perspective. They viewed the human species as an animal, subject to the evolutionary law of Survival of the fittest through adaptation to the biophysical environment.
Ислам өнеріндегі зооморфты бейнелеу
Зооморфты нысанның бір мысалы – Әмір Сейф әл-Дунья уә-л-Дин ибн Мұхаммед әл-Мавардиге тиесілі хош иіс жағу құралы, қазіргі күні Нью-Йорктегі Метрополитен мұражайында сақталуда. Хош иіс жағу құралдары – ароматты материалды жағуға арналған ыдыс ретінде зооморфтық пішіндерде жиі кездесетін заттар еді. Бұл туынды Иранның Селжұқ кезеңіне жатады. Ол қоладан жасалған, демек, металдан жасалған хош иіс жағу құралдарының өндірісі қымбат болғандықтан және саз немесе жұмсақ тастардан жасалған заттарға қарағанда сирек кездесетін. Бұл жұмыс арыстан немесе ірі мысықты бейнелеуге арналған. Суретші дене мүшелерін хош иіс жағу үшін ыңғайлы етіп бейнелейді. Мойынның төменгі жағында бас бөлігін алып тастап, көмір мен хош иіс салса болады. Денесі бойына түтін шығу үшін кішкентай тесіктер салынған. Бұл заттың жануарлар бейнесі болғандықтан тұрмыстық кеңісте қолданылған. Ислам өнеріндегі зооморфизмнің тағы бір мысалы – Нью-Йорктегі Метрополитен өнер мұражайында сақталатын құс пішіндес май шам. Май шамдары да күнделікті тұрмыста қолданылатын заттардың бірі еді. Шамның тұтқасы құстың басы мен мойны түрінде бейнеленген. Денесі май құюға арналған кішкентай тесігі бар шамның негізінің орнында. Суретші құстың пішінін шамды іліп қоюға немесе тік қоюға ыңғайлы ету үшін пайдаланған. Шамның екі жағында тізбекпен ілуге арналған кілт тесіктері бар, ал жалпақ негізі шамды кез келген тегіс бетке қоюға мүмкіндік береді. Хош иіс жағу құралы мен шам арасындағы ұқсастықтар ислам мәдениетінде зооморфизмнің қалай қолданылғанын көрсетеді. Зооморфизм тек тұрмыстық заттарда ғана емес, басқа да заттарда кездеседі. Мысалы, Нью-Йорктегі Метрополитен өнер мұражайында сақталатын зооморфтық сапты қанжар. Қанжардың сабы – арыстанға шабуыл жасайтын жылан, ал арыстан – бұғыға шабуыл жасайды. Әр шабуылдаушы жануар тырнақтары мен тістері арқылы біріктіріліп, сапты құрайды. Персия және үнділік билік символдарын қанжар саптарында зооморфтық бейнелерге енгізу кең таралған. Бұл қанжарда бұғының алдында құстың бейнесі бар, ол үнді құдайы Гаруданы бейнелейді. Бұл қанжардың күрделі дизайны мен шеберлігіне байланысты, ол қару ретінде емес, салтанатты зат ретінде қолданылған болуы мүмкін. Ислам өнеріндегі көптеген қарулар билік пен байлықтың символы ретінде қызмет еткен.
One example of a zoomorphic object is the incense burner of Amir Saif al Dunya wa’l Din ibn Muhammad al Mawardi, today located at the Metropolitan Museum in New York. Incense burners were common objects for zoomorphic forms that served as a container for aromatic material to be burned. This particular object comes from the Seljuq period in Iran. It is made of bronze, meaning it was a more expensive object as metalwork incense burners cost more to produce and were less common than other productions made of clay or soft stones. The work is meant to depict a lion or large cat. The artist plays with the anatomical elements of the body to fit the use for burning incense. Around the base of neck shows the area where the head is designed to be removed for the insertion of coal and incense. Throughout the body small holes were punctured for the release of the smoke. This object would have been found in a domestic space due to the animal like imagery. Another example of zoomorphism in Islamic art is the bird shaped oil lamp, located at the Metropolitan Museum of Art in New York. The oil lamp would have been used as an everyday object in a domestic space as well. The handle of the lamp is depicted by the head and neck of the bird. The body takes the form of the base of the lamp where oil can be poured in the small opening. The artist uses the form of the bird to utilize the lamp either hanging or resting. There are keyholes on either side of the body for the lamp to be hung by a chain and the flat base allows for the lamp to be placed on any smooth surface. The similarities between the incense burner and the lamp demonstrate how zoomorphism was used throughout Islamic culture. Zoomorphism appears on objects beyond household items. An example of this is the Dagger with Zoomorphic Hilt also located at the Metropolitan Museum of Art in New York. The hilt or handle of the dagger merges into the shape of a dragon attacking a lion who is performing the same act onto a deer. Each attacking animal is connected by its claws and teeth to form the handle. The inclusion of Persian and Indian symbols of power was common in zoomorphic imagery on hilts of daggers. In this dagger there is a figure of a bird in front of the deer who is meant to represent the Indian deity Garuda. Due to the intricate design and craftsmanship of this dagger, it would most likely not have been used for the purposes of a weapon, but rather as a ceremonial object. Many of the weapons included in Islamic art served as symbols for power and wealth.