Кіріспе

Жазбаша хабарлама, әдетте кәсіби ортада.

Меморандум (лат. memorandum, "есте сақтау үшін"), сондай-ақ брифингтік хабарлама деп те аталады, – әдетте кәсіби ортада қолданылатын жазбаша хабарлама. Көбінесе "мемо" деп қысқартылатын бұл хабарламалар әдетте қысқа болып, оңай және жылдам түсінілуі үшін жасалады. Осылайша, меморандумдар маңызды ақпаратты тиімді жеткізуге және динамикалық, тиімді өзгерістер жасауға мүмкіндік береді. Заң саласында меморандум – мәміле немесе келісімшарт шарттарының жазбасы, мысалы, саясаттық ескерту, өзара түсіністік туралы меморандум, келісім туралы меморандум немесе қауымдастық туралы меморандум. Бизнесте меморандумдар әдетте компаниялардың ішкі байланысы үшін, ал хаттар – сыртқы байланысы үшін қолданылады. Меморандумның басқа форматтарына брифингтік жазбалар, есептер, хаттар және жинақтамалар жатады. Олар "сұр әдебиет" санатына жатуы мүмкін. Меморандумның пішімі кеңсеге немесе мекемеге байланысты өзгеруі мүмкін. Мысалы, егер хабарламаның алушысы министр немесе жоғары лауазымды қызметкер болса, пішімі қатаң белгіленіп, көбінесе бір-екі бетке шектеледі. Алушы әріптес болса, пішімдеу талаптары көбінесе икемдірек болады.

Саясатқа арналған нұсқаулық

Меморандумның нақты бір түрі – саяси шешім қабылдау саласына саяси талдауды жеткізуге арналған ақпараттық хат (мұндай құжат түрлі заң жүйелерінде және басқару тәжірибелерінде «саяси мәселелер туралы есеп», «саяси меморандум» немесе «үкіметке ұсыныс» деп те аталады). Әдетте, ақпараттық хат «ақпарат ретінде» немесе «шешім қабылдау үшін» деп белгіленеді.

Терминнің шығу тегі

"Брифинг" термині заңдық "брифтер" мен одан туындаған "әскери брифингтерден" бастау алады. Латынша "memorandum" сөзінің көпше түрі дұрысы – "memoranda", бірақ егер бұл сөз ағылшын тіліне сіңген деп есептелсе, "memorandums" (қысқартылған түрі – "memos") қолдануға болады. (Сондай-ақ, Күн тәртібі, Түзетулер, Қосымшалар тақырыптарын қараңыз). "Меморандум" сөзі латын тілінен, "еске салу" (memorare) етістігінен шыққан. 1540 жылдарда бұл сөздің өзі жазбаны білдірген. Бұл сөз 1824 жылы Испанияға енгізілді. Мұндай құжаттар көбінесе бизнес ортасында немесе ресми құжаттарда қолданылады. Осы құжатты жасау үшін келесі талаптар қажет: құжат қысқа болуы керек, бергіңіз келетін ақпарат анық және тұжырымды болуы керек, сұрау қоюдың қажеті жоқ. Соңында, мемо жазып жатқанда, жіберуші мен алушыны, сондай-ақ тақырыпты көрсету қажет. Құжат жазылған орын мен күнін де қосу керек.

Мақсаты

Меморандумның көптеген маңызды мақсаттары бар. Проблемаларға назар салып, оларды нақты және қысқаша хабарлама арқылы шешуге көмектесу – олардың екеуі. Меморандумдар шешім қабылдауды қолдайды және талдаусыз қабылданатын шешімге қарағанда, нақты проблемалық жағдайда шешім қабылдаушыға жақсы шешім қабылдауға көмектеседі (немесе кейде ықпал етеді). Брифингтік жазбаның басқа да мақсаттары: ақпарат беру, шешімдерді хабарлау, өтініш білдіру, сұраққа жауап беру, ұсыныс жасау, бейресми есеп ұсыну, мәселенің шешімін ұсыну немесе болашақта пайдалану үшін анықтама ретінде сақтау. Меморандумдар қысқаша шақырулар жасауға немесе ұсыныстар беруге де қолданылуы мүмкін. Мұндай шаралар қысқаша құжатта ұйымдағы бизнес процестерін жеделдетіп, оң нәтиже беруге көмектеседі.

