Кіріспе

Индо-арий тілдерінің тобы Солтүстік индо-арий тілдері, сондай-ақ Пахари тілдері деп те аталады. Бұл Гималайдың төменгі сілемдерінде, шығыстан Непалдан бастап, Үндістанның Джамму және Кашмир, Уттаракханд, Химачал-Прадеш және Пенджаб штаттарында (осы аттас басқа тілдермен шатастырмау керек) сөйленетін индо-арий тілдерінің ұсынылған тобы. Бұл терминді алғаш рет Г.А. Гриерсон қолданған.

Жіктеу

Пахари тілдері үш топқа жіктеледі.

Шығыс пахари

Непали тілінде Непалда шамамен 29,1 миллион, Бутанда 265 мың, ал Үндістанда 2,5 миллион адам сөйлейді. Бұл тіл Непал мен Үндістанның ресми тілі. Джумли тілінде Непалдың Карнали аймағында шамамен 40 мың адам сөйлейді. Дотели тілінде Непалдың қиыр батысында шамамен 1 миллион адам сөйлейді.

Орталық Пахари

Кумаони тілін Уттаракханд штатының Кумаон аймағында шамамен 2,360,000 адам қолданады. Гархвали тілін Уттаракханд штатында шамамен 2,900,000 адам қолданады. Олардың көп бөлігі – Уттаракханд штатының Гархвал аймағынан шыққан гархвали этносының өкілдері.

Туралы

Гималай Непал, Үндістан және Пәкістан арқылы созылып жатыр. "Пахад" сөзі непал, хинди (синонимі – Парбат) және урду (синонимі – Кох) сияқты көптеген жергілікті тілдерде "тау" деген мағынаны білдіреді. Гималай аймағында кеңінен таралғандықтан, бұл тіл "Гималай тілі" деп те аталады. Аймақтағы басқа тілдер сияқты, пахари тілдері де үнді-еуропалық, әсіресе үнді-ирандық тілдер тобына жатады. Таулар қоғамдарды өзгерістен оқшаулатуға бейім болғандықтан, тау диалектілерінің өзге тау диалектілерімен ұқсас ерекшеліктері бар, бірақ бір-бірінен оқшауланған. Бұл диалектілердің барлығы "Пахари" тілдері деп аталады, ал Гималай тауларының тұрғындары пахарилер деп танылады.