Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Румыниядағы күнделікті газет
Daily newspaper in Romania
Тарихы және профилі
România liberă атауын алғаш рет 15 мамыр 1877 (Румыния Осман империясынан тәуелсіздігін жариялағаннан бір күн өткен соң) және 13 сәуір 1888 жылдар аралығында жарияланған саяси бағытталған күнделікті газет қолданды. România liberă қазіргі сериясы 1943 жылы 28 қаңтарда Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Коммунистік партияның алдыңғы ұйымы Патриоттар одағының заңсыз газеті ретінде басталды. Соғыс кезінде ол Иоан Антонескудің нацистік одақтас үкіметін қарсы алды, соғыс индустриясын саботажға шақырды және ашық қарулы қарсылық көрсетті. 1947 жылдан кейін барлық газеттер Коммунистік партияның бақылауында болса да, Николае Чаушеску дәуірінде ең аз идеологиялық күнделікті деп сипатталды. Бұл сонымен қатар бүкіл бетті жарнамалық бөлімдер жариялауға рұқсат етілген жалғыз румын газеті болды. 1988 жылы Румынияның төрт журналисі, Петре Михай Бакану, Антон Унку, Михай Креанга және Александру Чивою, Румыния деп аталатын жасырын газет шығаруға тырысты, онда олар румындық көшбасшы Николае Чаушеску мен баспасөздің цензурасын сынға алды, баспасөз бостандығы мен демократияны талап етті. Төрт журналистті коммунистік режимнің құпия полициясы, Securitate, тұтқындап, түрмеге жапты. Оларды 22 желтоқсанда Чаушескуді құлатып жіберген революционерлер босатты. Олар Румыния liberă-ға оралып, газетті коммунизмге қарсы дауысқа айналдырды. 1989 жылы желтоқсанда Чаушеску өлтірілсе де, Румыниядағы билікті негізінен Коммунистік партияның бұрынғы мүшелері, атап айтқанда Ион Илиеску алды. "România liberă" газеті Илиеску мен оның үкіметін сынға алған ең сыншыл дауыс болды. Газет консервативті құндылықтарды, демократияны насихаттап, Румыния НАТО мен Еуропа Одағына қосылуы керек деп мәлімдеді. Олар сондай-ақ Коммунистік партияның билігі кезінде "Securitate" тарапынан орын алған заң бұзушылықтар туралы кеңінен жазды. 1990 жылы Румыния liberă-ның таралымы 1,5 миллионға дейін өсті. Алайда, бұл сандар он жылдан кейін төмендеді, ал 2000 жылы газетті неміс компаниясы WAZ сатып алды. 2004 жылдың қыркүйегінде Швейцарияның Ringier баспасөз трестіне тиесілі бәсекелес күн сайынғы Evenimentul Zilei газетінің журналистерінің шағымдарын қайталай отырып, România liberă журналистері шетелдік иелері оларға саяси ақпаратты азайтуды және үкіметтің жағымсыз хабарын азайтуды айтып отырғанын айтты. Олардың бұл уайымдарын түрлі ұйымдар, соның ішінде "Ашық қоғам" қоры да қосты. Газеттің басшылығы айыптауды жоққа шығарды. România liberă газетінің жағдайында бұл наразылық 2004 жылғы 13 қыркүйектегі басылымда жарияланған мәлімдеме түрінде болды, онда газет редакторлары WAZ-тің араласуына наразылық білдірді. Олар өздерінің неміс иелерін қоғамдық мүддеге ешқандай қамқорлық жасамайтынына және әсіресе Клаус Овербекті оларға газетте не басып шығара алатынын таңбалауға тырысқанына айыптап отырды. Сатып алу кезінде WAZ газеттің бизнес-жағына ғана назар аударуға және редакциялық мәселелерге араласпауға уәде берді. Газет 2009 жылдан бастап біраз уақыт бойы жұма күндері "The New York Times International Weekly" газетін жариялады. Бұл сегіз бетті қосымшада "Нью-Йорк таймс" газетінің ағылшын тіліндегі мақалалары таңдалып алынды. 2010 жылы WAZ румын нарығынан және România liberă-дағы акцияларынан шығып, кәсіпкер Дан Адамаску Medien Holding Group-тың жалғыз акционері болды.
The name România liberă was first used by a daily newspaper focusing on politics published between 15 May 1877, (one day after Romania declared its independence from the Ottoman Empire) and 13 April 1888, and afterwards by daily with somewhat erratic publication between 1915 and 1920. The current series of România liberă began on 28 January 1943, during World War II, as an illegal newspaper of the Union of Patriots, a front organisation of the Communist Party. During the war it opposed the Nazi allied government of Ion Antonescu, issuing calls to sabotage of the war industry and open armed resistance. Although after 1947 all the newspapers were controlled by the Communist Party, it has been described as the least ideological daily during the era of Nicolae Ceaușescu. It was also the only Romanian newspaper allowed to publish full page advertisement sections. In 1988, four journalists from România liberă, Petre Mihai Băcanu, Anton Uncu, Mihai Creanga, and Alexandru Chivoiu, attempted to publish a clandestine newspaper called Romania in which they criticized the Romanian leader Nicolae Ceaușescu and the censorship of the press, demanding press freedom and democracy. The four journalists were arrested by the Securitate, the secret police of the Communist regime, and were thrown in prison. They were freed on December 22 by the revolutionaries who had overthrown Ceausescu. They returned to România liberă and transformed the newspaper into a voice of the opposition to communism. Although Ceaușescu was killed in December 1989, the power in Romania was taken mostly by former members of the Communist Party, notably Ion Iliescu. România liberă newspaper became the most critical voice against Iliescu and his government. The newspaper promoted conservative values, democracy, and the argued that Romania should join NATO and the European Union. They also wrote extensively about the abuses of the Securitate during the Communist Party's rule. In 1990, România liberăs circulation rose as high as 1.5 million. However, those numbers fell off ten years later, and in 2000 the paper was purchased by the German company WAZ. Echoing complaints of journalists at rival daily Evenimentul Zilei, which was owned by the Swiss press trust Ringier, România liberă journalists complained in September 2004 that foreign owners were telling them to lessen political coverage and tone down their negative reporting of the government. Their concern was echoed by a variety of organizations including the Open Society Foundations. Paper's management denied the charges. In the case of România liberă, this protest took the form of a statement in the edition of 13 September 2004, in which the newspaper's editors protested interference by WAZ. They accused their German ownership of having no concern for the public interest, and accused Klaus Overbeck in particular of trying to dictate to them what they could print in the newspaper. At the time of purchase WAZ had promised to confine themselves to the business side of the newspaper and stay out of editorial matters. The paper has published The New York Times International Weekly on Fridays for some time beginning with 2009. This eight page supplement featured a selection of English language articles from The New York Times. In 2010 WAZ left the Romanian market and its shares at România liberă, leaving businessman Dan Adamescu as single share holder of Medien Holding Group.