Құрылымы

Саясатты талдау процесінің коммуникациялық механизмі ретінде, брифингтік жазба саяси мәселенің тұжырымдалған сипаттамасын ұсынуы, мәселені шешуге арналған түрлі саяси нұсқаларды анықтауы, қарама-қарсы пікірлерді жариялауы және ұсынылатын нұсқаны қорғауы тиіс. Брифингтік жазбаның стандартты құрылымы ұсынылып отырған саясаттың сипаттамасын, қажетті аяқталған ақпаратты, маңызды мәселелерді (оның ішінде іске асыруға қатысты мәселелерді, қаржылық мәселелерді, мүдделі тараптарға тигізетін әсерді және күтпеген салдарларды) талқылауды, саясатты қолдайтын және қарсылық білдіретін аргументтердің қорытындысын және ұсынылатын шешімді қамтиды. Саясат құжаттары ұсыныстан басталып, сол ұстанымды қолдайтын дәлелдер жинаса, олар үкіметтік ақ кітаптар деп аталады. Саяси нұсқаны көтеріп, ұсыныс бойынша диалогты ашуға бағытталған үкіметтік жасыл кітап, ақ кітапқа қарағанда брифингтік жазбаға көбірек ұқсас. Мемоның ықшам форматы кез келген оқырман үшін қолжетімді болуы үшін салыстырмалы түрде стандартталған. Олар "Кімге", "Кімнен", "Күні", "Тақырыбы" деген тақырыптармен басталады. Мәтінде тыныс алғаннан кейін, мемоның мақсатын сипаттайтын ашылу абзасы келеді. Содан кейін құжатқа нақты іс-қимылдар бөлімі қосылады. Мысалы: "Сізден осы мәселені қарастыруды сұрадым" немесе "Жаңа күздік коллекцияны ілгерілетудің ең тиімді жолын анықтау үшін мен..." Іс-қимылдардан кейін талқылау жүргізіледі, бұл әдетте мемоның ең ұзақ бөлігі болып табылады, содан кейін хабарлама аяқталады.

Сапа критерийлері

Брифингтік жазбаның жалпыға қабылданған стандарты жоқ, бірақ ол әдетте мемлекеттік саясат мәселесінің қысқаша, түйінделген сипаттамасы болып табылады, онда ұсынылатын әрекеттердің логикасы нақты айқындалады. "Саяси сезімталдық пен логикалық ойлау қабілетінен кейін, жақсы қазынашының ең маңызды дағдысы – шебер жазу өнері. Ықшам, түйінделген және терең жазба – барлық басқа дарынның соңғы көрінісі". Вестминстер жүйесіне негізделген көптеген басқару жүйелерінде саясатты талдаушылар мәселені талдап, бейтарап мемлекеттік қызметшінің көзқарасынан брифингтік жазбаны жазуға міндетті. Дегенмен, "шешім қабылдау үшін" дайындалған брифингтік жазбада ұсыным болуы керек, өйткені "мемлекеттік саясатта маңызды мәселелерді көтеру үшін құндылықтарға негізделген бағалау қажет, оны түсіндіріп, негіздеу керек" екені мойындалады. Жазбаны қысқа және оңай түсінікті етуден басқа, бірнеше маңызды ерекшеліктер де бар. Меморандумның стилі мен тоны аудиторияға қарамастан, әрқашан кәсіби болуы керек. Мұндай әдептілік хабарламаны оқыған әрбір адамға оны кәсіби және құрметпен ұсынуға мүмкіндік береді. Тиімді және жақсы ұйымдастырылған құжатты жасау үшін брифингтік жазбаларда нөмірленген абзацтарды қолдану да кең таралған. Цифрлік дәуірге енгеннен бері жазбалардың соңында қолтаңбалар жиі кездеспейді. Алайда, бұрын брифингтік жазбалар қолмен жазылған кезде, оларға әдетте қол қойылатын. Бүгінде автор қаласа, жазбаға қол қоюға немесе басында қысқаша белгі қоюға болады.